مستند به معنای واقعی سید نعمت اله اسماعیلی

کارهای هنری اساسا دارای دو ستون اصلی هستند که باعث ارتقای یک اثر هنری و یا بالعکس سقوط آن می شوند. اصل اول محتوا و پایه مهم دیگر فرم ، شکل و یا همان ساختار است.

کد خبر: ۱۳۰۴۳۶

در خصوص شهید سید مرتضی آوینی معمولا مباحث اعتقادی و جریانات فکری تحلیل و بررسی می شود که ایشان تا چه اندازه در مسائل دینی ، اخلاقی و انسانی شخصیتی برجسته و دارای کمالات بالایی بوده است. این بحث تقریبا میان تمام کسانی که شناختی حتی اندک از سید دارند، مطرح است . ولی سوال این است که آیا شهید آوینی فقط به این دلیل از دیگر هنرمندان کشور متمایز شده است؛
به طور قطع اگر زندگی شهیدان را بررسی کنیم ، نقاط مشترک بسیاری میان آنها خواهیم یافت که حتی با کرامت گاه در بعضی صفات خاص گوی سبقت را از یکدیگر ربوده اند و این صفات در بسیاری از انسان ها که خود را به خدا نزدیک می کنند، وجود دارد. همان گونه که شهید آوینی نیز سالیانی در میان مردمان زیست ، ولی باید دید این شهید به چه دلیل سید شهیدان اهل قلم لقب گرفت؛
نکته بسیار حیاتی در خصوص آثار شهید آوینی ، اهتمام ویژه او به هر دو بحث اساسی در یک اثر هنری بود. در نظر وی ، به همان اندازه که محتوا اهمیت داشت ، فرم نیز دارای اهمیت بوده است. نگاهی گذرا به دیدگاه ساختاری آثار این هنرمند یگانه نشان می دهد سید مرتضی تا چه اندازه جلوتر از زمان خود حرکت کرده است. در این فیلمها، دوربین بندرت از حرکت باز می ایستد، استفاده از لنزهای مختلف حتی در شرایطی که جنگ اجازه تحرک را از او می گرفته و بالعکس حرکتهای حساب شده دوربین هنگامی که مثلا در پشت جبهه می توان از سکون بهره برد، مشخص می کند عامل فرم تا چه اندازه برای او شناخته شده بوده است.
با مقایسه فرم در فیلمهای امروزی هالیوود که با سرمایه های هنگفت تهیه می شود و فرم در آثار شهید آوینی ، در می یابیم که آوینی از نظر ساختارشناسی در کجا قرار داشته است. دوربین بیقرار، مشخصه آثار اوست ؛ چیزی که امروز آرام آرام در آثار تلویزیونی شاهد آن هستیم که البته هنوز با آثار آوینی بسیار فاصله دارد. این بحث فقط به بخش بصری مربوط نمی شود. شهید آوینی از هیچ مبحثی براحتی عبور نمی کرد. گواه این گفتار، دقت بالای آوینی در استفاده از موسیقی مناسب متن و تدوین درخشان اوست.
در ساختار آثار شهید آوینی ریتم و ضرباهنگ بسیار دقیق و حساب شده بود و هرگز تمپو شما را آزار نمی دهد. این درحالی است که اگر بخواهیم واژه مستند را معنی کنیم ، باید آثار آوینی را مورد بررسی قرار دهیم ؛ چرا که او هرگز از آینه وار بودن جدا نشد و چونان آینه آنچه که شهود کرده بود، در آثارش باز می تاباند و حقیقتا هنر را به عرش می رساند.
به قول خودش هنگامی که در حیاط خانه حدیث نفسش را سوزاند و دستش را در مقابل خداوند تهی کرد، خداوند در دستانش آینه خلق آثار هنری را قرار داد. پس اگر قرار است هنرمندی قدم در راه سیدشهیدان اهل قلم گذارد، باید ابتدا حدیث نفس بسوزاند. سپس با دست تهی در مقابل بارگاه خداوند بایستد و از پروردگار خویش دمیدن روح در کالبد انسان ها را آینه وار دریافت کند.