اگر عدالت نباشد، زندگی به زحمتش نمی ارزد

در جستجوی عدالت ، برنامه ای است از گروه فرهنگ و اندیشه دینی شبکه 4 سیما که می کوشد با بهره مندی از ساختار میزگرد، به مقوله عدالت بپردازد.

کد خبر: ۱۲۷۵۹۸

می دانیم که عدالت نیز همچون مفاهیمی نظیر حقیقت ، نیکی ، زیبایی و فضیلت در هاله ای از ابهام است و با وجود آن که فلاسفه و صاحبان اندیشه از آغاز خلقت تاکنون ، درباره آنها سخن گفته اند، اما همچنان نیاز به بحث و روشنگری در این زمینه ها احساس می شود.
اهمیت عدالت بدان گونه است که همه اندیشمندان با دیدگاه های مختلفی که دارند، پیرامون ضرورت وجود همیشگی و مستمر آن تاکید داشته اند، علاوه بر مکاتب الهی و توحیدی که ارج و شان بسیاری برای آن قائلند.
در جستجوی عدالت می کوشد در بخشهای مختلفش ، افزون بر تعریفی برای این واژه ، به تبیین ابعاد و شاخه های گوناگون آن مانند عدالت سیاسی ، عدالت اقتصادی ، عدالت اجتماعی و...بپردازد و یا از منظر فلسفی و کلامی و دینی آن را مورد کند وکاو قرار دهد.
این مجموعه اگر چه به هر بعد عدالت که می پردازد تلاش دارد از رهگذر مباحث کلامی و نظری صاحب نظران بر تعمیق آگاهی های مخاطب بیفزاید، اما واقعیت این است که مسائل مطرح شده ، همچنان در حد کلیات باقی مانده و فضا را برای ابهامات و سوالات دیگر باز گذارده است.
عدالت همچون بسیاری از واژه های دیگر نظیر آزادی ، استقلال ، پیشرفت و توسعه آلوده به تعصب و آفاتی دیگر بوده و می باشد. چه بسیار کسانی اند که تلاش دارند اندیشه های منجمد و ارتجاعی خویش را در قالب این واژه ، حقیقی و واقعی بنمایانند و یا آن را نردبانی برای نشستن بر اریکه قدرت سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی خود قرار دهند.
در این میان ، تولید برنامه هایی مانند در جستجوی عدالت با همه کاستی های احتمالی و کلی گویی هایش ، این حسن را دارد که مخاطب را به لایه های پنهان ، زیرین و بیشتری از مفهوم عدالت آشنا می گرداند و ایشان را نسبت به چنین موانع و خطراتی ، هشیارتر می کند.
اهل نظر، عدالت را به دو شکل صوری و ماهوی تقسیم کرده اند.اولی به معنای برابر داشتن است . هیچ وجدان بیداری تبعیض را پذیرا نیست ، به گونه ای که حتی ستم برابر را عدل می شمارند. تساوی مردم در برابر قانون را می توان جلوه ای از رعایت عدالت به همین مفهوم صوری دانست لیکن ، عدالت ماهوی علاوه بر برابری به کیفیت هم توجه دارد و سزاوار بودن را از مولفه های اصلی تحقق آن می داند.صاحب نظران بر این اعتقادند، عدالت ، شکل گرفته از آمیزه ای از این دو، مطلوب ترین مظهر چنین اصل و ارزشی است.
پرواضح است مباحثی که در مجموعه در جستجوی عدالت صورت می گیرد، هر چقدر به عمق و درون چنین مفاهیمی نزدیک تر شود، خواهد توانست مضامین غنی و راهگشاتر را به مخاطب انتقال دهد و هر آن اندازه محدود به طرح کلیات شود، انتظار ثمره و فوایدی برای آن ، بیهوده خواهد بود.
به سخنی دیگر، به همان میزان که از مفهوم حقیقی عدالت ، به جنبه های واقعی و مصداقی آن پرداخته شود، برنامه نیز اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.
توجه به وجوهی از عدالت ، نظیر عدل خدا در هستی و آفرینش انسان ، از پیچیدگی های بسیاری برخوردار است ، بدین معنا که دستیابی به دیدگاهی روشن در این باره ، افزون بر عقل ، محتاج ایمان هم می باشد، اما بخش هایی از آن که حوزه های اجتماعی ، اقتصادی و یا سیاسی جوامع انسانی را در برمی گیرد، می تواند به شکل روشن و سهل تری انجام پذیرد.
از میان جلوه های گوناگون عدالت ، پرداختن به موضوعاتی که جامعه ، بیشتر با آنها درگیر است مثل عدالت اقتصادی ، گیرایی و جذابیت برنامه را افزون تر خواهد کرد، همچنین هر اندازه فضای بیشتری برای انعکاس دیدگاه های متفاوت فراهم شود، وضوح این مفهوم امکانپذیرتر خواهد شد.
برای تعریف دقیق و کاربردی تر از مفاهیمی نظیر عدالت اقتصادی و یا اجتماعی و...نمی توان شرایط، نیازها و فضای بومی کشور را نادیده گرفت.
بی شک به هنگام بحثهای مصداقی در این زمینه ها، تعریف در این باره ، در کشوری توسعه یافته و یا کشورهای در حال توسعه و عقب مانده تفاوت دارد. از این رو ضروری به نظر می آید در میزگردهایی مانند در جستجوی عدالت به این گونه مولفه ها توجه ویژه ای شود. این دیدگاه می تواند این گونه نیز تلقی شود که ضروری است در تعریف عدالت از مجردگرایی گذشت و حکم عدالت را از مجموعه شرایط اجتماعی ، اخلاقی و مذهبی استخراج کرد.
از تیتراژ معمولی و نه چندان خلاقه آن که بگذریم ، صحنه آرایی در جستجوی عدالت از جهت رنگ و خطوط، جلوه های چشم نوازی دارد، ضمن آن که اشکال آن هم از نظر محتوایی با موضوع هماهنگی نشان می دهد. وسعت دکور، این امکان را هم فراهم آورده تا با به کارگیری دوربین های مختلف شاهد تصاویر متنوع تری باشیم.
نور و تصویر مناسب بوده ، کارگردانی نیز در تداوم نماها و ایجاد ریتمی مطلوب با توفیق همراه است و توانسته به بیان موثرتر مضامین برنامه کمک نماید. در جستجوی عدالت با توجه به اهمیت و جایگاه و سوال و ابهام هایی که در میان اذهان خاص و عام داشته و دارد، برنامه ای است ارزشمند، به گونه ای که با بازخوانی به روزتر و جزیی تر و بهره گیری از سلایق و دیدگاه های متفاوت تر فروغ تابناک تری خواهد یافت.
این برنامه جمعه ها ساعت 14.10 از شبکه 4سیما پخش می شود.