چهارسال صبر حوصله و تلاش

پیش از هر چیز باید گفت: مجموعه «مستند حیات وحش ایران»، نتیجه تلاش صادقانه است که ماحصل آن فارغ از هر کیفیتی ، پاسخگوی نیاز به یک تجربه است.

کد خبر: ۱۲۵۸۹۹

تجربه یک ایرانی ، تا با دستیابی به یک فرم و شکل ایرانی ، حیات وحش ایران را به گونه ای بومی شده روایت کند. «حیات وحش ایران» در یک کلام یک مستند ایرانی است و به عبارت دیگر از معدود تلاشها در زمینه خلق مستندی درباره حیات وحش ایران است. نگاهی به تاریخ مستندسازی در ایران نشان می دهد، به جز مستند ماندگار «یوز ایرانی» ساخته احمد ضابطی جهرمی و یکی ، دو تجربه پراکنده دیگر تلاشی در زمینه ساخت حیات وحش در ایران صورت نگرفته است.
بنابر این مجموعه مستند «حیات وحش ایران» از این منظر قابل توجه است. مجموعه ای که فارغ از عوامل و سازندگان ایرانی ، تلاش دارد با دستیابی به یک ساختار ایرانی ، «حیات وحش ایران» را به زبانی بومی شده بازگو کند.
مانی میرصادقی با کوله بار تجربیاتی که از ساخت مجموعه مستند «جنوبگان» و «جان و مرجان» کسب کرده ، این بار به سراغ یک منطقه همچون «قطب جنوب» و یا «خلیج فارس» نرفته بلکه این بار عرصه ای به پهنای فلات ایرانی ، شبه قاره هند و آفریقا را درنوردید، تا پس از 4سال این مجموعه مستند را خلق کند. مجموعه ای که از جنبه های مختلف قابل بررسی است. اما نوشتار پیش رو قصد دارد از مسیری دیگر گونه ، نگاهی به مجموعه مستند حیات وحش ایران داشته باشد. هر چند، نگارنده پیش از هر کس دیگری می داند، نگاه صرفا محتوایی به یک مجموعه مستند، چندان صواب نیست ، اما به دلایل مختلف این نوشتار سعی در پیمودن این مسیر دارد. اول دلیل این که ، مجموعه مستند حیات وحش ایران تصاویری از گونه های جانوری ایران را به نمایش می گذارد که تا پیش از این نظیر آن کمتر دیده شده است.
دوم این که «حیات وحش ایران» اساسا یک مجموعه محتوایی است تا تکنیکی و شکل گرا و آخر دلیل این که ، «حیات وحش ایران» ساختاری و شکلی ایرانی دارد که در کنار محتوای ایرانی اش ریختی ایرانی یافته که جدا کردن این دو از هم چندان راه به جایی نمی برد. از این رهگذر، نوشتار پیشه رو سعی دارد نگاهی محتوایی به این مجموعه داشته باشد. شاید مجموعه حیات وحش ایران نخستین مجموعه مستندی باشد که از شیر ایرانی تصاویری ضبط کرده باشد.
این مساله وقتی مهم تلقی می شود که به اهمیت این موجود پی ببریم. شیر برای ایرانی جماعت همواره جانوری خاص بوده است. استفاده از شیر در ضرب المثل های مختلف زبان فارسی ، بهره گیری از خصوصیات مثبت این موجود برای ساختن القاب پهلوانان و افراد شجاع و حضور این حیوان در آثار باستانی ایران زمین ، همچون تخت جمشید، پاسارگاد و... خبر از اهمیت این حیوان برای ایرانیان می دهد. حیوانی که علی رغم جایگاهی که نزد ایرانیان داشته امروز دیگر صدای غرش هایش از بیشه های ایران به گوش نمی رسد.
از این رو، حاصل زحمت سازندگان مجموعه «حیات وحش ایران» زمانی اهمیت بارزتری می یابد که پس از سالها موفق به گرفتن تصاویری منحصر به فرد از این حیوان نایاب شده اند.
شیر ایرانی که با استناد به مدارک موجود از حدود 1000سال قبل از میلاد مسیح در ایران می زیسته است ، از حدود 100سال پیش نسلش در ایران از بین رفته است.
هر چند در خرداد ماه سال 1321یعنی حدود 65سال پیش یک نقشه بردار هندی ، شیری را در 65کیلومتری شمال غرب دزفول دید، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند، نسل این جانوار از 70سال پیش به این طرف در ایران منقرض شده است.
از این منظر آنچه مجموعه مستند «حیات وحش ایران» را خاص می سازد، این است که پس از سالها برای نخستین بار تصاویری از شیر ایرانی را در قالب تلویزیون به نمایش گذاشته است.
مانی میرصادقی برای گرفتن این تصاویر خود را به هند رسانده تا از حدود 300قلاده شیر ایرانی که در پارک ملی «گیر» در ایالت گوجرات هندوستان زندگی می کنند، تصاویر موردنیاز خود را ضبط کند.اما شوق و انگیزه میرصادقی برای گرفتن نخستین تصاویر از این جانور تنها به گرفتن تصاویری از نحوه زندگی و شکار این حیوان ارضائ نمی شود.
بلکه میرصادقی با وسواسی خاص و آنچنان که از نتیجه کار او برمی آید با صبر و حوصله ای مثال زدنی هفته ها و ماهها را به انتظار نشسته است تا در فروردین ماه تصاویری از جفت گیری و جلوه های دیگری از حیات این گونه نادر را جاودانه سازد.
این تلاش ها وقتی اهمیت بیشتری می یابد که بدانیم تمام مدت جفت گیری شیرهای ایرانی تنها یک هفته طول می کشد و سازندگان مستند حیات وحش ایران ناگزیر بوده اند در پهنه ای به مساحت 1452کیلومتر و در فرصتی کمتر از یک هفته تصاویر منحصر به فرد و کم نظیر خود را ضبط و ثبت کنند.
به هر حال «مستند حیات وحش ایران» فارغ از تمامی دستاوردهای شکلی و محتوایی اش موفق شده است ، برای نخستین بار تصاویر شیر ایرانی را در شبکه یک سیما به عنوان رسانه ملی ایران به نمایش بگذارد.
اثری که با تمامی ویژگی های ایرانی اش آمده است تا ثابت کند بازگویی حیات وحش ایران زمین نیز همچون فرهنگ و تمدن دیرینه اش نیازمند ساختار، ریخت و قالبی ایرانی است.
مجموعه مستند حیات وحش ایران سه شنبه ها ساعت 22.40از شبکه یک سیما پخش می شود. امیر شایانمهر