تکه تکه کردن زندگی به سود جاده‌ها

به عنوان مثال ما در جنگل‌های شمال حدود ده هزار کیلومتر جاده جنگلی داریم که یک هدف را دنبال می‌کند و جاده‌های مواصلاتی بین شهرها و روستاها هم با هدف دیگری ساخته می‌شود. جاده‌سازی در عرصه‌های جنگلی بیشتر با هدف مطالعات اکوسیستم‌ها و البته محافظت از این اکوسیستم‌ها صورت می‌گیرد. به عنوان مثال در صورت آتش‌سوزی دسترسی امکانات به محل‌های آتش‌سوزی در این عرصه‌ها سهل‌تر باشد. اما عملا این مورد در ایران این نتیجه را نداد و عکس این خواسته صورت گرفت. به این مفهوم که همین جاده‌ها باعث شد کلی گردشگر و مسافر را به دل این جنگل‌های بکر ببرد و اتفاقا آتش‌سوزی‌ها را بیشتر و راه برای قاچاقچیان چوب هموارتر شد.
این مورد درباره جاده‌سازی‌ها با هدف‌های مواصلاتی هم صدق می‌کند،‌به این مفهوم که با هدف وصل شدن روستاهای کم خانوار به مراکز و بخش‌های بزرگ‌تر جاده‌سازی شد اما اتفاقی که افتاد این بود که بسیاری از خوش‌نشین‌ها به این مناطق هجوم آوردند و در عرصه‌های طبیعی ویلاسازی کردند! جاده‌سازی در طبیعت در تمام دنیا اتفاق می‌افتد اما با مطالعات و ارزیابی‌های اجتماعی.
مطالعات زیست‌محیطی باید محاط باشد بر تاثیرات اجتماعی که در آن منطقه رخ خواهد داد. یک جاده تنها به از بین بردن منابع طبیعی و قطع درخت نمی‌انجامد و می‌تواند به قیمت تباه شدن آیین‌های یک منطقه تمام شود. خیلی از این جاده‌ها باعث شده که سودجویان به ویلاسازی بپردازند و خود اهالی بومی آن منطقه به شهرهای بزرگ کوچ کنند. درباره جاده‌های بین شهری هم باید تلاش کنیم تا کمترین عارضه زیست‌محیطی متوجه آن منطقه شود.
درباره جاده‌سازی در عرصه‌های طبیعی باور اشتباهی هم وجود دارد مبنی بر این‌که تنها مشکل این جاده‌ها قطع درختان است در حالی که بزرگ‌ترین آسیب این جاده‌ها مبحثی است به نام «قطعه قطعه کردن» اکوسیستم‌ها. در حالی که دلیل پایداری این اکوسیستم‌ها یکپارچگی و پیوستگی آنهاست. با تکه تکه کردن اکوسیستم‌ها روال نابودی آنها به شدت سرعت پیدا می‌کند. ضمن این‌که مسیر زندگی حیات وحش را با این کار از بین می‌بریم و این نکته از جایی مهم است که بدانیم حیات وحش نقش کلیدی و بسیار مهمی در پایداری و حفظ اکوسیستم‌ها بازی می‌کند. حیات جانوری نه‌تنها به حفظ اکوسیستم‌ها که باعث ایجاد اکوسیستم‌های جدید هم می‌شود که با حذف این ماجرا اکوسیستم‌های ما از هم پاشیده می‌شود. در حالی که درخت‌ها تنها یکی از عناصر اکوسیستم‌ها هستند در حالی که مهم‌تر از آنها مجموعه حیات جانوری است که در این اکوسیستم‌ها زندگی می‌کنند.

دکتر هادی کیادلیری

کارشناس جنگل