سیستم‌عاملی برای تمام فصول؟

تازه متولدی که دنیا را تسخیر کرد
با وجود این‌که فقط یک دهه از عرضه اولین گوشی اندرویدی دنیا یعنی گلکسی سامسونگ می‌گذرد، امروزه نیمی از مردم دنیا برای خرید گوشی سراغ یکی از مدل‌های عرضه شده توسط این شرکت می‌روند. کمتر وسیله‌ای را می‌توان یافت که توانسته باشد با این سرعت رشد کند. با این‌که جرقه انقلاب گوشی هوشمند توسط اپل زده شد، اندروید نقشی کلیدی در گسترش آن به حتی دورافتاده‌ترین مناطق دنیا داشت.
شاید اگر اندروید نبود، بیشتر اینها اصلا روی نمی‌داد یا بهتر بگوییم، شاهد چنین رشدی نبودیم. در این صورت، آهنگ اتصال مردم دنیا به اینترنت به مراتب کندتر بود. وقتی استیو‌جابز آن حرف‌های خصمانه را درباره اندروید به زبان می‌آورد، آیفون ۱۵درصد از مجموع ۱۷۵ میلیون گوشی هوشمند فروخته شده در دنیا را در سال قبلش به خود اختصاص داده بود. در سال ۲۰۱۸ نیز سهم آیفون ۱۵درصد از این بازار بود. البته در این سال، در مجموع یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون گوشی هوشمند در دنیا به فروش رفت! از هر ده گوشی هوشمند فروخته شده در سال ۲۰۱۸، هشت تای آنها اندرویدی بود.

گوگل، سامسونگ و چین
در مجموع، سه عامل کلیدی در شکست سنگین اپل و گسترش چشمگیر گوشی‌های هوشمند به سراسر جهان نقش داشتند. عامل اول، گوگل و سیستم‌عاملش یعنی اندروید و خدماتی بود که ارائه می‌کرد. سامسونگ به‌عنوان قدرتی نوظهور در این بازار، دومین عامل به‌شمار می‌رفت. چین هم با قدرت‌نمایی شگفت‌انگیز اقتصادی خود، زمینه تولید ارزان‌قیمت تجهیزات مختلف الکترونیکی از جمله گوشی‌های هوشمند را فراهم کرد. این سه عامل در کنار یکدیگر، مثلثی شوم علیه اپل و البته نیرویی تحول آفرین در حوزه فناوری را شکل دادند. همچنین موفقیت اندروید به یک عامل حیاتی بستگی داشت که آن هم دسترسی جمعیتی گسترده از سراسر جهان به آن بود.
اگر نگاهی به دور و برمان بینداریم، شاید با خود فکر کنیم گسترش گوشی هوشمند یک امر طبیعی و نتیجه پیشرفت فناوری به شمار می‌رود، اما شاید کمتر کسی در سال ۲۰۰۵ فکر می‌کرد اقدام گوگل در آن سال برای خرید یک شرکت نوپای گمنام به نام اندروید می‌توانست به تحولی عجیب در فناوری بینجامد. پس از این‌که اپل در سال ۲۰۰۷ با عرضه آیفون، سروصدای زیادی به پا کرد، گوگل هم تلاش خود برای عرضه یک سیستم‌عامل متن باز و رایگان و قرار دادن آن در اختیار شرکت‌های تولیدکننده گوشی هوشمند را آغاز کرد. گوگل در عوض این سرمایه‌گذاری می‌توانست خدمات خود را در اختیار هر گوشی مجهز به اندرویدی قرار دهد و از راه تبلیغات به درآمد کلانی دست یابد.

راه‌حلی برای سردرگمی و ترس
در آن زمان، تصمیم‌گیری برای بسیاری از صنایع فعال در این حوزه بسیار دشوار شده‌بود. تا پیش از عرضه آیفون، اپراتور تلفن‌همراه اهمیت بیشتری نسبت به گوشی مورد استفاده داشت، زیرا بیشتر خدمات توسط اپراتورها عرضه می‌شد، اما آیفون این معادله را تغییر داد. برخی سازندگان گوشی نظیر موتورولا در آن سال‌ها نمی‌دانستند باید چه واکنشی در برابر آیفون نشان دهند و به‌شدت نگران بودند از صحنه رقابت حذف شوند. در این میان، گوگل به‌شدت نگران بود که اقدامات اپل، مایکروسافت و یک شرکت دیگر ممکن است در نهایت به قیمت نابودی‌اش تمام شود. اندروید، یک راه‌حل بسیار جذاب برای همه این مسائل و نگرانی‌ها بود.
هر شرکت سازنده گوشی با استفاده از اندروید می‌توانست محصولی مشابه آیفون را تولید کند و حتی در صورت نیاز، آن را تغییر دهد. شرکت‌های تولیدکننده بازی و دیگر نرم‌افزارهای ویژه گوشی دیگر لازم نبود نسخه‌های متعددی برای سیستم‌های‌عامل گوناگونی که در آن زمان وجود داشت، طراحی کنند. اپراتورهای مخابراتی تلفن‌همراه نیز از وجود انبوه گوشی‌هایی که به مصرف داده می‌پرداختند استقبال می‌کردند، زیرا می‌توانستند هزینه‌های گسترش شبکه و به‌روزرسانی آن را تامین کرده و به سود خوبی هم دست یابند.

اولین‌های اندرویدی
اولین گوشی اندرویدی اواخر سال ۲۰۰۸ و ۱۸ ماه پس از عرضه اندروید وارد بازار شد. این گوشی هنوز جذابیت لازم را نداشت و نمی‌توانست نظر مساعد بسیاری از کاربران را جلب کند، اما فناوری و دستگاه‌ها به تدریج بهتر شدند و از سال ۲۰۰۹، شاهد عرضه مدل‌های بهتری بودیم. موتورولا و اچ‌تی‌سی چند مدل محبوب اندرویدی عرضه کردند، اما ورود سامسونگ همه چیز را متحول کرد.
گلکسی اولین مدل اندرویدی سامسونگ بود. سامسونگ تا پیش از عرضه آیفون، دومین فروشنده بزرگ گوشی همراه پس از نوکیا به شمار می‌رفت. اما ورود آیفون همه چیز را بر‌هم زد. تب آیفون همه جا را فرا گرفته بود. برخی افراد یک روز پیش از عرضه آیفون در فروشگاه‌های اپل در جلوی فروشگاه منتظر می‌ماندند و شب را همان‌جا می‌خوابیدند. حتی کیسه‌های خرید با نشان اپل در برخی فروشگاه‌های آنلاین به قیمت چند صد دلار به فروش می‌رسید، اما این تب با افزایش توجه‌ها به اندروید خوابید.

تحول از نوع کره‌ای
سامسونگ تولید طیف بسیار متنوعی از گوشی‌های هوشمند اندرویدی را با قیمت‌های مختلف و قابلیت‌های گوناگون آغاز کرد. این شرکت در کره جنوبی و بسیاری دیگر از مناطق آسیا به فروش خیره‌کننده‌ای دست یافت و به‌این‌ترتیب به یکی از اصلی‌ترین بازیگران جهانی در این میدان تبدیل شد. این شرکت در سال ۲۰۱۱ بابت تبلیغات تلویزیونی که در آن به تمسخر آیفون و طرفدارانش که دل به قابلیت‌های نه چندان بالایش خوش کرده بودند می‌پرداخت، هزینه زیادی پرداخت کرد.
رقبا از این‌که می‌دیدند سامسونگ در سرزمین آیفون می‌کوشد بازارش را گسترش دهد، بسیار خشمگین بودند، اما راهبرد سامسونگ جواب داد. دو سال پس از این‌که این شرکت محصولاتش را با سیستم‌عامل اندروید عرضه کرد، توانست اپل را که تا آن زمان، بزرگ‌ترین تولیدکننده گوشی‌های هوشمند در دنیا بود، پشت سر بگذارد و ۲۰درصد بازار را در دست بگیرد. سال بعد نیز این شرکت کره‌ای توانست یک‌سوم بازار پررونق و در حال رشد گوشی‌های هوشمند را تصاحب کند.
موفقیت سامسونگ در نهایت به نفع ائتلاف اندروید تمام شد. در سال ۲۰۱۲، فروش گوشی‌های هوشمند اندرویدی شش برابر بیشتر از دو سال قبلش بود. همچنین به ازای هر یک آیفون، چهار گوشی هوشمند اندرویدی به فروش می‌رسید. اینجا بود که اپل، فاز جدیدی از جنگ حقوقی علیه سامسونگ را آغاز کرد. با این حال، اندروید باز هم به رشد خود ادامه داد و به دستیابی مخاطبانی گسترده‌تر به این فناوری کمک کرد.

اژدها وارد می‌شود!
ورود چین به دنیای گوشی‌های هوشمند اندرویدی به قدرت‌گیری هرچه بیشتر این سیستم‌عامل انجامید. فشار دولت چین برای تقویت رشد اقتصادی سبب شد زیرساخت‌های اینترنت در سراسر این کشور به‌شدت تقویت شود. ابتدا گوشی‌های هوشمند سامسونگ از جایگاه بالایی در میان مردم چین برخوردار بود، اما ورود جدی دو شرکت چینی هوآوی و شیائومی، ورق را برگرداند. این دو شرکت روی محصولات خود از اندروید بدون نرم‌افزار‌های گوگل استفاده می‌کردند. گفتنی است بسیاری از خدمات گوگل در چین در دسترس شهروندان قرار ندارد و گوگل از سال ۲۰۱۰ دیگر در این کشور فعالیت نمی‌کند.
گسترش شدید استفاده از گوشی‌های هوشمند اندرویدی در پرجمعیت‌ترین کشور دنیا سبب شد بسیاری از مردم به جای رایانه به گوشی روی آورند. در سال ۲۰۰۵، کمتر از ۱۰درصد جمعیت چین از اینترنت استفاده می‌کردند. این میزان در سال ۲۰۱۷ (که آخرین آمار در این زمینه است) به حدود ۵۴درصد رسید. تقریبا ۸۰۰ میلیون نفر در این کشور به جای رایانه با گوشی هوشمند به اینترنت متصل می‌شوند. البته آمار فروش اپل در چین خوب است. با وجود این، از هر ده‌گوشی فروخته شده در این کشور، ۹ تای آن اندرویدی است!
آمار استقبال از اندروید در هند نیز بسیار شگفت‌انگیز است. گوشی‌های اندرویدی ۹۹درصد از مجموع گوشی‌های فروخته شده در این کشور را به خود اختصاص می‌دهد. آمار بسیاری دیگر از کشورهای دنیا نیز حکایت از آن دارد که سهم اندروید از بازار گوشی‌های هوشمند در آنها به‌تدریج در حال افزایش است.
در سال گذشته، حجم فروش گوشی هوشمند به ۹ برابر این میزان در سال ۲۰۰۸ رسید. طی حدود ربع قرن از عرضه اولین تلفن‌همراه در دنیا، فروش سالانه این محصول به یک میلیارد رسید که البته این میزان همچنان رو به افزایش است.

آن سوی سکه اندروید
اندروید به دلیل ائتلاف نانوشته گوگل، سامسونگ و چین توانست قدرت چشمگیری به دست آورد و بازار گوشی‌های هوشمند را به خود اختصاص دهد. گسترش گوشی‌های هوشمند مزایای زیادی به همراه داشته است که برای نمونه می‌توان به دسترسی آزاد مردم در سراسر جهان به اطلاعات، ارتباط بهتر مردم با هم و مواردی دیگر از این دست اشاره کرد، اما این فناوری مشکلاتی نظیر تهدید امنیت عمومی و حتی سلامت انسان را نیز به همراه داشته است. در این میان، سامسونگ، هوآوی و برخی دیگر از شرکت‌هایی که تا همین اواخر جزو طرفداران جدی اندروید بودند، دنبال کمرنگ کردن نقش گوگل در این سیستم‌عامل هستند. این شرکت‌ها می‌کوشند نرم‌افزار‌ها و قابلیت‌هایی فراتر از آنچه توسط گوگل در اندروید عرضه شده را در اختیار کاربران خود قرار دهند.

صالح سپهری‌فر