بازتاب پینه ها و پیشه ها در رادیو فرهنگ

: «پینه ها و پیشه ها» برنامه ای است از شبکه رادیویی فرهنگ. شنوندگانی که با آن رفاقت و همدمی ای دارند ، نیک می دانند که سوژه اش صنایع دستی است

کد خبر: ۱۱۹۵۲۶

و تلاش بر این است تا در هر هفته از طریق ارتباط مستقیم با یکی از مراکز رادیویی استانی ، صنایع دستی و هنرمندان آن خطه را به مخاطبان بشناساند. صنایع دستی ، تداعی گر هنرهای سنتی است و چون به این واژه بر می خوریم ، انواع رشته های مختلفی را به یاد می آوریم که در این حیطه جای می گیرند ؛ از خوشنویسی گرفته تا نگارگری ، فلزکاری ، شیشه گری و هنرهای مرتبط با آنها ، و یا هنر چوب ، سفال ، کاشی ، سرامیک ، نساجی سنتی ، صحافی و انواع دیگر.
گروه هنرهای سنتی فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران تعریف خود را از هنرهای سنتی این گونه ابراز داشته: هنرها و صنایع بدیعی است که جوهر آن ، برگرفته از مبدا وحیانی و دارای صورتی متناسب با آن گوهر می باشد و تاسیس آن به نحوی به اولیائ دین و یا تجلیات باطنی هنرمندان مربوط می شود و طی قرون متمادی از طریق هنرمندان و هنروران با حفظ آداب معنوی ، سینه به سینه به عنوان میراثی گرانقدر به ما رسیده است ؛ هنرهایی که افزون بر اصول ثابت ، دارای فروع متغیری می باشد که سبب تطبیق آن با شرایط هر دوره می گردد.
صنایع دستی ایران از جنبه های گوناگون تاریخی ، تنوع و هنری از شان و موقعیت بسیار والایی در جهان بهره مند است. دکتر زکی محمد حسن در کتاب «تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام» می نویسد: «خوشبختی و سعادت برخی از ملل این بوده که در تاریخ مدنیت عالم مقامی ارجمند داشته و در میدان پیشه و هنر و فنون سرمشقی شده اند که دیگران از آنها تقلید و پیروی نمایند. و خوشبختانه یونانی ها و ایرانیان و چینی ها در راس این ملل قرار گرفته اند چون به ایران نظر کنیم ، می بینیم که محل تلاقی و برخورد فنون و صنایع قدیم شرق نزدیک بوده و فنون و صنایع بابل ، آشور ، مصر ، هند و یونان در آن تاثیر نمایان داشته و پس از این که در کشور ایران نشو و نما کرده ، در سراسر قرون قدیم و وسطی در عالم منتشر شده و در فنون و صنایع سایر ملل تاثیر بسزایی داشته است.»
هنرهای سنتی ایران ، مجموعه هنرهای اصیل ، بومی و مردمی کشورمان است که ریشه های عمیق و استواری در آداب و رسوم ، سنن ، عادات و اعتقادات و به طور کلی فرهنگ این مرز و بوم دارد. همواره تامین کننده بخشی از نیازهای روزمره بوده و با فرهنگ معنوی جامعه ارتباط دارد. یکی از جلوه های تاثیر صنایع دستی را بر فرهنگ می توان در زمینه غنا بخشیدن به زبان فارسی دانست.
قدمت ، عمق و زیبایی صنایع دستی ایران بروشنی ارزش و درستی موضع شبکه رادیویی فرهنگ را برای تولید و پخش برنامه ای در این زمینه می نمایاند و از آنجایی که کشورمان دارای مناطق مختلف از نظر جغرافیایی و فرهنگی است و از این رو هرکدام به رشته هایی خاص از صنایع دستی گرایش دارند ؛ جهتگیری «پینه ها و پیشه ها» در هر قسمت برای ارتباط با یکی از مراکز استانی ، آن را از اهمیت افزون تری برخوردار کرده است.
در مازندران بیشتر پیکرتراشی ، حصیربافی ، جاجیم بافی و نمدمالی رواج دارد و در بروجرد مسگری و در ترکمن صحرا قالیبافی و در مناطق دیگر شاهد گرایش به رشته های دیگر هستیم. چنین تنوعی این امکان را به برنامه می دهد تا در هر قسمت ، روزنه های فراخ تری از هنر صنعتگران این مرز و بوم به روی مخاطب گشوده شود و با اجتناب از کلی گرایی و تکراری شدن ، طراوت و نشاط خود را بیش از پیش حفظ کند.
با وجود آن که «پینه ها و پیشه ها» مجری دارد ، اما با در نظر گرفتن مجال محدودی که دارد ، بیشتر براساس گفتگو با یکی از هنرمندان استان سامان می یابد. مسائل طرح شده از سوی وی ، از جهت محتوایی غالبا کلی و درباره اهمیت و نقش هنر و صنایع دستی است ؛ و حال آن که مطلوب تر آن است که در چنین شرایطی اطلاعات روشنگرانه تری از تاریخچه صنایع دستی استان و مشکلات و مسائل مربوط به آن ارائه شود. در بخش گفتگو با یکی از هنرمندان منطقه ، رویکرد آن بیشتر توصیفی است ؛ بدین معنا که هنرمند معمولا درباره زندگی ، انگیزه ها و کارهای انجام شده خود سخن می گوید و در صورت بیان مشکلات و موانع ، بیان آنها در سطح مانده ، به گونه عمیق تر مورد پردازش قرار نمی گیرد.
به سخنی دیگر ، «پینه ها و بیشه ها» بیش از آن که تحلیلی باشد، توصیفی است ؛ و این در شرایطی است که با در نظر گرفتن تنگناهایی که درخصوص صنایع دستی ، بویژه در مناطق استانی وجود دارد ، توجه به این گونه مسائل می تواند راه را برای کمال و شکوفایی بیشتر صنعتگران هنرمند بگشاید. هنگام گفتگو، نوع ، زاویه دید و سطح پرسش ها از نوآوری و غنای تعالی بخشی بهره مند نیست.
از آنجایی که برنامه از شبکه فرهنگ پخش می شود، انتظار می رود پرسشها از موضع عمیق و تحلیلی و خلاقانه تری طرح شود. ساختار کلیشه ای آن از جذابیتش کاسته است. برنامه می توانست آیتمهای گوناگونی داشته باشد ؛ مانند تاریخچه ، آشنایی با تازه ترین اقدامات حمایتی و توسعه بخش مدیران و مسوولان استان ، دیدگاه صاحبنظران و مردم درباره آثار صنعتگران ، پیشه های فراموش شده ، معرفی آخرین کتابها و مقاله ها درباره صنایع دستی و نظایر اینها.
اتخاذ چنین رویه ای بی شک خواهد توانست ابعادی دیگر از صنایع دستی کشورمان را روشن تر کند. مدت برنامه که کمتر از 30 دقیقه است ، برای این موضوع کم است. در صورت تغییر ساختار و گنجانیدن آیتمهای مختلف و با توجه به اهمیت و گستردگی موضوع ، افزایش زمان آن می تواند به تعمیق ارتباط با مخاطبان و اثرگذاری گسترده تر بر آنها کمک کند.