پیری سالم و شیرین!

برای داشتن زندگی باکیفیت در دوران سالمندی و کاهش خطرات ابتلا به بیماری‌های جسمی و ذهنی، بهتر است از سنین جوانی برنامه‌ریزی شود. اگر شما هنوز به سنین میانسالی نرسیده‌اید یا اوایل میانسالی هستید، راهکارهای بسیاری وجود دارد که با رعایت آنها می‌توان سال‌های پایانی زندگی را در سلامت کامل گذراند. با این حال، با افزایش سن هم می‌توان جلوی بروز بسیاری از مشکلات و بیماری‌ها را گرفت.

چندی پیش دکتر حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر بهداشت، همزمان با هفته سلامت و هنگام حضور در همایش پیاده‌روی تبریز درباره اهمیت مراقبت از سلامت در سال‌های پایانی عمر گفته بود: متاسفانه 50 درصد از مردم ایران اضافه‌وزن دارند و دیابت و چاقی، دو مشکل عمده کشور و بیشترین علت مرگ مردم، سکته‌های مغزی و قلبی است که ریشه آن به رعایت نکردن سرانه مصرف شکر، روغن و نمک در 30 سال گذشته بر‌می‌گردد. وزیر بهداشت تصریح کرده بود: بین زنده بودن و زندگی کردن، تفاوت وجود دارد. مردم ایران حدود 75 سال عمر می‌کنند که تقریبا 60 سال از زندگی آنها با سلامت همراه است و 15 سال دیگر را با معلولیت زندگی می‌کنند. بهتر است انسان با مراقبت از سلامت خود در دهه پایان عمر، نیازمند دیگران نباشد.

به این ترتیب می‌توان گفت حفظ کیفیت زندگی و داشتن زندگی مستقل در سال‌های پایانی زندگی در گرو زندگی سالم در طول عمر است. خطر بروز بیماری‌هایی مثل حمله قلبی، سکته مغزی، آلزایمر، دیابت، بیماری‌های ریه، برخی سرطان‌ها و دردهای مزمن مشکلاتی است که با افزایش سن و بخصوص بعد از 70سالگی بیشتر افراد را تهدید می‌کند.

تغذیه صحیح، سیگار نکشیدن، رعایت مسائل بهداشتی و کاهش استرس تا جای ممکن، داشتن فعالیت بدنی مداوم و انجام غربالگری در بازه‌های زمانی توصیه شده برای هر آزمایش، عوامل تاثیرگذار در داشتن زندگی باکیفیت به شمار می‌روند.

بدن همیشه به این مواد غذایی نیاز دارد

با افزایش سن، متابولیسم یا سوخت و ساز بدن کمتر می‌شود. به این ترتیب اشتها کمتر و حس چشایی و بویایی نیز تا حدودی تحلیل می‌رود. این در حالی است که بدن افراد مسن به پروتئین بیشتری برای حفظ عضلات و مقابله با عفونت‌ها نیاز دارد. یکی از موثرترین راه‌حل‌های کنترل سوخت و ساز بدن، حفظ وزن متعادل بعد از 50 سالگی است.

برای مثال چربی مورد نیاز بدن بعد از 50سالگی، چربی‌هایی مثل روغن زیتون و روغن آفتابگردان است که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌ ـ عروقی را کاهش می‌دهد. همچنین برای داشتن رژیم غذایی سالم و کافی مطمئن شوید که رژیم غذایی دارای فیبر کافی باشد.

فیبر در انواع میوه‌ها و سبزیجات و غلات مصرفی پیدا می‌شود و با افزایش سن بهتر است مصرف این مواد غذایی نیز بیشتر شود. البته این در حالی است که بیماری دیگری با رژیم غذایی مخصوص به خود نداشته باشید.

پوکی استخوان یکی از مشکلات دست و پاگیر دوران سالمندی است و جذب کلسیم و ویتامین D در سال‌های جوانی در پیشگیری از پوکی استخوان موثر است. با افزایش سن که جذب ویتامین D از راه پوست از بین می‌رود نیز می‌توان مصرف ماهی و قرص‌های مکمل (البته با تائید پزشک) را در برنامه غذایی قرار داد.

عدم تحرک، کیفیت زندگی سالمندی را کاهش می‌دهد

با کاهش سوخت و ساز بدن همزمان با افزایش سن، لازم است تحرک بدن نیز افزایش یابد تا علاوه بر حفظ سلامت جسمی و روحی، به هضم بهتر غذا نیز کمک کند. همچنین انجام ورزش‌های سبک خطر ابتلا به آلزایمر را در سنین بالاتر کاهش می‌دهد و به حفظ تعادل و هماهنگی سیستم عصبی بدن بعد از 50سالگی کمک می‌کند. یکی از تاثیرات مهم ورزش در دوران سالمندی فراموش نکردن کلمه‌ها و تحلیل نرفتن حافظه با افزایش سن است.

ورزش‌های هوازی مثل پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری و ورزش‌های دارای حرکات کششی و تعادلی، بهترین ورزش‌ها برای حفظ سلامت و انعطاف‌پذیری بدن است. جالب اینجاست در فهرست ورزش‌های مناسب برای دوران میانسالی و سالمندی، فعالیت‌هایی مثل باغبانی نیز قرار گرفته است.

سعی کنید تا جایی که می‌توانید عمیق بخوابید

یکی از مشکلاتی که سالمندان با آن روبه‌رو هستند اختلال خواب است. بی‌خوابی یا بیدار شدن از خواب در نیمه شب، نه تنها ریتم خواب افراد را بر هم می‌زند، بلکه می‌تواند باعث بروز مشکلات دیگر از جمله ضعف سیستم ایمنی بدن و مشکلات ثانویه شود. علاوه بر این معمولا با افزایش سن، ساعت خواب کمتر می‌شود و افراد دیگر نمی‌توانند چند ساعت بدون وقفه بخوابند.

بنابراین توجه به حفظ تنظیم ساعت خواب در سنین بالا اهمیت بسیاری دارد. برای داشتن خواب عمیق‌تر ابتدا مطمئن شوید محیط خواب آرام، تاریک و دارای دمای معتدل است. سعی کنید حدود یک ساعت پیش از آن که به رختخواب بروید، هیجانی نداشته باشید، تلویزیون نگاه نکنید، با گوشی تلفن همراه کار نکنید و شام را حداقل یک ساعت پیش از خواب صرف کنید. همچنین می‌توانید با دوش گرفتن قبل از خواب، آرامش بدن را هنگام استراحت تضمین کنید. استفاده از روشنایی روز و پیاده‌روی در روز نیز تاثیر مثبت بر تنظیم خواب شب دارد. توجه داشته باشید خواب کافی و باکیفیت یکی از ملزومات زندگی سالم بخصوص بعد از 50 سالگی است.

انجام آزمایش‌های دوره‌ای

استفاده از روش‌های پیشگیرانه انواع بیماری‌ها، بهترین راه حفظ سلامت در دوران سالمندی است. بسیاری از سالمندان از مشکلات و بیماری‌هایی رنج می‌برند که اگر چند سال قبل برای آن تدبیری اندیشیده بودند، با مشکلات به مراتب کمتری روبه‌رو می‌شدند. کنترل سالانه فشار خون و کلسترول یکی از آزمایش‌هایی است که می‌تواند نقش مفیدی در کاهش خطر بروز بیماری‌های قلبی داشته باشد. انجام غربالگری برای تشخیص زود هنگام ابتلا به انواع سرطان‌ها، یکی از مهم‌ترین بررسی‌هایی است که بخصوص بعد از 40 سالگی باید به دفعات انجام شود. انجام ماموگرافی برای زنان و آزمایش سرطان روده بزرگ که دومین عامل مرگ بر اثر سرطان است، برای همه افراد توصیه می‌شود. همچنین آزمایش تراکم استخوان بخصوص برای زنان بالای 65 سال و مردان بالای 70 سال توصیه می‌شود.