حس وطن‌دوستی در ادبیات دفاع مقدس

این نویسنده در گفت‌وگو با ایسنا درباره ادبیات دفاع مقدس اظهار کرد: کاهش کمی آثار دفاع مقدس فقط مربوط به حوزه ادبیات نیست. در حوزه فیلم و سریال نیز با این کاهش مواجه بوده‌ایم. به‌طور مثال در طول سال، یک سریال دفاع مقدسی هم در تلویزیون پخش نمی‌شود یا شاید در جشنواره فیلم فجر یک فیلم دفاع مقدسی حضور داشته باشد.

او با بیان این‌که بحث ادبیات دفاع مقدس در مفهوم فرهنگ اسلامی و دینی می‌تواند مفهومی فراتر از جنگ هشت‌ساله داشته باشد، اظهار کرد: با توجه به این‌که منطقه خاورمیانه و جهان اسلام درگیر جنگ‌های متعدد داخلی و خارجی است، ادبیات دفاع مقدس می‌تواند به عنوان دفاع در مقابل مهاجمان و هر ظلمی در جهان مطرح شود. می‌توانیم نگاه جامعی به مفهوم دفاع مقدس پیدا کنیم. اگر بتوانیم مفهوم ادبیات دفاع مقدس را گسترش دهیم برای جنگ‌هایی مانند جنگ افغانستان با طالبان یا سوریه و عراق با داعش هم قابل استفاده است.

نویسنده رمان محمد(ص) درباره این‌که آیا توانسته‌ایم ادبیات دفاع مقدس را به سایر کشورها بشناسانیم، گفت: متأسفانه نه تنها در دنیا نتوانسته‌ایم ادبیات دفاع مقدس‌مان را بشناسانیم، حتی نتوانسته‌ایم ادبیات دفاع مقدس را به نسل‌های بعد از دهه 60 که درکی از جنگ ندارند، معرفی کنیم. فکر نمی‌کنم در این زمینه موفق بوده باشیم.

او درباره این‌که ادبیات دفاع مقدس چقدر به واقعیت نزدیک است، گفت: این‌که ادبیات دفاع مقدس به واقعیت نزدیک باشد یا دور، اهمیتی ندارد؛ زیرا نویسنده خاطره‌نگار یا واقعیت‌نگار نیست و نمی‌خواهد خاطرات واقعی را عینا به مخاطب منتقل کند.

ابراهیم حسن‌بیگی درباره سفارشی‌نویسی در حوزه دفاع مقدس اظهار کرد: یکی از بحث‌هایی که در حوزه ادبیات و سینما وجود دارد، بحث سفارش است. به نظرم سفارش به این معنا نیست که سفارش‌گیرنده چیزی را که سفارش‌دهنده می‌خواهد، تولید کند. سفارش به‌معنای توصیه‌ای است که یک ارگان و نهاد برای این‌که اثری درباره یک موضوع تولید کند، به‌سفارش‌گیرنده می‌دهد و هیچ دخالتی در آن ندارد. نویسنده رمان اشکانه درباره استفاده از نماد و فرهنگ عاشورا در ادبیات دفاع مقدس بیان کرد:‌ اساسا فرهنگ دفاع اسلامی و فرهنگ دفاع مقدس ملهم از باورهای دینی و در رأس آن واقعه کربلاست که نوعی دفاع محسوب می‌شود. در شرایط عادی، تاریخی و روایی از باورهای دینی بسیار استفاده شده است که می‌توانست کمتر هم باشد. به نظر من، استفاده از باورهای دینی به قدری زیاد بوده که حس وطن‌خواهی و وطن‌دوستی در داستان‌های ادبیات دفاع مقدس که جزئی از واقعیت جنگ است، مطرح نشده است. او تأکید کرد: استفاده از فرهنگ دینی و عاشورایی و باورهای مذهبی در داستان‌های ما بسیار بوده است. در واقع، باورهای مذهبی بنیه‌ ادبیات داستانی دفاع مقدس ما را تشکیل می‌دهد و فراتر از باورهای ملی مطرح شده است.