در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
عدالت رسانهای در رسانه ملی
این روزها تب و تاب انتخابات در جامعه فضای عمومی را تغییر داده و هر کسی از نگاه خود به موضوعات آن را تحلیل میکند.
به نظر میرسد گردش اطلاعات و جریان پرسرعت آن و دیدگاههایی که نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در ادوار مختلف و در رقابت ریاست جمهوری مطرح میکنند حجم و دامنه اطلاعات، رویکردها، شخصیتها، بیانها، قابلیتها و استعدادها و چهره نامزدها برجسته نمیشود مگر با فرآیند و قابلیتی که سازمان صدا و سیما، بخصوص در سه دوره گذشته، توانسته این ظرفیت را به وجود بیاورد.
ما مشاهده میکنیم در شرایطی که توقع برخی نامزدها بر این پایه بود که مناظرات به صورت مستقیم و زنده پخش نشود اما فعالیت حرفهای صدا و سیما و به قابلیت رساندن نحوه ارائه خدمات و ایجاد مطلوبیت و تمایل بسیار بالا در جامعه بزرگ مخاطبان تلویزیون ایران این ظرفیت را به وجود آورد که یک سامانه تکاملیافتهای برای ظرفیتبخشی در مشارکت یکی از مهمترین اتفاقات را رقم بزند. شاید مهمترین اتفاق هر کشور انتخاب رئیسجمهور است اما ممکن است برخی نسبت به دیدگاههایی که مطرح میشود آگاه نشوند و یا نسبت به آن انتقاد داشته باشند و صدا و سیما توانسته این امکان را فراهم کند که مردم با آگاهی بیشتری انتخاب کنند.
این موضوع در جای خودش اقدام بسیار مبارکی است و بشدت به نهادینه شدن مردمسالاری کمک میکند البته با رویکرد اخلاقمدار، دینمدار، ظرفیتبخشی در اخلاق و ممتاز بودن نمایندگان. این وضعیت غالبی است که صدا و سیما میتواند این ظرفیت را هر چه بیشتر برجسته کند و تا حدودی نگاه مناظرات را در کشور ما نسبت به سایر کشورها متفاوت کند. این مناظرات زمانی که از رسانه ملی پخش میشود به دیدگاهها و فضای ذهنی انتخابکنندگان کمک میکند و به نظر میرسد اینجا همان قابلیتی است که هم امام خمینی(ره) و هم رهبر معظم انقلاب بشدت به نقش برجسته صدا و سیما، چه کمی و چه کیفی، اشاره کردند. در کنار صدا و سیما جریان رسانههای دیگر نیز هستند. یکی مطبوعات و دیگری فضای مجازی اعم از پایگاههای اطلاعرسانی یا کانالهایی که توسط هواداران یا مخالفان نامزدها راهاندازی و هدایت میشود. به نظر میرسد زمانی که مرکز صدور پیام در فضای مجازی دارای هویت، شناسنامه و قابل رصد و پیگیری باشد، مخاطب میتواند پیام در فضای مجازی را هر چه بهتر و برجستهتر دنبال کند.
اما در شرایطی که قرار است نقدی صورت بگیرد اطلاعات غلط یا اطلاعاتی که حوزهای دیگر را مخدوش یک پیام واقعی مبتنی بر سلامت رسانهای نیست. در برخی فضاها امنیت رسانهای، سلامت و شفافیت رسانهای دچار چالشهایی میشود که بخش عمدهای از آن به یک جریان بیمارگونهای در فضای مجازی اطلاق میشود.
در این دوره انتخابات ما در شهرهای مختلف مشاهده میکنیم که کمتر از پوسترها و آلایندههای زیباسازی شهر استفاده میشود و از این بخش دورتر شدیم و عمدتا نگاه انتخابکنندگان متمرکز است به اتفاقاتی که صدا و سیما آن را جریانبخشی میکند و تاکنون هم سعی کرده تا آنجا که ممکن است بر اساس عدالت رسانهای آن را تقسیم کند.
البته نباید فراموش کرد که این موضوع میتواند عارضهای به وجود بیاورد که بازخوردهای رسانه ملی در رسانههای مجازی بیمار هم تبدیل به چندوجهیهایی شود که میتواند فضای رقابت را تبدیل به یک بحران کند. به نظر میرسد صیانت و شناسایی دقیق مراکز خبری و اطلاعات در فضای مجازی وظیفهای است که بهعهده ما مخاطبان نیز میباشد. اکنون در برخی شبکههای اجتماعی موضوعاتی عنوان میشود که صحت و سقم خبر در آن دچار تردید است. مشخصا در این شرایط مردم نباید تنها به تلفن همراه خود اطمینان داشته باشند به این دلیل که مطلب منتشر شده مبدا ندارد و ممکن است ساخته دست مخالفان افراد یا مخالفان نظام باشد. در مناظرات شاهد هستیم که برخی نامزدها در سیاست اجرایی مخالفتهایی نسبت به دیگری عنوان میکنند اما این تحلیلها یکسو نیست و با پاسخهایی همراه است که جریان صدا و سیما را در این بخش کامل میکند. اگر نقدی بر سیاست اجرایی یک فرد گرفته میشود میتواند برای دفاع از خود چند دقیقه پاسخ دهد که این امکان در فضای مجازی از افراد گرفته میشود.
غیبت تحلیل در فضای مجازی
با اینکه اکنون فضای مجازی این روزها طرفداران زیادی دارد اما قدرت تحلیل در این بخش وجود ندارد و صدا و سیما توانسته این امکان را فراهم کند که در کوتاهترین زمان تحلیلهای زیادی مطرح شود. به عنوان مثال در بخش اقتصاد، زمانی که موضوعی در مورد تورم و اشتغال مطرح میشود امکان برنامهریزی در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی وجود ندارد اما در صدا و سیما باید برنامههای خود را در این زمینه مطرح کنند. در بخشهای مختلف اقتصادی موضوعاتی عنوان میشود که ممکن است پایه و اساس آن برای اجرا با شرایط فعلی متفاوت باشد اما زمانی که راهکار نامزدها در رسانه ملی بیان میشود قدرت انتخاب افراد بالاتر میرود. مبارزه با قاچاق از نگاه همه نامزدها کار خوبی است اما برای اجرایی شدن آن باید راهکار خود را ارائه دهند و این راهی جز پخش از رسانه ملی ندارد. شفافیت اطلاعات در رسانه ملی بسیار بیشتر از فضاهای دیگر رسانهای است. رسانههای دیگر را نمیتوان حذف کرد اما میتوان با بیان واقعیتها آنها را کنار گذاشت. اکنون سومین دوره مناظرات ریاست جمهوری در رسانه ملی برگزار میشود که در این دوره شاهد برنامهریزی و مدیریت خوبی از نظر زمانبندی و عدالت هستیم.
البته فلسفه وجودی سازمان صدا و سیما ایجاب میکند که چنین عملکردی داشته باشد و تاکنون توانسته رضایت عمومی را از برگزاری مناظرات انتخابات ریاست جمهوری جلب کند. در کشورهای دیگر برخی نامزدها برای اینکه بتوانند کار خود را تبلیغ کنند در برخی برنامههایی حاضر میشوند که مقام ریاست جمهوری را تنزل میدهند اما در ایران جایگاههای مناسب تعریف شده و مردم هم آگاه میشوند که از چه طریقی باید انتخاب خود را انجام دهند. البته نباید فراموش کرد که وجود فضای مجازی میتواند خود نقش تعیینکنندهای در انتخاب افراد داشته باشد اما قطعا نمیتواند جای رسانه ملی را در زمانبندیهای مردم بگیرد. این دوره فضای مجازی در انتخابات ریاست جمهوری از اهمیت بالایی برخوردار است. به این دلیل که اولین بار است که با این پدیده روبهرو هستیم.
هر کسی دارای افکار و سلیقههای مختلف است و افراد بر اساس نیازی که دارند و وعده نامزدها انتخاب خود را نهایی میکنند. 29 اردیبهشت انتخابات ریاست جمهوری دوره دوازدهم برگزار میشود و مردم مانند سالهای گذشته پای صندوق رای حاضر میشوند و فرد اصلح را انتخاب
خواهند کرد.
دکتر ساسان شاهویسی/ اقتصاددان
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
