چراغ فرش دستباف، رو به خاموشی است

به گزارش خبرگزاری خانه ملت؛ روزگاری نه چندان دور فرش دستباف ایرانی دارای جایگاه، ارزش و اعتبار ویژه در کشور و جهان بود و نقش و نگار و طرحش، هر بیننده‌ای را به تحسین وا می‌داشت اما چند سالی است که در کمتر خانه‌ای می‌توان فرش ایرانی مشاهده کرد.

در سایه کاهش توان اقتصادی و نبود قدرت خرید، فرش دستباف ایرانی کالایی لوکس محسوب می‌شود که هرکسی نمی‌تواند آن را بخرد و در خانه‌اش پهن کند، زیرا فرش دستباف اثری هنری محسوب می‌شود و باید بابت هنر دست بودنش بهایش را پرداخت اما ایرانی‌ها چند سالی است که نمی‌توانند به تمایل خود برای خرید فرش‌هایی با طرح و نقش سنتی پاسخ دهند.

در این اوضاع و احوال، عبدالله بهرامی مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های تولیدکنندگان فرش روستایی و شهری گفته، بنا به آماری که مرکز ملی فرش ایران ارائه کرده است، در حال حاضر یک میلیون بافنده داریم یعنی ظرف دو دهه چهار میلیون نفر شغلشان را از دست داده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: در دهه 70 و 80 دو میلیون بافنده داشتیم و ظرفیت، حدود شش میلیون مترمربع بود و به همان نسبت نیز صادرات بالایی داشتیم. مواجه شدن با تحریم و مشکلات دیگری مانند سوءمدیریت و همچنین رکودی که بر اروپا حاکم شد، باعث شد نتوانیم با موقعیت و ظرفیت فرش در کشور هماهنگ شویم و با کاهش صادرات روبه‌رو شدیم.

در سال‌های اخیر به علت افزایش قیمت مواد اولیه،‌ حمایت نکردن از بافندگان فرش دستباف سبب شده تا فعالان این عرصه انگیزه خود را برای ادامه کار از دست دهند و با وجود وعده‌های مکرر در مورد حمایت از قشر کارگر، متاسفانه اکنون مدتی است که بیمه فرش‌بافان قطع شده است.

در کنار این موارد باید گفت کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه، منطقه تبت و پاکستان، رقبای اصلی فرش دستباف ایرانی محسوب و باعث شده‌اند فرش دستباف ایرانی ارزش واقعی خود را تا حد زیادی در بازارهای جهانی از دست دهد.

در مقابل نباید فراموش کرد براساس آمار اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در 10 ماهه سال 95 در مجموع یک میلیون و 88 هزار و 543 دلار یا 34 میلیارد و 229 میلیون و 294 هزار و 896 ریال واردات سایر فرش‌ها و کفپوش‌ها از مواد نسجی حتی آماده مصرف بجز جاجیم داشته‌ایم که عمده این محصولات از کشورهایی مانند ترکیه، بلژیک، چین،‌ هند، امارات متحد عربی، اسپانیا، فرانسه و ایتالیا به کشورمان وارد شده است. با توجه به پرطرفدار بودن صنعت فرش دستباف ایران در جهان و همچنین درآمدزا‌بودن آن، برخی کارشناسان معتقدند دولت باید در سیاست‌های خود در این حوزه تجدید نظر کند و در زمینه تحقق منویات رهبر معظم انقلاب در مورد اقتصاد مقاومتی گام‌های اساسی بردارد؛ زیرا احیای این صنعت چند هزار ساله می‌تواند حداقل موجب اشتغالزایی برای 30 شغل نظیر بافندگی، فروشندگی مواد اولیه فرش، تولید، رنگرزی فرش، پرداخت فرش، رفوگری، استاد طراحی و استاد نقاشی فرش شود.

همچنین این نکته را از نظر نمی‌توان دور نگاه داشت که در راستای اجرای طرح‌های اشتغالزایی دولت، مجریان قوانین می‌بایست از هنرمندان و قالیبافان شاغل در این عرصه دعوت و با حمایت از آنها با صرف حداقل هزینه، ایجاد اشتغال کنند؛ زیرا به حتم برپا کردن یک دار قالی در خانه هر بافنده، هزینه بسیار کمتری در مقایسه با ایجاد سایر کارگاه‌های کوچک تولیدی دارد و با این کار می‌توان زمینه اشتغال چند صد هزار نفر در کشور را فراهم کرد.

فرش دستباف ایران به عنوان صنعتی آمیخته به هنر، یکی از بخش‌های مهم درآمدزایی و ارزآوری کشور است که می‌تواند کشور را از وابستگی به اقتصاد تک‌محصولی نفت خارج و به رشد و توسعه کشور و اشتغالزایی کمک کند؛ چنانچه در گذشته نیز افراد زیادی در سراسر کشور (شهرها و روستاها) مستقیم و غیرمستقیم در بخش‌های صفر تا صد این صنعت (تولید تا صادرات) مشغول کار بودند، اما تحریم‌های بین‌المللی و به دنبال آن، از بین رفتن بازارهای مختلف جهان از جمله آمریکا و اروپا از یک سو و بی‌توجهی بخش دولتی و غیردولتی به این صنعت از سال‌های 60 به بعد، در کنار کم‌تحرکی و بی‌توجهی تولیدکنندگان وطنی به سلیقه‌های داخلی و جهانی و بافت اقتصادی فرش، باعث تنزل جایگاه هنری و درآمدزایی این صنعت (چه در داخل و چه خارج کشور) شده و این شرایط همچنان ادامه دارد.

فریدون احمدی، نماینده مجلس درباره بیکاری بافندگان فرش دستی به دلیل کاهش صادرات و عدم حمایت دولت از این صنعت، گفت: بخشی از رکود و بیکاری به وجود آمده در صنعت فرش دستباف مربوط به تحریم‌های ظالمانه‌ای است که طی سال‌های گذشته به کشورمان تحمیل و باعث شد، بافندگان این صنعت به دلیل ناتوانی در فروش محصولات خود دچار بیکاری شوند.

وی تاکید کرد: باید برای کسب بازارها و اشتغالزایی مجدد بین بافندگان فرش دستباف دوباره با رصد منظم سلیقه مشتری‌های خارجی سعی کرد در بازار دیگر کشورها حضور داشت.

نماینده مردم زنجان بیان کرد: بافندگان فرش‌های دستی باید بر اساس سلیقه مشتری‌ها و دیگر کشورها فرش‌های به روز و جدیدی را روانه بازار کنند و با افزایش سطح کیفی محصولات، جایگاه قبلی خود را به دست آورند. وی با ابراز تاسف از این که طی این سال‌ها بازار و مشتری خود را در سطح جهانی از دست داده‌ایم و این امر باعث بیکاری تعداد زیادی از بافندگان شده است، اظهار کرد: برای اشتغالزایی در حوزه صنعت فرش دستباف و به دست آوردن بازارهای جهانی، دولت باید حمایت بیشتر و بهتری از این صنف داشته باشد، چرا که رونق این صنعت، هم اشتغالزایی و هم صادرات خوبی برای کشور به دنبال خواهد داشت.

عضو هیات رئیسه کمیسیون صنایع و معادن در پایان گفت: با افزایش کیفیت محصولات فرش‌های دستی و به‌کار‌گیری طرح‌ها و سلیقه‌های جدید در این عرصه می‌توان مانند سابق، جایگاه مناسب را در بازار جهانی احیا کرد و عاملی برای بازگشت افراد بیکار شده و رونق این صنعت در کشور بود.