چشم انداز عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای

اگرچه نداشتن مرز مشترک و عدم برخورداری از یکپارچگی جغرافیایی مانعی برای ورود ایران به سازمان همکاری شانگهای تلقی می شد اما این موضوع با توجه به روند عضویت افغانستان در سازمان همکاری شانگهای مساله بعد جغرافیایی و موضوع مرزهای مشترک را برای جمهوری اسلامی ایران منتفی کرد.

کد خبر: ۹۸۶۷۱

عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای البته به اذعان مقامات چین و روسیه در دو عرصه برای اعضای شانگهای بسیار حایزاهمیت است.

اول: نقش ثبات دهنده ایران در آسیای مرکزی به خاطر نفوذ سیاسی ، فرهنگی و معنوی ایران
دوم: نقش اقتصادی و تجاری ایران در عرصه تولید و حمل ونقل ، ارتباطات و انرژی است.
علاوه بر این مولفه ها جمهوری اسلامی ایران زمینه ها ، ظرفیت ها و پتانسیل بسیار خوبی برای همکاری با شانگهای دارد زیرا عضویت ایران در شانگهای می تواند با سیاست اصولی ایران در افزایش همکاری ها با همسایگان و نهادهای اقتصادی منطقه ای و بین المللی همخوانی داشته باشد. ضمن آن که از منظر استراتژی های کلان منطقه ای و بین المللی نیز می توان شاهد نوعی همگرایی ، همکاری و اشتراک مواضع میان ایران و سازمان همکاری شانگهای بود. عضویت ایران در اکو، اوپک ، سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهدها با توجه به وزن و جایگاه منطقه ای ایران به همراه میزان تاثیرگذاری های مثبت ، می تواند موید همین دیدگاه باشد. در حالی که جمهوری اسلامی ایران از حیث انرژی نفت و گاز منبع مطمئنی برای چین محسوب می شود و پکن با انعقاد قرارداد یکصد میلیارد دلاری انرژی با تهران نشان داده است که این گونه ملاحظات اقتصادی را در شرایط کنونی و آینده بخشی از اهداف راهبردی خود مسجل کرده است . روسیه ، اگر نگوییم که بیشتر از چین با ایران منافع دارد ، در حد چین به وزن و جایگاه منطقه ای ایران احترام قائل است و از این رو با تهران منافع و اشتراک دیدگاه دارد. پایداری روسیه در شرایط کنونی و در بحث هسته ای ایران ، همراه با میزان مشورت دهی و قایل شدن به حل مساله هسته ای ایران از مجاری دیپلماتیک در واقع بخشی از راهبرد مسکو به شمار می رود. در نقطه مقابل چین و روسیه ، دولت امریکا قرار دارد و تلاش می کند تا مانع ورود ایران به سازمان شانگهای شود. قصد امریکا از این اقدام منزوی کردن ایران است و سعی می کند با القای این شبهه که عضویت ایران به خاطر همکاری تهران با تروریسم ! مسلما بر شانگهای تاثیر منفی بر جای خواهد گذاشت . علاوه بر این ، دولت امریکا با در نظر گرفتن میزان وجهه ضدغربی سازمان همکاری شانگهای ، این سازمان را محمل مناسبی برای جمهوری اسلامی ایران جهت ادامه سیاست های ضدغربی (تهران) قلمداد می کند. بنابراین ، نگرانی امریکا از عضویت ایران در شانگهای عمدتا از این منظر قابل ارزیابی است . دورویی در رفتار و تناقض در گفتار امریکایی ها علیه ایران بسیار مبرهن است . یکجا دولت امریکا جمهوری اسلامی ایران را که زخمهای زیادی از تروریسم خورده متهم به همکاری با تروریسم می کند و این خطر را برای اعضای شانگهای گوشزد می کند و در جای دیگر براساس تحلیل های واهی و بی اساس ، معتقد است که ایران در هر جا و هر مکان دست از سیاست های ضدغربی خود برنمی دارد اما واقعیت این است که گستردگی جغرافیایی ، داشتن معادن و ذخایر مهم و دارا بودن امکانات راه آهن و حمل ونقل وسیع بین دریای خزر و خلیج فارس ، موقعیت ممتازی به جمهوری اسلامی ایران داده است تا انگیزه کشورهای عضو شانگهای را به استفاده از این توانایی ها نهایتا عضویت ایران در شانگهای تقویت کند. این در حالی است که شانگهای به مرور قدرت خواهد گرفت و به عنوان یک سازمان منطقه ای و تاثیرگذار مطرح خواهد بود. شانگهای براساس ضرورت های تاریخی و پاره ای نیازهای سیاسی و اجتماعی شکل گرفته است و همین نیازها، چشم انداز مثبت ، کارآمد و بالنده ای را پیش روی اعضا قرار می دهد. در این واقعیت که ایران در منطقه حساسی از جهان واقع شده شکی نیست . از دید دولتهای چین و روسیه ، ایران می تواند با بهره گیری درست از همین موقعیت ژئوپلیتیکی و امکانات فراوان خود ، نقش مهمی در این باره ایفا کند و بر همین اساس پذیرفته شدن ایران در شانگهای یک نقطه عطف به شمار می رود. امریکا می گوید: چین و روسیه علاقه مندی خود را برای عضویت ایران در شانگهای از منظر مادی ارزیابی می کنند بدان معنا که گره خوردن منافع پکن و مسکو با تهران نهایتا باعث خواهد شد که ایران به عضویت این سازمان درآید. باید دید، چین و روسیه درخصوص عضویت رسمی ایران در شانگهای ، منافع فراملی خود را در انطباق با سیاست مستقل ملی و شرایط منطقه ای می بینند؛