کاهش اکسیژن در جو زمین ادامه دارد

دانشمندان می‌گویند در 800 هزار سال گذشته میزان اکسیژن موجود در جو زمین 7/0 درصد کاهش یافته است. این مقدار آنقدر زیاد نیست که تهدیدی برای انواع موجوات محسوب شود، اما آنقدر هست که دانشمندان را متحیر کند.

کد خبر: ۹۵۴۹۳۱

در مطالعه جدیدی که نتایجش در مجله ساینس منتشر شده محققان دانشگاه پرینستون حباب‌های هوایی را که در یخ‌های باستانی گرینلند و قطب جنوب محبوس بود مورد بررسی قرار دادند. محققان با اندازه‌گیری نسبت اکسیژن به نیتروژن در این حباب‌های ماقبل تاریخ، فشار اکسیژن موجود در جو را در گذشته تخمین زدند. همان طور که می‌دانیم اکسیژن عنصری کلیدی برای زمین محسوب می‌شود، اما همین عنصر نقش بسیار مهمی در بسیاری از فرآیندهای شیمیایی سراسر جهان ایفا می‌کند. افت 7/0 درصدی این عنصر موضوعی دراماتیک نیست؛ اما سوال گیج‌کننده این است که این میزان اکسیژن چطور ناپدید شده است. محققان برای توضیح این افت دو فرضیه ارائه کرده اند که قادر به توضیح این کاهش است.

دانیل استاپلر می‌گوید: اولین فرضیه این است که در نتیجه رشد یخچال‌های طبیعی نرخ فرسایش جهانی در طول چند دهه گذشته نسبت به ده‌ها میلیون سال قبل افزایش یافته است. وقتی اقیانوس‌ها پیاپی سرد می‌شوند (همان طور که در 15 میلیون سال گذشته و قبل از سوزاندن سوخت‌های فسیلی این عمل اتفاق افتاده) حلالیت اکسیژن در اقیانوس افزایش می‌یابد و به همین سبب است که اقیانوس‌ها می‌توانند اکسیژن بیشتری در دماهای سردتر ذخیره کرده و اکسیژن متمرکز وارد شده به جو را افزایش دهند. البته مواد بسیاری هستند که می‌توانند در حذف اکسیژن از جو نقش داشته باشند. زنگ آهن از ترکیب اکسیژن با آهن شکل می‌گیرد. موادی مانند پیریت و کربن آلی در جذب اکسیژن بسیار کارآمد هستند و این مواد می‌توانند به عنوان متهمان این افت اکسیژن شناخته شوند. همچنین یکی دیگر از یافته‌های جالب این پژوهش این است که بجز 150 سال گذشته، مقدار دی اکسید کربن چه زیاد و چه کم همواره ثابت بوده است. این موضوع کمی غیر منتظره است، زیرا مقدار دی اکسید کربن هنگام کاهش اکسیژن تمایل به افزایش دارد. یک جواب شاید مفهوم ترموستات سیلیکات باشد؛ مفهومی آزمایش شده که نشان می‌دهد هنگامی که دی اکسید کربن جو افزایش می‌یابد، فرسایش سنگ‌های آتشفشانی نیز بیشتر می‌شود. این سنگ‌های آتشفشانی در آب دریا شسته شده و دی اکسید کربن در آن به دام می‌افتد و به این ترتیب است که سطح دی اکسید کربن در جو افزایش نمی‌یابد. البته تحقیقات بیشتری نیاز است تا چگونگی تعامل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن را با سیاره خودمان در مدت زمان طولانی از قدیم تا امروز بدانیم.