خلبانان با کدام شاخه‌های علمی باید آشنا باشند؟

دانش پرواز

قوانین فیزیک و اصل برنولی اساس و ماهیت پرواز را به وجود می‌آورند و درک مفهوم این اصل و تمام متغیرهای وابسته به آن، از تأثیرات سرعت، وزن هواپیما، اثرات شرایط جوی، ساختار هواپیما و دیگر مؤلفه‌ها گرفته تا دانش و مهارت کافی در تحلیل آنها، باعث افزایش اثربخشی و کنترل بهینه هواپیما می‌شود.

نحوه کار فرامین کنترلی هواپیما و مکانیسم آنها، آشنایی با تبدیل قدرت در انواع موتورهای درون سوز و جت و سیستم‌های کنترل این موتورها به عنوان پیشران هواپیما که همگی مستلزم درک مفهومی از قوانین نیوتن و برخی اصول طراحی مهندسی مکانیک است.

هواشناسی

شاید اگر نگوییم اهمیت درک و تحلیل خروجی داده‌های هواشناسی از کنترل هواپیما بیشتر است؛ حتما کمتر نیز نخواهد بود. از درجه حرارت محیط فرودگاه مبدأ و مقصد، تا میزان و جهت باد، فشار اتمسفر، ارتفاع و میزان پراکندگی ابرها، تشخیص ابرهای باران‌زا در مسیر پرواز و مشخص کردن تمام پدیده‌های جوی مرتبط با آنها، از تلاطم‌ها و چاله‌های هوایی گرفته تا رعدوبرق و تگرگ در ارتفاعات بالا؛ همگی از عناصری هستند که توانایی ایجاد تغییر اساسی در هر مرحله از پرواز را دارند. خلبان با یادگیری مفاهیم اساسی هواشناسی در دوران آموزش، ضمن پیش‌بینی کارایی هواپیمای خود در شرایط مختلف آب و هوایی، خود را برای تشخیص پدیده‌های خطرناک جوی و پیدا کردن راه‌های مناسب برای مقابله با آنها آماده می‌کند.

الکترونیک و الکتریک

موتورها غیر از تأمین قدرت پیشران هواپیما- که البته کارکرد اصلی آنها نیز به شمار می‌رود ـ وظیفه تأمین نیرو برای دستگاه‌ها و آلات دقیق هواپیما را نیز بر عهده دارند که در بیشتر موارد، این نیرو چیزی جز نیروی الکتریسیته نیست. خلبان‌ها با فراگیری نحوه کار هر سیستم و مشخصات و محدودیت‌های کار آن، به صورت فعال به مهندسان برقی شباهت دارند که در عمل می‌توانند تعمیرات برقی و فنی سریع و مفیدی انجام دهند، در حالی که شاید در برخی موارد از اصول مهندسی آن بی‌خبرند.

فیزیولوژی

انسان ذاتا موجودی با قابلیت پرواز نیست. پس بدنش نیز با چنین اتفاقی سازگار نخواهد بود. یک خلبان با شناخت فیزیولوژی بدن خود در مواجهه با پرواز، و مطالعه تغییرات آن تحت این شرایط، می‌تواند ضمن سازگار بخشی بیشتر خود با شرایط جدید، احتمال وقوع حوادث و سوانح مربوط به متغیرهای زیستی انسانی را نیز کاهش دهد. شناخت خطاهای بصری، دلایل و روش‌های مقابله با آنها، تأثیرات تغییر در فشار و کاهش اکسیژن در اثر افزایش ارتفاع و شناخت بیشتر اثرات مؤلفه‌های ساده‌ زندگی همچون بیماری‌ها، داروها، استرس، خستگی و خواب، ازجمله مواردی هستند که جزو دروس خلبانی محسوب می‌شوند.

اصول ناوبری و جغرافیا

درک صحیح از موقعیت و توانایی استفاده از سیستم‌های ناوبری و ابزارآلات دقیق هواپیما در شرایط بد جوی و دید کم در شب، برای مسیریابی و هدایت هواپیما از مبدأ تا مقصد، تحت قوانین بین‌المللی هوانوردی حاکم بر آسمان. این اصول و قوانین با تضمین کردن مسیری امن و مطمئن برای ناوبری، از برخورد هواپیماها به یکدیگر در تمام مدت پرواز نیز جلوگیری می‌کنند. که البته این مورد با تکیه بر نیروی انسانی‌ای که وظیفه کنترل هوایی را بر عهده گرفته، انجام می‌گیرد.

در نهایت هر دانش یا مهارتی که بتواند به انجام یک پرواز سریع و ایمن کمک کند، حتما در سریع‌ترین زمان ممکن به دروس خلبانان اضافه شده و طی دوره‌هایی به آنان آموزش داده می‌شود. ضمن این که همه خلبانان در فواصل مشخص ملزم به گذراندن کلاس‌های آموزشی نظری و عملی طبق برنامه آموزشی تأییدشده هستند تا بتوانند تمام علوم گفته شده را در فرآیندی یکپارچه، در راستای انجام پروازی مطمئن به کار گیرند.

خلبان محمدتقی امیرسام‌

جام‌جم