دیابت و بارداری

در دیابت نوع اول مقادیر انسولین به‌شدت کم است یا اصولا تولید نمی‌شود. به همین دلیل برای درمان افراد مبتلا به آن تزریق انسولین امری حیاتی است. در دیابت نوع دوم بدن انسولین زیادی تولید می‌کند که باید به وسیله تجویز دارویی و کنترل‌ یا اصلاح رژیم غذایی فرد، این میزان به حد طبیعی کاهش یابد.

گفته می‌شود نیمی از مبتلایان به دیابت از بیماری خود مطلع نیستند، حال آن‌که با در نظر گرفتن چند عامل ساده می‌توان احتمال ابتلا را تخمین زد و برای اطیمنان از سلامتی آزمایش‌های مرتبط با این بیماری را انجام داد. این عوامل عبارتند از: سابقه ابتلا در یک یا چند تن از اعضای درجه یک خانواده، چاقی یا اضافه وزن، سن بالای 45 سال و همچنین سابقه ابتلا به دیابت حاملگی که به طور واضح‌ مختص زنان است.

علائم و نشانه‌های دیابت

اگرچه اغلب دیابتی‌های مبتلا به نوع دوم این بیماری مدت‌ها از علائم پنهان آن مطلع نمی‌شوند، ولی برخی نشانه‌ها می‌تواند در برانگیختن ظن ابتلا موثر باشد تا پیش از نمود پیدا کردن عوارض آن، آزمایش‌های لازم صورت بگیرد. این علائم عبارتند از:

ـ احساس کرخ‌شدگی یا مورمور یا بی‌حسی دست و پا

ـ کاهش وزن

ـ ترمیم دیرهنگام زخم‌ها

ـ احساس خستگی مداوم یا مزمن

ـ احساس تشنگی بیش از حد

ـ بیرون‌روی یا تکرر ادرار

دیابت و حاملگی

یکی از مهم‌ترین کنترل‌های زمان بارداری، کنترل میزان قند خون است که البته گاهی از سوی خانم‌های باردار مورد غفلت قرار می‌گیرد. این غفلت اگر در خانم‌هایی باشد که پیش از بارداری مبتلا به بیماری دیابت هستند مشکل‌آفرین و خطرناک‌تر خواهد بود.

زنان مبتلا به دیابت که قصد دارند صاحب فرزند شوند هم پیش از بارداری و هم در دوران حاملگی باید با دقت بیشتری میزان غلظت قند خون خود را کنترل کنند تا برای جنین مشکلی پیش نیاید و کودک‌شان سالم پا به جهان هستی بگذارد.

برای این‌که تصور بهتری از وضعیت بارداری با وجود ابتلا به بیماری دیابت داشته باشید بهتر است بدانید‌ قند و کتون در خون با عبور از رگ‌های خون‌رسان به جفت می‌رسد که مبنای اتصال مادر و فرزند‌ هنگام حاملگی
به شمار می‌رود؛ این مواد با عبور از جفت به جنین می‌رسد و اگر کنترل دقیقی در بیماران مبتلا به دیابت صورت نگیرد، امکان و احتمال ایجاد نقص مادرزادی در فرزند بویژه در 5 تا 6 هفته اولیه شکل‌گیری اندام‌ها و ارگان‌های جنین افزایش می‌یابد.

متخصصان می‌گویند برای آن‌که این بیماران دوران بارداری را طوری طی کنند که هم خودشان و هم فرزند آینده‌شان دچار مشکل نشود، باید پیش از حامله شدن ابتدا با پزشک زنان و زایمان مشورت کنند و براساس توصیه‌های او اقدام به برنامه‌ریزی در این زمینه کنند. تحت این مراقبت‌های پزشکی معمولا ابتدا با آزمایشی میزان غلظت قند خون و انسولین بدن اندازه‌گیری می‌شود و برنامه غذایی مناسبی برای مهار این میزان تجویز می‌شود.

گاهی برای کنترل اثرات دیابت در دوران بارداری پزشک تشخیص می‌دهد که قرص‌هایی نیز برای پایین آوردن میزان قند خون تجویز کند، ولی داروها براساس نوع دیابت ممکن است متفاوت باشند. به‌عنوان مثال در مبتلایان به دیابت نوع اول که از آن با عنوان دیابت وابسته به انسولین نیز نام برده می‌شود، بدن به طور معمول نیازمند انسولین است. این نیاز در سه ماهه آخر رشد جنین بیشتر می‌شود، زیرا جفت بخش زیادی از انسولین مادر را به سمت خود می‌کشد.

در دوران بارداری، علائم دیابت را می‌توان تا حدی از تشنه شدن زیاد، گرسنگی بیش از حد، گاهی کاهش بینایی و همچنین بیرون‌روی‌های متعدد برای دفع ادرار متوجه شد. اگر در این دوران چنین علائمی مشاهده شد بهتر است به پزشک مراجعه شود تا با تجویز آزمایش‌های مربوط به آن، از ابتلا یا عدم ابتلا به بیماری اطمینان به دست آید.

در آزمایش به دو شیوه دیابت تشخیص داده می‌شود: آزمایش میزان قند خون و آزمایش گلوکز. به این منظور بهتر است صبح ناشتا برای انجام آزمایش به آزمایشگاه رفت و اگر در ساعات دیگری قصد انجام تست است حتما باید 8 تا 9 ساعت معده خالی مانده باشد و فرد جز آب چیزی ننوشیده یا نخورده باشد.

برخی متخصصان این آزمایش را برای زنانی که شش ماهه حامله هستند توصیه می‌کنند.

عوارض بیماری

دیابت، فرد مبتلا را معمولا با عوارض کم و‌بیش گسترده‌ای روبه‌رو می‌کند. ازجمله عوارض این بیماری می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

ـ کاهش و ضعف بینایی

ـ کاهش و ضعف خونرسانی به اندام و ارگان‌های بدن

ـ ایجاد زخم،‌ التهاب، تورم و حتی عفونت‌هایی که بسیار دیر ترمیم می‌شوند.

ـ مشکلات قلبی و ریوی

ـ از دست رفتن سلامت و توان کلیه‌ها