ما و فرهنگستان و بنیاد سعدی باید یک پیکر باشیم

در گفت‌وگو با علی درزی که از آذرماه سال گذشته ریاست موسسه لغتنامه دهخدا را برعهده گرفته، این موضوعات را مطرح کردیم. او ضمن تائید و انتقاد از این موازی کاری‌ها، توپ را به زمین فرهنگستان می‌اندازد، بشدت از راه اندازی بنیاد سعدی گله می‌کند و می‌گوید، وقتی موسسه دهخدا سال‌هاست آموزش زبان فارسی را برعهده دارد، چه نیازی به راه‌اندازی بنیاد سعدی بود. او مقایسه‌ای هم بین بودجه موسسه تحت نظرش و فرهنگستان و بنیاد سعدی می‌کند. خودتان این گفت‌وگوی چالشی را در زیر بخوانید.

تالیف لغتنامه فارسی اکنون تا چه حرفی پیش رفته است و روند پیشرفت تالیف این لغتنامه به چه صورت است؟

لغتنامه جدید تقریبا تا آخر حرف «ب» به پایان رسیده است. اما سرعت کار به دلیل حجم کار، کند است و ما حداکثر تلاش خود را می‌کنیم تا سرعت تالیف آن افزایش پیدا کند.

بسیاری از منتقدان می‌گویند تالیف این لغتنامه و گردآوری فرهنگ جامع زبان فارسی که فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را انجام می‌دهد، موازی کاری است. نظر شما به عنوان رئیس موسسه لغتنامه دهخدا در این باره چیست؟

آن روزی که فرهنگستان تاسیس شد، باید در دل موسسه لغتنامه دهخدا تاسیس می‌شد. فرهنگستان قدمتش 30 سال هم نیست. همین بنیاد سعدی هم راه‌اندازی شده و وظیفه‌اش آموزش زبان فارسی به زبان‌آموزان خارج از کشور است و دقیقا دارد وظیفه موسسه را انجام می‌دهد.

ولی قدمت فرهنگستان به حدود 80 سال قبل برمی‌گردد.

بله. اگر این‌طور بخواهید بگویید قدمت فرهنگ‌نویسی هم خیلی بیشتر از این حرف‌هاست. منظور من فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که بعد از انقلاب با هدف اصطلاح یابی تشکیل شده است.

خودتان به‌عنوان رئیس موسسه درباره این موازی‌کاری با دکتر حدادعادل صحبت کرده‌اید؟

چه عرض کنم؟ خود دکتر حداد عادل باید اینها را بداند. وقتی موسسه در زمینه آموزش زبان فارسی این همه سابقه دارد، چه نیازی به راه اندازی بنیاد سعدی است؟ بهتر بود فرهنگستان و موسسه و بنیاد سعدی در قالب یک پیکره فعالیت می‌کردند. تنها فرهنگستان نیست، خیلی دیگر از مراکز هستند که فعالیت موازی انجام می‌دهند. مثل پژوهشگاه علوم انسانی.

اما منتقدان می‌گویند موسسه در همه این سال‌ها با این همه بودجه و پرسنل لغت‌نامه را به فرموده شما تا حرف «ب» پیش برده است، در حالی که مرحوم دهخدا یک‌ تنه کل لغت‌نامه را گردآوری کرد. آن هم با محدودیت‌های آن زمان.

شما به این منتقدان بگویید بودجه فرهنگستان در سال گذشته 11 میلیارد و 800 میلیون تومان بوده ؛ حاصلش چه بوده است؟ در حالی که بودجه ما در موسسه دهخدا تنها 150 میلیون تومان بوده است. پرسنل ما فقط 34 نفر هستند، حال مقایسه کنید فرهنگستان چقدر پرسنل دارد. بودجه ما را با بودجه چهار میلیاردی بنیاد سعدی در بدو تاسیس مقایسه کنید. موسسه تقریبا خودگردان است. ما تقریبا از طریق دوره‌های آموزش زبان فارسی امورات خود را می‌گذرانیم.

ولی انتقادهای زیادی به موسسه دهخدا وجود دارد. موسسه حتی بسیاری از نیروهای قدیمی خود را مانند خانم شکوفه شهیدی فرزند علامه شهیدی از دست داد. این انتقادات تنها به دوره ریاست شما هم محدود نمی‌شود.

به عملکرد کدام موسسه انتقاد وارد نیست؟ من خودم یکی از منتقدان موازی کاری بین نهادهای مختلف هستم. اما نمی‌توان رفتن یک فرد از موسسه را وسیله‌ای قرار دهیم تا کل عملکرد موسسه را زیر سوال ببریم. زمانی که ایشان رفتند من در موسسه نبودم و در جریان اتفاقات آن موقع هم نیستم که ایشان چرا رفتند. اما خیلی‌های دیگر هم از موسسه رفتند. به دلیل کمبود بودجه هم رفتند. اصلا خیلی از کسانی که از موسسه رفتند امروز در فرهنگستان زبان و ادب فارسی کار می‌کنند.

سجاد روشنی / گروه فرهنگ و هنر