چرا محافظه‌کاران برنده شدند؟

رقابت آن‌قدر نزدیک بود که بسیاری از تحلیلگران بر پایه داده نظرسنجی‌ها ائتلافی بودن دولت آینده انگلیس را بدیهی می‌دانستند جدا از آن‌که کدام حزب اکثریت آرا را به دست آورد. موسسات نظرسنجی در اروپا آن‌قدر دقیق هستند که ضریب خطایشان حداکثر به 2 درصد می‌رسد. دقیق‌ترین تحلیل‌ها از انتخابات نیز باتوجه به داده‌های این نظرسنجی‌ها صورت گرفته بود، اما نتیجه انتخابات روز پنجشنبه انگلیس برخلاف همه نظرسنجی‌ها بود. با دستیابی حزب محافظه‌کار به بیش‌ از نیمی‌ کرسی‌های مجلس عوام، این پیش‌بینی‌ها نادرست از آب درآمد. روزنامه ایندیپندنت در پی اعلام نتایج انتخابات عمومی انگلیس پرسید آیا از این پس، کسی به نتایج نظر‌سنجی‌ها اعتماد خواهد کرد؟

انتخابات پارلمانی انگلیس نشان داد بسیاری در جوامع توسعه یافته در ساعات پایانی رای‌گیری گزینه‌های مورد نظر خود را انتخاب می‌کنند. اتفاقا همین افراد نیز سرنوشت نهایی انتخابات را رقم می‌زنند. این پدیده‌ای است که در انگلیس رقم خورد و در دیگر جوامع اروپایی نیز می‌تواند تکرار شود. از سوی دیگر موسسات نظرسنجی نیز آزمون سختی را پشت سر گذاشتند.تاکتیک‌های انتخاباتی محافظه‌کاران در جلب اعتماد مجدد مردم انگلیس بسیار موثر بود. حزب محافظه کار ابتدا روی مساله تغییر قانون مهاجرت و برگزاری همه‌پرسی باقی ماندن و خروج انگلیس در اتحادیه اروپا در سال 2017 سرمایه‌گذاری کرد. در چند ماه باقیمانده به انتخابات حزب استقلال انگلیس (یوکیب) توانسته بود با جریان‌سازی تبلیغاتی روی بیگانه‌ستیزی و تغییر قانون مهاجرت اتحادیه اروپا بسیاری از آرای حامیان محافظه‌کاران را به سمت خود جلب کند. کامرون تلاش کرد در برنامه‌های تبلیغاتی این موضوع را نیز خواسته محافظه‌کاران بداند تا از کاهش سبد آرای محافظه‌کاران به نفع حزب استقلال جلوگیری کند. حزب کارگر با درک درست از گرایش‌های مردم به موضوعات اقتصادی روی این مساله و ضعف‌های دولت محافظه‌کاران در این زمینه متمرکز شد. این مساله باعث کاهش فاصله محافظه‌کاران و حزب کارگر در نظرسنجی‌ها شد. در اینجا بود که حزب محافظه‌کار مانیفست انتخاباتی خود را تغییر داد و روی مسائل اقتصادی تمرکز بیشتری کرد. کامرون از مسکن‌دار شدن یک میلیون و 300 هزار انگلیسی و کاهش مالیات‌ها سخن گفت. این شعارها و وعده‌ها درواقع توجه به خواسته و نیاز طبقات متوسط و ضعیف جامعه انگلیس بود. کامرون در طول 5 سال نخست وزیری خود در مدیریت بحران اقتصادی و خروج انگلیس از بحران کسری بودجه و رکود موفق عمل کرده بود. انگلیس در میان کشورهای توسعه یافته‌ای قرار گرفت که در سال 2014 نزدیک به 2 درصد رشد اقتصادی داشت. هیچ یک از کشورهای توسعه‌یافته و بحران‌زده اروپایی چنین موفقیتی را تجربه نکرده بود. نتایج انتخابات نشان داد افکار عمومی به سیاست‌های ضد رکود دولت محافظه‌کاران و لیبرال دموکرات‌ها در 5 سال گذشته اقبال دارند. واکنش مثبت بازار سهام به نتایج انتخابات انگلیس گویای همین مساله بود.

پیروزی محافظه‌کاران بیش از همه مقامات اتحادیه اروپا و آلمانی‌ها را نگران ساخت. وعده دیوید کامرون به برگزاری همه‌پرسی برای خروج یا باقی ماندن انگلیس در اتحادیه اروپا در سال 2017، چالش جدی برای اتحادیه اروپاست. با این‌که بقیه کشورهای اروپایی اعلام کرده‌اند حاضر نیستند بریتانیا را به هر قیمتی در این اتحادیه حفظ کنند، ولی نتیجه غیرمنتظره انتخابات انگلیس می‌تواند قدرت چانه‌زنی کامرون را در مذاکرات افزایش دهد و احتمال ادامه حضور این کشور را در اتحادیه تقویت کند. نتایجی که روز جمعه مشخص شد نقطه شروع مذاکراتی طولانی و سخت در 2 سال آینده خواهد بود. گام اول مذاکرات نیز در نشست سران اروپا در ماه ژوئن برداشته خواهد شد. در این نشست انتظار می‌رود کامرون اصلاحاتی را که در اتحادیه اروپا پیگیری می‌کند، بر زبان آورد. یک مقام ارشد اروپایی نیز گفت پیروزی در این همه‌پرسی امکان‌پذیر است. وی افزود: ما باید منتظر شویم و ببینیم او (کامرون) درباره چه چیزی می‌خواهد مذاکره کند. ما کارهایی داریم که باید انجام دهیم و این کارها باید سریعا شروع شود.

از بروکسل نیز در هفته‌های اخیر صداهای موافقی به گوش ‌رسید. به گونه‌ای که ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا هفته گذشته گفت درها به روی تغییرات کوچک در معاهدات اتحادیه اروپا باز است. با این حال یونکر و اکثریت رهبران اتحادیه اروپا با هرگونه تغییرات بنیادی از قبیل محدود کردن آزادی حرکت مردم در داخل این اتحادیه مخالفت کرده‌اند و این چیزی است که کامرون به دنبال آن است. یک دیپلمات اروپایی دیگر گفت: این فکر که بریتانیایی‌ها تصور کنند شرکای اروپایی این کشور برای حفظ حضور آنها در این بلوک حاضرند هر قیمتی را بپردازند، نادرست است بویژه اگر پرداخت این قیمت باعث شود پروژه اروپایی‌ها از هرگونه معنایی تهی شود.

مرتضی مکی ‌/‌ جام‌جم