زندانیان آزاد شده، پشت صف‌های طولانی وام

در بین همه وام‌ها، اما مدت انتظار کمتر وامی به پای وام اشتغال زندانیان می‌رسد. این وام نوعی التیام است برای یک آسیب اجتماعی، وامی است که به زندانیان آزاد شده از زندان می‌دهند تا اگر قصد راه انداختن کسب و کاری آبرومندانه و داشتن زندگی سالم دارند، این وام کمک حالشان باشد، ولی پای این وام هم لنگ است.

سال‌هاست حرف وام اشتغال زندانیان آزاد شده در میان است و سال‌هاست عده‌ای از این وام‌ها استفاده کرده و شغلی راه انداخته‌اند، اما حالا خبر می‌رسد که عرصه بر این وام نیز تنگ شده است.

می‌گویند علت کمبود بودجه است، علتی که دهان‌ها را می‌بندد و راهی برای اعتراض باقی نمی‌گذارد، اما هزاران نفری که در انتظار وام اشتغال نشسته‌اند نه با این حرف کارشان راه می‌افتد و نه با حلوا حلوا کردن وام، دهانشان شیرین می‌شود.

چند سالی است اعتباری که به مراکزمراقبت‌های پس از خروج از زندان بابت وام اشتغال زندانیان داده می‌شد، سیری نزولی یافته تا آنجا که امسال اعتبارات مربوط به اشتغال به وضعی اسفناک رسیده است. آمارهای رسمی از استان تهران نشان می‌دهد مجموعه اعتبارات سال 90 حدود سه میلیارد و 600 میلیون تومان بوده که در قالب وام اشتغال به 330 مددجوی آزاد شده از زندان تعلق گرفته است.

این اعتبار در سال 91 به حدود یک میلیارد و 600 میلیون تومان کاهش یافت که با این مبلغ فقط 152 مددجوی متقاضی وام در استان تهران موفق به دریافت وام اشتغال شدند. در سال 92 نیز اعتبارات با اندکی کاهش در حدود اعتبارات سال 91 تخصیص یافت که به پرداخت وام اشتغال به 143 نفر منجر شد.

اما سال 93، سال بغرنجی برای مددجویان جویای وام بود، چون اعتبارات امسال بشدت سقوط کرد و به حدود صد میلیون تومان کاهش یافت. از ابتدای امسال تاکنون در استان تهران فقط 30 نفر موفق به دریافت وام اشتغال شده‌اند که این رقم ناچیز برای استانی که همیشه بیشترین تعداد زندانیان و در نتیجه بیشترین حجم مددجویان آزاده شده نیازمند حمایت را داشته، وضعی ناخوشایند است.

این کاهش آماری آن هم در عرض سه سال بر روی نمودارها قابل بررسی است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد میزان اعتبارات سال 91 نسبت به سال 90 (در استان تهران) 52 درصد رشد منفی داشته و اعتبارات سال 92 نسبت به سال 91، 5 درصد رشد منفی و بدتر از این دو اعتبارات سال 93 نسبت به سال 92 که 77 درصد رشد منفی را تجربه کرده است.

نتیجه این وضع همانی است که حمیدرضا خرمگاه، رئیس مرکز مراقبت‌های پس از خروج از زندان استان تهران می‌گوید مبنی برای این‌که هم‌اکنون 850 نفر از مددجویان، برای دریافت وام، پرونده آماده دارند؛ ولی چون اعتباری در دست نیست، همه در نوبت مانده‌اند. گفته می‌شود مدت انتظار برای دریافت این وام‌ها شش ماه، یک سال و حتی تا دو سال طول می‌کشد که این زمان‌های طولانی برای مددجویان آزاد شده که هر آن بیم لغزش آنها می‌رود، اصلا به صلاح نیست.

علاوه بر این، این همه انتظار برای وام‌هایی است که مبالغ آن ناچیز است و سقف آن تا 15 میلیون تومان است. این مبلغ ناچیز است چون با ده و 15 میلیون تومان لااقل در تهران و شهرهای بزرگ تقریبا نمی‌شود کسب و کاری قابل اعتنا راه انداخت، بخصوص مددجوی آزاد شده که حتما باید مکانی اجاره‌ای داشته باشد و حتما نیز هیچ تجهیزاتی از خود ندارد و مجبور به خرید است.

همین است که اغلب مددجویانی که تاکنون موفق به دریافت وام اشتغال شده‌اند یا با آن تاکسی خریده‌ یا به دل شغل‌های کاذب زده‌اند. این در حالی است که شمار زیادی از این افراد یا قبل از ورود به زندان، حرفه‌های فنی داشته‌اند یا بعد از ورود به زندان تحت آموزش‌های فنی حرفه‌ای قرار گرفته‌اند به این امید که پس از آزادی، مهارتی داشته باشند.

پس بیکار ماندن زندانیان آزاد شده نوعی هدر رفت سرمایه است، همچنین لطمه‌ای عمیق به پیکر خانواده‌هایی که نان‌آور آنها روزی زندانی بوده است. یک زندانی آزاد شده که کسی حاضر به دادن شغل به او نمی‌شود یا به دست پاکی و تعهدش اعتماد نمی‌کند، چاره‌ای جز راه انداختن شغلی مستقل ندارد تا این‌که کم‌کم ذهنیت‌های منفی پاک شود و بتواند بار دیگر با چهره‌ای آبرومند به جامعه برگردد.

مبالغ وام‌های اشتغال زندانیان نیز موضوعی دیگر است که باید درباره‌اش تجدیدنظر شود، چون وقتی متقاضی وام ببیند که برای دریافت مبلغی اندک باید با سختی ضامن جور کند و بعد هم ماه‌ها در انتظار دریافت وام بماند شاید آزمودن خطاهای گذشته بار دیگر به ذهنش خطور کند و چرخه جرم این‌گونه تکرار شود.