مدرسه آنها هیچ وقت تعطیل نمی شود

با وجود این که مسوولان مدارس ، شرکت در کلاسهای تابستانی را الزامی نمی دانند، گاه شرایط به گونه ای است که دانش آموزان خود را مجبور به شرکت در این کلاسها می بینند.
یک دانش آموز پایه سوم دبیرستان درباره تجربه خود چنین می گوید: «من مجبورم در کلاسهایی که مدرسه برگزار می کند، شرکت کنم ، چون معلمان در ایام تابستان عملا شروع به درس دادن می کنند و خیلی از نکاتی که در کلاسهای تابستانی مطرح می شود، تازه است.
سال اول در این کلاسها شرکت نکردم و در تمام سال تحصیلی با مشکل روبه رو بودم. بچه هایی که در کلاسهای تابستانی حضور داشتند، از بقیه کلاس جلو افتاده بودند.»
این در حالی است که مسوولان مدارس اعلام می کنند که هیچ مطلب تازه ای در کلاسهای درسی تابستانی تدریس نمی شود و کلاسها تنها تقویتی و رفع اشکال است.
از سوی دیگر، دانش آموزان این مدارس با شرکت در کلاسهای درسی ، عملا فرصت فراغت از تحصیل و استراحت را از دست می دهند: «کلاسهای تابستانی ، حداقل 2روز هفته را پر می کند و مرور مطالب درسی و حل تمرینات ، خود زمان دیگری را اشغال می کند.
این مساله باعث می شود که فرصت فعالیت های جانبی دیگر، عملا از دانش آموزان گرفته شود.»
این گفته دبیر یکی از دبیرستان هاست که خود در دبیرستان محل کار خود، کلاسهایی برای دانش آموزان برگزار می کند. این دبیر ریاضی معتقد است : «این اتفاق تنها به دلیل رقابت شدید میان مدارس می افتد. برای بالا بردن سطح آموزشی مدرسه ، مدیران با هر روشی می کوشند دانش آموزان را تقویت کنند ؛ اما نباید از یاد برد که دانش آموزان ابعاد وجودی دیگری هم دارند که فرصتی برای پرداختن به آنها نیست.»
با توجه به سیستم حاکم آموزشی کشور ما و فشردگی مباحث و مطالب درسی که فشار زیادی را در طول سال تحصیلی به دانش آموزان وارد می کند و با توجه به ارزیابی کمی دانش آموزان و فشاری که کسب نمره بالا به آنها می آورد، سال تحصیلی امکان هرگونه فعالیت غیردرسی و نیز تمام فرصتهای جانبی را برای پرداختن به امور فرهنگی و هنری و... از دانش آموزان می گیرد.
در این شرایط، ایام تابستان ، تنها فرصتی است که دانش آموزان برای پرداختن به این جنبه ها دارند: «در تمام سال تحصیلی ، خانواده ام اجازه کتاب خواندن یا شرکت در کلاسها و برنامه های غیر درسی را به من نمی دهند.
تابستان تنها فرصتی است که برای این کارها دارم که آن هم با کلاس هایی که مدرسه می گذارد، از بین می رود.»


برای آشنایی بیشتر!

بعضی از مدارس هم می کوشند با برپایی کلاسهای فرهنگی و هنری ، فضای حاکم بر نظام آموزشی را تغییر دهند و محیط آموزشی را برای دانش آموزان جذاب تر کنند.
در بعضی از مدارس غیرانتفاعی کلاسهای تابستانی در رشته های ورزشی و هنری برپا می شود. شرکت در این کلاسها اجباری نیست : «ما می دانیم که بچه ها و خانواده ها خود در ایام تابستان برنامه هایی دارند ؛ بنابراین کلاسها به هیچ وجه اجباری نیست ؛ در عین حال معتقدیم اگر دانش آموزان در این کلاسها شرکت کنند، بر میزان هماهنگی شان با محیط و حتی ایجاد صمیمیت بیشتر با کادر آموزشی و محیط مدرسه تاثیر دارد.»
مسوولان این دسته از مدارس تاکید می کنند برپایی کلاسهایی از این قبیل ، برای نزدیک کردن ذهنیت دانش آموزان ، خانواده ها و مسوولان مدرسه به یکدیگر صورت می گیرد و معمولا موادی در این آموزش ها مورد توجه قرار دارد که به مدرسه و دانش آموزان برای رسیدن به اهداف بلندمدت مدرسه ، کمک می کند.
مدیر یک دبیرستان غیرانتفاعی می گوید: «با توجه به این که تکیه و توجه اصلی ما بر رشته علوم انسانی است ، کلاسهای تابستانی ما، کلاسهایی هستند که دانش آموزان را در این رشته تقویت می کنند و در عین حال درسی هم نیستند.»
این مدرسه در برنامه های تابستانی خود، کلاسهای «شاهنامه خوانی» و «گلستان» و «بوستان» را دارد و یک کلاس هم برای پرورش ادبی دانش آموزان برپا می شود.


هم کلاس ، هم استراحت

دانش آموزان و خانواده ها، در یک فضای دشوار قرار گرفته اند. از یک سو شرکت در کلاسهای آموزشی هم لازم است و هم گاهی ضروری ، از سوی دیگر وجود برخی الزامات باعث می شود برنامه ریزی های خانوادگی آنها برای تفریح و سفر، دچار اختلال شود.
دانش آموزان از سویی شرکت در این کلاسها را برای برنامه های آتی سال تحصیلی شان مفید می یابند و از سوی دیگر خستگی 9ماه سال تحصیلی و حجم سنگین درسها، بر تنشان می ماند.
وجود چنین برنامه هایی در مدارس ، در عین این که می تواند برای پر کردن اوقات فراغت دانش آموزان مفید باشد، در صورت تحمیلی بودن باعث خستگی مفرط و ایجاد حالت تدافعی در دانش آموزان می شود و آمادگی لازم را برای شروع یک سال تحصیلی جدید از آنها می گیرد.
به نظر می رسد در طراحی و برنامه ریزی کلاسهایی از این دست باید به شاخص های جذاب کننده و طراوت بخش آنها نیز توجه کرد ؛ به نحوی که با ایجاد تعادل و توازن ، زمینه برای پرورش جنبه های تعطیل مانده وجود دانش آموزان و در عین حال تجدید قوا و کسب انرژی فراهم شود.

نعیمه دوستدار