جماران در یک نگاه

جماران در حال حاضر از شرق به منظریه، از غرب به امامزاده قاسم از جنوب به خیابان باهنر و از شمال به رشته کوه‌های البرز محدود می‌شود. مساحت این محله حدود یک کیلومتر مربع است. با این حال در سند هویت محله جماران، این منطقه کوچک به عنوان دهکده‌ای که شاید نخستین دهات شمیران بوده معرفی شده‌است. چنین سابقه‌ای، هم از نام این محله استخراج می‌شود و هم از نام رجال بزرگی که نام آنان در فقه و حدیث آمده است.

برای وجه تسمیه محله جماران چند دلیل ذکر شده است. اول این‌که این مکان، محل دفن امامزاده ادریس است که به نام جمهران ری ثبت شده است. از منظر دیگری، در این منطقه کوهستانی، سنگ‌های زیادی وجود داشته است. می‌دانیم کلمه جمر در زبان عربی به معنای سنگ است و جماران به این دلیل به این اسم نامیده شده که محل جمع‌آوری سنگ بوده است. قدیمی‌ترین نامی که از یک جمارانی در تاریخ آمده مربوط به ابوعبدالله جامورانی است که در کتب فقه و حدیث از او یاد شده است.

جمعیت محله جماران طبق سرشماری سال 1385، نزدیک به 8000 نفر است. این افراد، عموما در مرکز محله حضور دارند. بنابر آنچه در سند هویت محله جماران آمده است عموم افراد این محله با یکدیگر نسبت فامیلی دارند و سه نام خانوادگی شیرازی، عرفانی و عرفاتی بیش از نام‌های خانوادگی دیگر در این محله دیده می‌شود. یکی دیگر از نا‌م‌های خانوادگی مشهور در این محله، امام جمارانی است. نام مالک منزل حضرت امام هم امام جمارانی بوده که یکی از یاران ایشان در نهضت بود. مردم ساکن در این محله با توجه به حضور حضرت امام و برخی دیگر از مسئولان و نیز با توجه به بافت سنتی این محله، عموما از افراد متشرع و مذهبی هستند.

جماران با وجود وسعت کم خود، علاوه بر منزل امام خمینی‌(ره) مراکز مهم دیگری چون بیمارستان فوق‌تخصصی قلب جماران‌‌الله، دو حسینیه با نام جماران و یک حسینیه با نام شیرازی‌ها و نیز پارکی به نام جمشیدیه دارد که یکی از مراکز مهم تفریحی در شمال شهر تهران است. به این ترتیب، جماران به یک محله مرجع در شهر تهران تبدیل شده به گونه‌ای که کمتر کسی است که سری به این محل نزده باشد یا حداقل نام آن را در خاطر نداشته باشد.