قدرت عجیب بینی در تشخیص بوهای متمایز

محققان در گذشته معتقد بودند حدود 60 درصد ژن‌های کد‌کننده گیرنده‌های بویایی عملکرد خاصی ندارد و انسان تنها قادر به تشخیص ده هزار بوی مختلف است اما تحقیقات اخیر دانشمندان و محققان دانشگاه راکفلر در نیویورک آمریکا، نتایج قبلی را زیر سوال برده و قابلیت بویایی انسان‌ها را فراتر از حد تصور دانسته است. حالا ثابت شده انسان قادر به تشخیص بیش از یک میلیون بوی متمایز و متفاوت است. نتایج تحقیقات آندریاس کلر و همکارانش از دانشگاه راکفلر نشان می‌دهد: «بوهای مختلف و متفاوتی که شامه هر انسان قادر به درک و تشخیص آنهاست، تنها ناشی از یک مولکول ساده بو نیست، بلکه هر بو از چندین ترکیب و جزء بویایی تشکیل شده است. برای مثال عطر (بوی) گل سرخ از یک تا چند صد بوی متفاوت تشکیل شده است.»

کد خبر: ۶۶۸۹۶۰

با وارد شدن یک مولکول بو به بینی، بیش از 400 گیرنده بویایی آن را شناسایی می‌کنند و شخص قادر به تشخیص بوی یک گل رز خواهد بود. سپس اطلاعات به مغز و بخش پردازش ـ که مسئولیت حافظه و عواطف را به عهده دارند ـ ارسال می‌شود. اکنون دانشمندان فرضیه و نتایج تحقیقات گذشته را تکذیب می‌کنند و معتقدند بوها وقتی وارد بینی می‌شوند، به شکل‌های مختلف طبقه‌بندی و درک می‌شوند که نشان‌دهنده قدرت فوق‌العاده بینی در تشخیص بوهای متفاوت است. محققان و عصب‌شناسان برای اثبات نتایج حس بویایی بیش از 128 مولکول بویایی را ـ که از ترکیب 10، 20 و حتی 30 مولکول بویایی تشکیل شده بودند ـ در افراد مختلف بررسی کردند.

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد گاه یک بو می‌تواند متشکل از 1029 مولکول بویایی و بیش از 30 نوع و سطح مختلف بو باشد. ترکیب بوهای مختلف گاهی دارای همپوشانی، عطرهای مشترک یا مجزا هستند. در این بررسی، 28 داوطلب شرکت‌کننده بوهای مختلفی را استشمام کردند تا تشخیص بویایی آنها بررسی شود.

بوها زمانی که از دو جزء تشکیل شده بود، قابلیت تشخیص بیشتری داشت تا زمانی که مرکب از چندین رایحه مختلف بود. حدود 246 نوع بوی مختلف به طور اتفاقی با یکدیگر ترکیب می‌شدند تا رایحه آنها تغییر کند. بیش از نیمی از افراد شرکت‌کننده در این بررسی قادر به تشخیص 75‌درصد بوها و ترکیبات مشترک بودند. این آزمایش را به صورت تجزیه و تحلیل آماری نیز می‌توان این گونه توضیح داد: «اکثریت انسان‌ها قادر به تشخیص و درک بیش از یک میلیون بوی مختلف هستند. البته لازم به ذکر است تجربه بویایی در افزایش این رقم و عدد بسیار موثر است.»

تجربه بوهای مختلف می‌تواند تاثیر شگفت‌انگیزی بر عواطف انسان‌ها داشته باشد، زیرا استشمام بوهای بخصوص می‌تواند یادآور مکان‌ها یا خاطرات دور باشد. در نتیجه، تجربه بویایی می‌تواند این رقم را تبدیل به عددی متغیر کند. از سوی دیگر، غلظت بوهای ترکیبی نقش موثری در استشمام بوهای مختلف دارد.

گفتنی است، چشمان آدمی قادر به تشخیص بیش از 500 هزار نوع رنگ و 340 هزار سطح صدای متفاوت است؛ اما حس چشایی هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. می‌توان گفت حس بویایی، بالاترین رتبه از تشخیص و درک در میان حواس پنجگانه را به خود اختصاص داده است.