حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
اکسیر نوآوری ازگذشته تا به حال، از حال تا ایده آل
ایده آل نگری در جایگاه یکی از 5 ستون فکری اصلی تریز مورد توجه قراردارد و در جایی دیگر نیز به هنگام حل مساله ، ابزار نتیجه نهایی ایده آل (IFR)به عنوان یکی از مهمترین و کارآمدترین ابزارهای 12 گانه TRIZ تعریف می شود.
ایده آلی و ایده آل نگری چیست؛ ایده آل انجام کارهایی که ما در کار و زندگی مان به آنها می پردازیم کدام است؛ با تعریفی ساده و علمی ، ایده آلی را می توان حاصل یک رابطه ریاضی دانست.
رابطه ای که در آن درجه ایده آلی برابر با مجموع منافع بخش بر جمع خسارت ها و هزینه ها تعریف می شود. به تعبیری دیگر آمیزه ای از اثرات مثبت و منفی هر سیستم یا محصول ، نشان دهنده میزان ایده آلی آن است.
چنین رابطه ساده ای ، بیانگر این نکته مهم است که برای بالا بردن ایده آلی ، باید صورت کسر را بزرگ و بزرگتر و مخرج را کوچک و کوچکتر کرد.
بزرگ شدن صورت کسر، به معنای بیشتر شدن منافع و میزان درک مطلوب مشتری و کاربر از سیستم است و کوچکتر شدن مخرج ، یعنی به کمترین مقدار ممکن رساندن ضررها، عوارض جانبی ، هزینه ها و خسارت های ناشی از کار و عملیات. پیشتر در همین ستون ، در مورد کارکرد و نقش اساسی آن در بر طرف ساختن نیاز انسان ها صحبت کرده ایم.
کارکرد، عامل اصلی خلق هر سیستم و محصولی است و کارکردها، از ازل تا ابد بدون تغییر هستند. بدین معنی که مثلا کارکرد «پخت غذا» از نسل انسان های عصر حجر تا به امروز و برای آینده نیز به طور مشخصی تامین کننده یک نیاز است.
اما روشهای انجام آن در گذر زمان دچار تغییر بوده است. این تغییرات ، با توجه به ارتقای دانش انسان ، ابداع و اختراع ابزارهای جدید و تولد فناوری های نو، روند تکامل شخصی را طی می کند.
روزگاری برپا کردن آتش طبیعی با هیزم ، راه حل عمومی پخت غذا بود و زمانی دیگر، استفاده از فضولات حیوانات و بعدتر به نسل اجاق های طبخ غذا با سوخت های نفتی ، الکلی و... رسیده ایم.
این روند تکامل و تکوین ، به نسل اجاقهای گازسوز و امروزه با یک جهش بزرگ به دانش استفاده از ماکروفرها و ماکروویوها که با اشعه و نور همان کارکرد «پخت غذا» را انجام می دهند، دست یافته ایم.
بدون شک این روند تا رسیدن به گامهای بعدی تکامل ادامه دارد متوقف نخواهد شد. چنین بوده و چنین نیز خواهد بود. این سیر تکامل روشهای انجام کارکرد «پخت غذا» را با رابطه تعریف شده از ایده آلی مورد بازنگری قرار دهیم.
در این گذر زمان ، چه منافعی به سیستم افزوده شده و چه خسارت هایی از آن کاسته شده است؛ چه مطلوبیت های جدیدی در سیستم گنجانده شده و چه هزینه ها و ضررهایی کاهش یافته اند؛ آیا درجه ایده آلی این سیستم با طی شدن روند تکامل آن افزایش نیافته است؛
بیندیشیم که آینده این تکامل ، ما را با چه نسلی از فناوری و چه نوع محصولات و سیستم هایی مواجه خواهد کرد؛ نتیجه نهایی ایده آلی که می توان با تفکر خلاق و خرد جمعی به آن برسیم چیست؛ بعد از یافتن پاسخ این پرسش ساده ، می توانیم گام به گام به عقب برگردیم و با رسیدن به امروز و درک دانش و فناوری موجود، نسل آتی و نوآوری های لازم را تصور کرده ، برای دستیابی به آن برنامه ریزی کنیم.
این حرکت برگشت به عقب از آینده را باید از امروز با حرکت روبه جلو سرلوحه کار خود قرار دهیم. یکی از مهمترین روزهای عرض اندام در دنیای پرشتاب و پرتحول کسب و کار درک و عمل به این مفهوم است.
محمود کریمی 
گفت و گو
