تعرفه‌های پزشکی؛ پزشک و بیمار هر دو ناراضی

سال‌های متوالی است کارشناسان نظام سلامت تاکید می‌کنند که باید تعرفه‌های درمان بر اساس هزینه تمام شده خدمات، قیمت‌گذاری شده و درواقع، تعرفه‌های درمان مطابق با افزایش تورم سالانه، نرخ‌گذاری شود، اما هر ساله افزایش تعرفه‌های درمان با واقعیت‌های اقتصادی موجود همخوانی ندارد و همین علت نیز بهانه‌ای شده است که برخی پزشکان بداخلاق، از بیماران زیرمیزی‌بگیرند و در حقیقت به طور خودسرانه به افزایش غیرقانونی تعرفه‌های درمان روی بیاورند.

در این بین، بیماران هم از این وضع زخم خورده‌اند و به دلیل یکسان نبودن تعرفه‌ها در مراکز مختلف درمانی، مردم بسیار بیشتر از سهمی که در قانون ذکر شده است، هزینه‌های درمان را از جیب پرداخت می‌کنند.

در قانون برنامه پنجم توسعه تاکید شده است که سهم مردم از هزینه‌های درمان باید به 30 درصد کاهش پیدا کند، ولی به دلیل حمایت‌های ناکافی بیمه‌های درمانی، مردم هم‌اکنون بیش از 70درصد از هزینه‌های درمانی را پرداخت می‌کنند، هزینه‌هایی که در بسیاری موارد با تعرفه‌های رسمی نظام سلامت، همخوانی ندارد.در برنامه مناظره شبکه یک سیما که روز گذشته پخش شد، درباره همین موضوع مجهول تعرفه‌های درمانی بحث به میان آمد و در آن چالش‌ها و راه‌حل‌های رفع این مشکل نظام درمان، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در این برنامه مناظره علیرضا اولیایی‌منش نماینده دولت، محمد جهانگیری معاون نظارت و برنامه‌ریزی سازمان نظام پزشکی، عبدالرضا رستمیان نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، محمدحسین طریقت‌منفرد وزیر پیشین بهداشت، عبدالرضا مصری وزیر پیشین رفاه و تامین اجتماعی و محمد قنادی پژوهشگر اقتصاد سلامت، حضور داشتند.

در 3 سال گذشته، به تکالیف قانونی عمل نشد

در این برنامه مناظره، گرچه اختلاف‌نظرهایی بین مهمانان برنامه وجود داشت، اما نکته مشترکی که همه بر آن اتفاق نظر داشتند، رعایت نشدن قانون برنامه پنجم توسعه و تاثیر مستقیم آن بر تعیین تعرفه‌های درمان بود.

عبدالرضا مصری، عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: صورت مساله در اجرا نشدن قانون است، در حالی که قانون برنامه پنجم توسعه نوشته شد و در این قانون، تکالیفی برای نظام سلامت تعریف شد، اما در سه سال گذشته نظام سلامت به این تکالیف عمل نکرده است.

وی تأکید کرد با وجود آن‌که سه سال از این قانون برنامه گذشته است، اما اساس نظام سلامت اجرا نشده و بنابراین این دیگر مشکلی نیست که به مردم برگردد. همچنین بر اساس همین قانون، پزشکانی که در استخدام بیمارستان‌های دولتی بودند نباید در ساعت کاری در بخش خصوصی کار کنند، اما در این مورد نیز باز هم خلاف این موضوع را شاهد هستیم.

به اعتقاد وزیر پیشین رفاه و تامین اجتماعی، بیمارستان‌های دولتی ما یک ویترین شده‌اند که مریض‌ها را جداسازی می‌کنند و به آنها می‌گویند که بعد از ظهر به فلان بیمارستان خصوصی مراجعه کنند.

محمد قنادی، پژوهشگر اقتصاد سلامت هم با اشاره به عمل نشدن به قانون طی سال‌های گذشته عنوان کرد: وقتی صحبت از تعرفه‌گذاری خدمات درمانی می‌کنیم باید گفت کدام تعرفه‌ها؟ تعرفه‌هایی که براحتی زیر پا گذاشته می‌شود و حتی نادرست و غیرقانونی تعیین شده است.

وی با اشاره به مشکل پزشکان زیرمیزی‌بگیر یادآور شد: هر پولی که خارج از روال رسمی به پزشک داده شود مصداق زیرمیزی و تخلف است که اخیراً هم گفته می‌شود حق پزشک است و تا تعرفه‌ها درست نشود، نمی‌توان کاری کرد.

به گفته این پژوهشگر اقتصاد سلامت، الان بیمه‌های ما ناکارآمد است و نه بیمه و نه مردم از پس هزینه‌های درمان برنمی‌آیند و با این چاه ویلی که درست شده هر چقدر مردم، بیمه‌ها و دولت پول بدهند، باز هم این چاه پر نمی‌شود.

بیمارستان‌ها هم ناراضی‌اند

تعیین نشدن تعرفه‌های واقعی درمان را می‌توان یکی از اصلی‌ترین پاشنه آشیل‌های نظام سلامت دانست؛ به گونه‌ای که تعیین نشدن دقیق تعرفه‌ها موجب شده که هم بیمار، هم پزشک و هم نظام سلامت با مشکلات جدی مواجه شوند. در این بین بیمارستان‌ها نیز از تعرفه‌های فعلی درمان، دل خوشی ندارند.

علیرضا اولیایی‌منش، نماینده دولت در برنامه مناظره نیز با تاکید بر بی‌قانونی‌های متعددی که در مسیر واقعی شدن تعرفه‌ها به وجود آمده است، خاطرنشان می‌کند: ما برای ویزیت پزشک متخصص در بیمارستان‌ها 6100 تومان تعیین کرده‌ایم که از این رقم 2800 تومان سهم پزشک و بقیه سهم بیمارستان است که ما همان 2800 تومان را 12 ماه بعد به پزشک می‌دهیم.

اولیایی‌منش بر این باور است که از سال 73 و 74 به بعد دچار سیکل معیوبی شدیم و قیمت تمام شده خدمات، محور ارائه خدمت قرار نگرفت و از همان موقع کسری‌هایی به حوزه سلامت وارد شد که ما در همین مسیر، تورم را تجربه کردیم.

به گفته این مقام مسئول، ما بیمارستان‌ها را موظف کردیم که80 درصد خدمات دولتی را پوشش دهند، اما پزشکان و پرستاران در صورت ارائه خدمت، 12 ماه بعد حقوق و مزایای خود را دریافت می‌کردند.

درآمد پزشکان کم نیست

در حالی که برخی پزشکان در مناطق محروم از پایین بودن تعرفه‌های درمان گله‌مند هستند، اما کم نیستند پزشکانی که در کلانشهرها بدون توجه به تعرفه‌های قانونی درمان، هر قیمتی که دوست داشته باشند از بیمار دریافت می‌کنند و در این میان، وزارت بهداشت نیز بر رعایت شدن تعرفه‌های رسمی، نظارت چندانی ندارد.

محمدحسین طریقت‌منفرد، وزیر پیشین بهداشت نیز تاکید دارد که درآمد پزشک ما با همین تعرفه‌ها که می‌گویند صدقه است، کم نیست؛ بلکه مشکل ما این است که نمی‌خواهیم سیستم را درست کنیم.به گفته طریقت‌منفرد، اگر پزشکان ماهانه 150 ساعت در بخش دولتی کار کنند، طبق محاسبات ما چیزی حدود 34 میلیون تومان درآمد دارند. بنابراین مشکل ما این است که نظام پزشکی نمی‌خواهد سیستم خود را شفاف کند وگرنه درآمدهای آنها بد نیست.

وزیر پیشین بهداشت نیز با اشاره به رعایت نشدن قانون در تعیین تعرفه‌های درمان، خاطرنشان کرد در کشورهایی که مراقبت اولیه و طب عمومی را مدنظر قرار داده‌اند، پزشک خانواده محور ساماندهی است، اما در حالی که 17 سال است مکلفیم که این برنامه را در کشور اجرا کنیم، ولی این اتفاق نمی‌افتد، زیرا با اجرای پزشک خانواده بحث حساب و کتاب، نظم و بهره‌وری به میان می‌آید.در حالی که سازمان نظام پزشکی، پایین بودن بودجه‌های نظام سلامت و تعیین نشدن تعرفه‌های واقعی درمان را مسبب مشکلی مثل زیرمیزی می‌داند، اما واقعیت این است که تا وقتی سقف تعهدات بیمه‌های درمان افزایش پیدا نکند و به‌فعالیت پزشکان متخلف هم رسیدگی نشود، تعیین تعرفه‌های واقعی نیز دردی از بیماران دوا نمی‌کند و حتی بر حجم مشکلات مالی آنها اضافه خواهد کرد.

همچنین در نظرسنجی این برنامه نیز از مردم پرسیده شد که آیا اختلاف موجود میان درآمد پزشکان با درآمد سایر فارغ‌التحصیلان دانشگاهی منصفانه است که در پایان این نظرسنجی، فقط 14/14درصد مردم معتقد بودند که اختلاف درآمد بین این دو گروه تحصیلکره، منصفانه است.

امین جلالوند‌/‌گروه جامعه