تورن ؛ عالمی در لباس پیامبری

حضور آلن تورن ، دانشمند فرهیخته معاصر در مجامع علمی کشور، اگرچه کوتاه مدت است ، لیکن فرصت مغتنمی است که محققین و دانشجویان معارفت اجتماعی از خرمن دانش ایشان بهره بگیرند و با برخی مباحث جدید در این حوزه از معارف بشری آشنا شوند

کد خبر: ۶۴۴۴

طبعا انتظار جامعه علمی کشور هم از ایشان ارائه آخرین دستاوردهای تحقیقاتی خود و چشم اندازهای علمی در زمینه علوم اجتماعی می باشد.اولین گزارش هایی که از سخنان تورن در روزنامه ها پخش شده است ، متاسفانه با انتظارات فوق فاصله قابل توجهی دارند. مثلا ایشان درباب "حقوق بشر" فرموده اند:"دغدغه دنیای مدرن این است که هیچ دولتی و حکومتی حق نداشته باشد و حق ندارد که حقوق بشر را زیر پا بگذارد؛ در جهان مدرن برخی حقوقها ماورای ملتها و دولتها هستند مثل حقوق بشر. می توانیم فرض کنیم که استناد این مطالب به دکتر تورن درست باشد زیرا وی در آثار خود تحت عنوان اکولوژی نو مدرن معتقد است جوهر دنیای جدید غرب بر3 محور عقلانیت ، دانش و جایگاه شاخص "فرد" می چرخد و حال در دوره جدید مدرنیته )به جای اصطلاح پسامدرن !( عقلانیت باید توسط ضوابط حقوق بشر محدود شود و قدرت علمی فنی هم تحت ضابطه "حقوق اکولوژیک " قرار بگیرد. این مقدار را به عنوان گزارشی از تحولات فکری اجتماعی در غرب می فهمیم اما وقتی آلن تورن در تهران صحبت می کنند، چرا باید فرض کنند که پیش فرضهای لیبرال در اینجا هم باید مورد پذیرش باشند؛ البته به نظر من ، در موضع فیلسوف سیاسی اخلاقی ، در پاریس هم باید توضیح می دادند که چرا معتقد به جهانشمولی برخی ملاکها شده اند؛ آیا دلیل فلسفی دارد یا این که مثلا خواب نما شده اند! تبلیغ برای حقوق بشر لیبرال در دنیا و کشور ما چیزی کم ندارد که آقای تورن جبران نماید؛ جمع زیادی به مرثیه سرایی جهت آن مشغولند اما آنچه نایاب است و انتظار ما از عالمی مانند ایشان است، این است که دلایل این عقاید را برای ما بازگو کنند.البته من اعلامیه حقوق بشر را سند مهم و محترمی می دانم که در واقع مانیفست عقلانیت لیبرال است ، لیکن مشکل من با ادعای اصالت ذاتی و جهانشمولی است . ضمنا اگر باب این قضایا باز شود آنگاه لیست جهانشمولی ها را چه کسی باید ببندد؛ مگر ایراد عمده سکولاریزم به تفکری مانند عقلانیت اسلامی عمدتا تضمن تعدادی اصول ذاتی و جهانشمولی نیست ؛ چرا دانشمندان غربی در این زمینه احساس نیاز برای نقد و تردید نمی کنند؛ چرا نباید احتمال بدهیم گزینه های دیگری هم برای کامیابی بشر میتوانند وجود داشته باشند ؛آنچه در بالا آوردم باید بخش فنی تر سخنان تورن محسوب گردد زیرا در مصاحبه و پاسخ به پرسش ها، این مقدار از زی دانشمندی هم شانس بقا نیاورده است و ایشان درست مانند یک فرد سیاسی داخلی و در لباس منجی و پیامبر همه را به "حرکت " و خروج از سکون و "وضعیت کنونی " تحریض مینمایند! ملاحظه نمایید:"آنچه در ایران شدیدا مرا تحت تاثیر قرار داد، افراد و شخصیت های بسیار ارزشمند و قابل احترام هستند که در آنها هم حرکتی قابل توجه احساس نمی کنم نوعی حالت وازدگی و وادادگی سیاسی کم حرکتی را در این شخصیت ها می بینم و از این لحاظ احساس خطر می کنم آنها باید فعال شوند و راه های خروج از این وضعیت را بررسی کنند.در ایران جامعه ای پویا و در حال حرکت می بینیم که در کنار آن حکومت در حرکت نیست در مقابل مردمی پویا حکومتی ساکن می بینیم! برای اینکه بفهمیم "حرکت " و "سکون " در این گفتار تورن چه معنایی دارد کافی است که برداشت های وی را از زنان ، دختران و جوانان ایرانی و مشکلات مقابل حرکت رفوریستی و دموکراسی و تحولات اجتماعی را مرور نمایید آنگاه معلوم می شود که :اگر ایشان می گویند مردم در حرکت هستند مقصودشان این است که در میان مردم گرایش به تفکر لیبرال غربی در حال توسعه دیده میشود ؛و اگر ایشان می گویند حکومت ساکن است یعنی نظام برای سکولار شدن و تطبیق با معیارهای لیبرالیسم حرکتی ندارد! به نظر من ، هم آقای تورن مقداری اشتباه کرده اند و هم به ایشان ظلم شده است اما اشتباه کرده اند، زیرا انتظار دانش پژوهان ایرانی از ایشان موضعگیری سیاسی و یا تبلیغ عقلانیت لیبرال نبوده بلکه همه بی صبرانه منتظر بیانات علمی و برهان های داهیانه ایشان هستند در ضمن مقداری هم به ایشان ظلم شده است ، زیرا حدس می زنم مهمانداران ایشان بیش از اندازه نمک گیرشان کرده اند و در نتیجه امکان خروج از یک وضعیت "مجازی " را مشکل نموده اند مقدم آلن تورن به مراکز علمی ما را گرامی می داریم و امیدواریم به جای "پیامبری " برای ما از دستاوردهای جدید خود و اصحاب مدرسه ای خود گزارشهای عالمانه ای بدهند.