33سال پرهیز از تنش و جنجال و حاشیه

کمی به ساعت 9 صبح آخرین جمعه دی ماه مانده که وارد رژی پخش شبکه یک سیما می‌شوم. ابتدا داوود قندهاری، مدیر تولید و مجری طرح برنامه «ورزش و مردم» را می‌بینم که ضمن خوشامدگویی، مرا به مصطفی بشایی، ناظر پخش معرفی می‌کند. سپس به سمت بهرام شفیع می‌روم که با همکارش درباره برنامه صحبت می‌کند.

 شفیع تاکید می‌کند: زمان اجرای این بخش، از هر سایتی که عکس انتخاب ‌شود، اسم آن سایت خبری ذکر شود تا اهمیت کار دوستان عکاس نمود بیشتری داشته باشد، زیرا شکار لحظه‌های قشنگ ورزشی کار آسانی نیست. پس از چند دقیقه، شفیع می‌گوید: چه روز پرکاری را برای تهیه گزارش انتخاب کردید. تا چند دقیقه دیگر، شش مهمان ورزشی به استودیو می‌آیند.

در حالی که هنوز تا آغاز برنامه زمان باقی است، بیشتر افراد حاضر در استودیو درباره شهرآورد تهران صحبت می‌کنند. پیش‌بینی شفیع از نتیجه بازی را جویا می‌شوم که می‌گوید: امیدوارم هر دو تیم بازی خوبی ارائه دهند و به نظرم این بازی هم فقط سه امتیاز دارد.

شفیع در ادامه می‌گوید: در کل طرفدار آبی یا قرمز نیستم. همه دوستان می‌دانند حدود سه سال رئیس کمیته مشترک باشگاه استقلال و پرسپولیس بودم. او با خنده به نیما نکیسا، یکی از مهمانان نگاه می‌کند و می‌گوید: از تیم ملوان خوشم می‌آید، ضمن آن که فوتبالی صرف نیستم و رئیس فدراسیون هاکی هم هستم. مهمانان برنامه یکی‌یکی می‌آیند. ادموند اختر، بازیکن سابق استقلال و نیما نکیسا دروازه‌بان سابق پرسپولیس روبوسی می‌کنند. در همین زمان هادی طباطبایی، دروازه‌بان سابق استقلال از راه می‌رسد. نیما رو به او می‌گوید: همیشه باید تو را از خواب بیدار کنم؟ در همین حین، ادموند بزیک بازیکن سابق پرسپولیس وارد استودیو می‌شود. همگی می‌خندند و در فضایی دوستانه از نتیجه بازی صحبت می‌کنند. نظر آنها را درباره کری‌خوانی قبل از این بازی سنتی می‌پرسم. بزیک می‌گوید: اهل کری خواندن نیستم. حتما ما می‌بریم! اختر می‌گوید: به نظرم کری ویتامین شهرآورد است! با خنده رو به بزیک می‌گوید: امیدوارم استقلال ببرد. هادی طباطبایی می‌گوید: من اهل کری نیستم، حتی زمانی که بازی می‌کردم، ولی استقلال می‌برد! بزیک نگاهی به او می‌کند. نکیسا می‌گوید: کری خواندن بازی را داغ می‌کند، اما کری خواندن با بی‌احترامی فرق دارد. در این فاصله، محمود فکری، بازیکن سابق استقلال می‌آید. نیما نکیسا برای هادی طباطبایی لقمه نان و پنیر گرفته است و در مقابل نگاه پرسشگر من می‌گوید: تعجب نکنید. هفت سال در اردوی تیم ملی هم‌اتاق بودیم. داخل زمین فوتبال مقابل هم بازی می‌کنیم، ولی بیرون زمین دوست صمیمی هستیم. افشین پیروانی، بازیکن سابق پرسپولیس هم از راه می‌رسد. حالا همه مهمانان برنامه آرام‌تر از قبل شده‌اند و دیگر کری نمی‌خوانند. نیما نکیسا و هادی طباطبایی می‌گویند: کاپیتان‌های سابق استقلال و پرسپولیس اینجا نشسته‌اند و به احترام پیشکسوت‌ها، دیگر چیزی نمی‌گوییم. پیروانی و فکری می‌گویند: بچه‌ها لطف دارند. محمود فکری می‌گوید: تجربه بازی شهرآورد را دارم. فشارهای کاذب سبب می‌شود از زیبایی بازی کاسته شود. در ضمن فشار عصبی، بازی را به تنش می‌کشاند. آنها شش نفری درباره بازی دربی صحبت می‌کنند.

***

بخش اول برنامه ورزش و مردم که درباره ورزش محلات است، به اتمام می‎‌رسد. دو مهمان اول برنامه ادموند اختر و ادموند بزیک همراه مهدی نفر وارد استودیوی پخش می‎‌شوند. در بخش بعدی نیما نکیسا و هادی طباطبایی با مهدی یکتا گزارشگر و نویسنده برنامه درباره شهرآورد 78 و بازی سال‎های گذشته خود صحبت می‎کنند. زمانی که این بخش‎ها پخش می‎شود، بهرام شفیع در کنار صدابردار برنامه سیدمحمدرضا ممتحن می‎نشیند و با دقت به صحبت آنها گوش می‎دهد و از طریق گوشی نکاتی را یادآوری می‎کند. بخش دیگر برنامه را مهدی ارژنگی‎نیا اجرا می‌کند که در هشت سال اخیر از همکاران ثابت برنامه بوده است.

او می‎‌گوید: خبرهایی را که در سایت‎های خبری ورزشی طی یک هفته منتشر شده، گردآوری می‎کنم. از آنجا که در برنامه‎های ورزشی نسبت به کار این عزیزان توجه لازم وجود ندارد، در این فرصت کوتاه بخشی از زحمات آنها انعکاس داده می‌شود.

***

هنگام پخش آگهی بازرگانی با مهدی یکتا، گزارشگر و نویسنده برنامه صحبت می‌‎کنم. می‌گوید: 15 سال است در حیطه مطبوعات ورزشی قلم می‌زنم و شش سالی است افتخار همکاری با آقای شفیع را دارم. یکتا معتقد است، رسانه نماینده افکار عمومی است و به همین دلیل گزارش‌های او برای خودش نیست بلکه برای مردم تهیه می‌شود. یکی از چالش‌های کار ما این است که به دلیل تعدد رسانه‌ها، برخی تیم‌ها و افراد، مثل گذشته نسبت به تهیه گزارش رغبت ندارند و می‎‌توانم بگویم نسبت به این موضوع احساس بی‌نیازی می‌کنند. نظر یکتا را درباره شهرآورد هفتاد و هشتم می‌پرسم که می‌گوید: به عشق مردم بازی کنند. به خاطر مردم که قرار داد نمی‌بندند، به خاطر مردم که تمرین نمی‌کنند، اما به خاطر مردم بازی کنند. بعضی طرفداران کیلومتر‌ها مسافت طی می‌کنند تا در استادیوم آزادی بازی زیبای هر دو تیم را ببینند.

مهدی نفر که چهار سال است به عنوان گزارشگر با برنامه همکاری دارد، می‌گوید: از شش سالگی ورزش و مردم را می‌دیدم و از همان موقع با خودم می‌گفتم آیا می‌شود یک روز با این برنامه همکاری کنم؟

او که حالا به این آرزوی بزرگ رسیده، می‌گوید: در چنین برنامه‌ای کارکردن سخت است، اما راهنمایی‌ استاد شفیع به من دلگرمی می‌دهد.

به سمت امیر اقبال شفیع می‌روم و از او می‌خواهم درباره برنامه صحبت کند. او رو به پدرش بهرام شفیع می‌گوید: بابا اجازه می‌دهی؟ بهرام شفیع با خنده می‌گوید: حقیقت را بگو. امیراقبال می‌گوید: در شبکه ورزش فوتبال لیگ دسته یک، بسکتبال و تنیس را گزارش می‌کنم. حدود دو سال است با برنامه ورزش و مردم در قسمت رایانه و هماهنگی با دیگر اعضای تیم همکاری می‌کنم. او که دانشجوی رشته زیست‌شناسی است، در رده نوجوانان دروازه‌بان بوده اما مچ پایش از سه قسمت شکسته و به همین دلیل با فوتبال حرفه‌ای خداحافظی کرده است. شفیع پسر می‌گوید: بهرام شفیع بین من و دیگر عوامل برنامه تفاوتی قائل نیست و همیشه گوشزد می‌کند کار با رابطه پدر و فرزندی فرق می‌کند و همه باید تلاش کنیم برنامه خوبی روی آنتن برود.

از جمال شرهانی، کارگردان تلویزیونی برنامه می‌خواهم درباره ورزش و مردم صحبت کند که می‌گوید: ورزش یعنی تحرک و سلامت. روزهای جمعه شاید همه دوست داشته باشند بخوابند، اما حال و هوای این برنامه طوری است که با عشق و علاقه به محل کار می‌آییم. اگر هر کدام از این دوستان که کنار من هستند، نباشند هیچ کاری نمی‌توانم به تنهایی انجام دهم.

برنامه ادامه می‌یابد و کاپیتان‌های سابق تیم‌های استقلال و پرسپولیس همراه بهرام شفیع وارد استودیو می‌شوند. موضوع صحبت امروز، درباره نقش کاپیتان و جایگاه او در بازی فوتبال است. پیروانی و فکری خاطراتی از بازی‌های خود در سال‌های قبل می‌گویند و به این مبحث می‌پردازند که کاپیتانی فقط بستن بازوبند یک تیم نیست. در خاتمه، هر دو کاپیتان در اظهارنظری واحد اعلام می‌کنند اگر در طول سال چند بازی بین تیم‌های استقلال و پرسپولیس انجام شود، حساسیت بازی کم می‌شود.

در همین زمانی داوود قندهاری از ناظر پخش زمان بیشتری می‌خواهد. مصطفی بشایی، ناظر پخش می‌گوید: کمتر از سه دقیقه تا اذان ظهر وقت داریم. قندهاری رو به من می‌گوید: وقت برنامه کم است و امیدوارم مدت زمان پخش برنامه در آینده بیشتر شود.

بعد از اتمام برنامه، شفیع به مهدی صفری تصویربردار دوربین شماره سه می‌گوید: خسته نباشی! و رو به من می‌گوید: صفری هر هفته با ما همکاری می‌کند. از صفری درباره این همکاری می‌پرسم که می‌گوید: سه سال است با برنامه ورزش و مردم همکاری دارم. از آنجا که برنامه‌های ورزشی، پرتحرک هستند و در ذات خود هیجان دارند، من و دیگر همکارانم با کمک دیگر عوامل فنی تلاش می‌کنیم نماها و تصاویر طوری گرفته شود که حتی وقتی گفت‌وگوها طولانی می‌شود، برنامه برای مخاطبان خسته‌کننده نشود.

در حالی که گروه آماده ترک استودیوست، بهرام شفیع به همکارانش می‌گوید: بچه‌هایی که به ورزشگاه آزادی می‌روند، زود ناهار بخورند.

متوجه می‌شوم در حالی که ساعت 12 و 5 دقیقه ظهر است، تیم گزارشی برنامه ورزش و مردم می‌خواهد یک ساعت قبل از شروع بازی دربی به تیمی که از صبح در ورزشگاه آزادی مستقر شده، ملحق شود.

لقب؛ قدیمی‌ترین

برنامه‌های مختلف ورزشی با عناوین متفاوت از شبکه‌های تلویزیون پخش می‌شوند، اما برنامه ورزش و مردم شبکه یک سیما، سال‌های سال است به شکل مستمر از شبکه یک پخش می‌شود و لقب قدیمی‌ترین برنامه هفتگی تلویزیون را به خود اختصاص داده است. نکته جالب این که ورزش و مردم از معدود برنامه‌هایی است که توانسته بیش از سه دهه، مخاطبان تلویزیونی را همراه خود کند. چه در مقطعی که فقط تصاویری از دو شبکه تلویزیونی بر آنتن خانه‌ها فرستاده می‌شد و چه امروز که شبکه‌های متعدد تلویزیونی ـ از جمله شبکه تخصصی ورزش ـ با مردم در ارتباط هستند.

بهرام شفیع: 33 سال زمان کمی نیست

بهرام شفیع تهیه‌کننده و مجری برنامه قدیمی ورزش و مردم، همچنان پابه‌پای این برنامه آمده است. شفیع سال 1358 در امتحان ورودی برای اجرا شرکت کرده و بعد از چند مرحله تست دادن، مجری برنامه ورزش و مردم در سال 59 شده، ضمن آن که از سال 62 تهیه‌کنندگی برنامه را هم برعهده داشته است. شفیع که در سومین جشنواره بین‌المللی جام‌جم به دلیل اجرای این برنامه سرو زرین دریافت کرد، در پشت صحنه و در فاصله دو بخش زنده برنامه، به چند پرسش ما پاسخ داده است.

بهترین حسی که از تداوم برنامه از سال 58 تاکنون دارید، چیست؟

حس یکی شدن با ورزش و مردم. من با این برنامه زندگی می‌کنم... 33 سال زمان کمی نیست.

این تداوم چه رازی داشته؟

فضای برنامه به گونه‌ای طراحی شده که بیننده مجالی برای انتخاب براساس سلیقه شخصی خود داشته باشد. در همین ارتباط تلاش می‌کنیم متفاوت باشیم و بستری مناسب برای پیوند مخاطب با دنیای ورزش مهیا کنیم که با بهره‌گیری از عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات تمامی مرزها را در نوردیده است. انتخاب موضوعات روز، پاسخگویی و تعامل خوب با مسئولان ورزشی و همچنین همکاری ورزشکاران از عواملی است که موجب موفقیت برنامه در این گستره زمانی شده است. همیشه سعی کرده‌ایم نسبت به برنامه‌های ورزشی دیگر متفاوت باشیم. تفاوت‌ ما هم در این است که ورزش و مردم متعلق به تمام رشته‌های ورزشی بوده و هست و ما امروز فقط به یک رشته ورزشی نمی‌پردازیم. در واقع هدف ورزش و مردم همیشه این بوده که مخاطبان رشته‌های گوناگون ورزشی در این برنامه سهم داشته باشند. البته من با برنامه‌هایی که فقط به یک رشته می‌پردازند مخالف نیستم، اما رسالت برنامه ورزش و مردم این‌گونه است.

و همچنان کاری به حاشیه‌ها ندارید...

بله چون به نظرم ورزش پدیده‌ای اجتماعی، فرهنگی، مهیج و زیباست و به همین دلیل، تلاش می‌کنیم وارد مسائل حاشیه‌ای نشویم زیرا به عنوان رسانه به رسالت کاری خود درباره شفاف‌سازی اعتقاد راسخ داریم و معتقدیم از این طریق می‌توان ابهامات افکار عمومی را برطرف کرد. پیام یک برنامه تلویزیونی باید رفتارسازی باشد و سعی من و تمام همکاران برنامه ورزش و مردم، ارائه یک مدل رفتاری مطلوب در حوزه ورزش است. به همین دلیل هنگام تهیه گزارش وارد حاشیه‌های ورزشی نمی‌شویم، بلکه ضمن توجه به نیاز مخاطب، به اخلاق‌مداری در ورزش توجه می‌کنیم یعنی بر مبنای اتفاقات و مسائلی که طی یک هفته در فوتبال کشور رخ می‌دهد، مهمان حضوری و در مواردی مهمان تلفنی داریم، اما تلاش می‌کنیم تا جایی که ممکن است، گفت‌وگوها دور از جنجال و تنش انجام شود و هدف کلی طرح موضوعات در برنامه ورزش و مردم، رفع سوءتفاهم‌ و رسیدن به نقطه اشتراک و ایجاد محیط سالم ورزشی است.

به نظر می‌رسد این رویکرد به تیم برنامه‌ساز شما هم منتقل شده و اینجا هیچ‌کس به حاشیه‌ها کاری ندارد؟

تیم برنامه‌ساز ورزش و مردم روی یک خط مستقیم حرکت می‌کند و به باندبازی‌ و مسائل حاشیه‌ای فکر نمی‌کند. هدف این تیم ارتقای سطح ورزش کشور است.

شما سابقه پوشیدن لباس ورزشی و بازی فوتبال هم دارید، اما چرا میان بازی فوتبال و گزارشگری، دومی را انتخاب کردید؟

از بچگی به گزارشگری علاقه داشتم و از نوجوانی ضمن این که فوتبال بازی می‌کردم، گزارشگری هم می‌کردم. در مدرسه و دانشگاه دوستانم می‌گفتند یا بازی کن یا گزارشگر باش! در نهایت حرف آنها را گوش کردم و گزارشگر شدم.

سیما پویا/ قاب کوچک