بازی برد ـ برد؛ همان چراغی که به خانه رواست

اکنون سه ‌ماه از عمر دولت گذشته، اما هنوز کابینه کامل نیست و وزارتخانه‌ای قریب به صد روز است با سرپرست اداره می‌شود که به جوانان مربوط می‌شود، یعنی همان قشری که پنج ماه قبل با رای کلیدی خود به حسن روحانی باعث پیروزی او شدند. با وجود این به نظر می‌رسد نبود تعاملی ساختاری میان دولت و مجلس و نداشتن درک مشترک باعث شده رئیس‌جمهور نتواند از ظرفیت‌های بهارستان برای گره‌گشایی از امور بخوبی استفاده کند.

برخی صاحبنظران معتقدند دولت یازدهم به دلیل تمرکز بر تحرکات دیپلماتیک، هنوز فرصت نکرده است برخی شکاف‌های سیاسی به یادگار مانده از دوره انتخابات را ترمیم کند. تجربه دولت‌های قبلی نشان می‌دهد اگر این شکاف‌ها به موقع ترمیم نشود، ممکن است به ایجاد یک گسست سیاسی بینجامد که حاصلی جز رقم خوردن یک بازی باخت ـ باخت ندارد؛ همان بازی غم‌انگیزی که دولت برای پایان دادن به آن در عرصه بین‌المللی گام‌های جدی برداشته است.

با این حال نگاهی به اختلافات داخلی و بروز برخی اختلاف‌نظرها میان دولت و مجلس نشان می‌دهد که برخی، به ‌جای تلاش برای بهبود روابط پاستور و بهارستان یا دست‌کم همسویی بیشتر این دو قوه، تلاش می‌کنند صورت مساله را پاک کرده و با طرح زودهنگام موضوع انتخابات مجلس دهم، به ‌نوعی اراده خود را معطوف به همراه کردن دولت و مجلس از طریق حضور نمایندگانی نزدیک به دولت در انتخابات پیش‌رو کنند. هرچند نمی‌توان به گروه‌هایی که در حال برنامه‌ریزی برای رقابت در انتخابات مجلس دهم هستند خرده گرفت اما یادآوری این نکته نیز لازم است که کشور با توجه به مشکلاتی که امروز در عرصه بین‌المللی با آن مواجه است، بیشترین نیاز را به همراهی داخلی دارد و نزدیکی دولت و مجلس درست در همین هفته‌های حساس پیش‌رو، یکی از مهم‌ترین نیازهاست. بنابراین اکنون که دولت در آستانه ارائه گزارش اقدامات صد روز اول کار خود قرار گرفته، بد نیست گزارشی از تلاش‌هایی که برای ایجاد نزدیکی با مجلس انجام داده نیز ارائه دهد تا روشن شود آیا چانه‌زنی سیاسی در دولت تدبیر و امید متوقف به رایزنی‌های خارجی است یا در ابعاد داخلی نیز نمود دارد.

حسن روحانی به‌عنوان یک دیپلمات چیره‌دست بخوبی می‌داند مذاکره با مخالفان سیاسی لوازمی دارد که مهم‌ترین آنها برای تبدیل یک بازی باخت ـ باخت یا دست‌کم برد ـ باخت به بازی برد ـ برد، حرکت در مسیر اعتمادسازی، نزدیکی تاکتیکی و استراتژیک گروه‌های رقیب و دست گذاشتن بر روی نقاط اشتراک به جای برجسته‌سازی اختلافات است و این نکته‌ای است که روحانی باید به همکاران خود یادآوری کند که در مواجهه با نمایندگان این مساله به ظاهر ساده اما کلیدی را در نظر داشته باشند.

از دیگر سو نمایندگان مردم نیز باید شرایط حساس کشور را مورد توجه قرار داده و دولتی که در ابتدای مسیر خدمت است، در تنگناهایی گرفتار نکنند که احتمال رفتارهای شتاب‌زده را افزایش دهد.

البته دقت نظر در انتخاب مدیران کلیدی کشور و جلوگیری از روی کار آمدن افرادی که ممکن است در آینده دولت را به مسیری انحرافی هدایت کنند اصلی ضروری است که باید در مجلس مورد توجه قرار گیرد، اما به نظر می‌رسد که برخی از این حساسیت‌ها باید پیش از جلسه علنی مجلس و در گپ و گفت‌های صمیمانه میان دولت و مجلس مطرح شده و از چنان مستندات محکمی برخوردار باشد که با پذیرش طرف مقابل، نیاز به علنی شدن اختلافات نباشد.

بر این اساس، اکنون ضروری است که نمایندگان مجلس و نیز تیم پارلمانی دولت با تشکیل جلسات مشترک همدلی، بیش از آنچه تاکنون شاهد بوده‌ایم در مسیر تعامل پیش رفته و مانع از آن شوند که برخی اختلاف‌نظرها در فرجام، روابط دولت و مجلس را به آنجا بکشاند که دولت قبل گرفتار آن شد. انتقال دقیق و هدفمند اطلاعات به نمایندگان از سوی مقامات دولتی از یکسو و کاهش فشارهای ناشی از برخی دیدگاه‌های بخشی‌گرایانه توسط نمایندگان به دولت، از سوی دیگر، باعث می‌شود روند نزدیک شدن نگاه‌های دو طرف شتابی بیش از پیش گرفته و به نقطه مثبتی در کارنامه مجلس نهم و دولت یازدهم تبدیل شود.

بدیهی است از آنجا که رئیس‌جمهور و نمایندگان مردم هر دو برآمده از رأی مردم هستند، انتظار از هر دو نهاد دمکراتیک آن است که بیش از پیش به الزامات دموکراسی پایبند باشند و با حفظ اختلاف نظر و سلیقه، تلاش کنند تا اختلاف در دیدگاه به شکاف‌‌های راهبردی نینجامد، چراکه چنین تعارضاتی بسادگی قابل اصلاح نیست.

بی‌تردید طی ماه‌های اخیر، هم نمایندگان و هم رئیس‌جمهور و نزدیکان وی بخوبی تلاش کرده‌اند با مهار برخی سوءتفاهمات، مانع از آن شوند که اختلافاتی عمیق میان پاستور و بهارستان به منافع ملی ضربه بزند. بنابراین می‌توان گفت روند تعامل قوای مجریه و مقننه نسبت به قبل شیبی صعودی دارد. با این همه با نگاهی به شعار اعتدال‌گرایی دولت حسن روحانی و نیز با عنایت به تاکید نمایندگان مردم در خانه ملت بر تعامل سازنده با دولت باید منتظر ماند تا این نزدیکی در عمل نمود بیشتری داشته و نمایندگان با کمک به دولت برای تکمیل کابینه و آغاز کار جدی و حیاتی برای توسعه همه‌جانبه کشور، خیال خام برخی برای تداوم استراتژی اختلاف‌افکنی میان نهادهای اثرگذار در کشور را نقش بر آب کنند.