احترام به حق حیات یک موجود برازنده

تجربه مشاهده یک پلنگ، آن هم از فاصله چند متری تکان‌دهنده‌ترین رویدادی بود که به لطف پدرم زندگی مرا دگرگون کرد. اگر تجربه و دانش خود را با سایرین شریک شوم، شاید روزی بیاید که دیگر هیچ کس نه در رودبار، نه در کردکوی گلستان و نه در هیچ جای دیگر تفنگ به دست نگیرد و حیوانی چنین نادر و در معرض تهدید را شکار نکند. پیش از هر چیز باید بدانید که این حیوان از انسان‌ها بشدت می‌هراسد و تنها عاملی که ممکن است یک پلنگ را رودرروی انسان قرار دهد، این است که راه فراری پیدا نکرده باشد یا زخمی شده باشد یا بر سر لاشه طعمه‌اش باشد. گستردگی زیستگاه، یکی از دلایلی است که پلنگ را تاکنون از خطر انقراض نجات داده است. علاقه پلنگ به زیستگاه‌های متنوع ـ از ارتفاعات معتدل گرفته تا تپه ماهورهای کویری ـ تنها راه چاره‌ای بوده که این حیوان منزوی را در اندک زیستگاه‌های امن از آفریقای سیاه گرفته تا صحرای سینا، شبه‌جزیره عربستان، جنوب غربی و شرق ترکیه، جنوب غربی آسیا، دامنه‌های هیمالیا، هند، چین، روسیه و حتی جاوه و سریلانکا حفظ کرده است. شکار از سوی شکارچیان و دامداران، شکار طعمه‌ها و تلفات جاده‌ای از عمده‌ترین دلایل انقراض جمعیت پلنگ‌ها در ایران است. پهنه گسترده سرزمین مادری ما ایران به استثنای دشت کویر و دشت لوت سال‌ها جولانگاه این حیوان بوده، اما توسعه شهرها و شکار، عرصه را برای آنها بشدت تنگ کرده است، چنانچه هم‌اکنون حضور این گونه به صورت معدود در پارک‌های ملی ـ اعم از تندوره، ساری گل، گلستان، کلاه قاضی، توران، کویر، خجیر، خبر، بمو، پناهگاه حیات وحش کیامکی و نایبندان، مناطق حفاظت شده بافق، جهان‌نما، البرز مرکزی، ارسباران، دنا، بهرام گور ـ و برخی مناطق غیرحفاظتی گزارش شده است. یکی از ویژگی‌های ظاهری که بشدت پلنگ‌ها را در معرض تهدید شکارچیان قرار می‌دهد، الگو و طرح روی پوست آنهاست. لکه‌های پوست و رنگ بدن می‌تواند زیستگاه حیوان را بخوبی مشخص کند. به عنوان مثال، پلنگ‌های ساکن علفزار، پس‌زمینه پوستشان زرد روشن است در حالی که آنهایی که در جنگل زیست می‌کنند، به نسبت تیره‌تر هستند و خال‌های بیشتری هم دارند. دم بلند پلنگ که گاه طولش به یک متر می‌رسد، به حفظ تعادل خصوصا روی درخت کمک می‌کند، اما واقعیت این است که این گربه‌سان پرابهت هر چقدر هم چالاک باشد، در قبال تیرهایی که ناجوانمردانه به سویش شلیک می‌شود؛ بی‌دفاع و آسیب‌پذیر است.

فرناز حیدری / جام‌جم