چراغ سینما در شهرستان‌ها خاموش است

به گزارش جام‌جم، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی 420سالن سینما در نقاط مختلف جغرافیایی کشور وجود داشت و فعالیت می‌کرد که این رقم در سال‌های اخیر به 245 پرده نمایشی رسیده است. در حالی که با افزایش جمعیت کشور، افزایش سالن‌های سینما یک ضرورت فرهنگی محسوب می‌شود، اما بی‌توجهی و بی‌اعتنایی به مقوله‌های اساسی چون ساخت سالن‌های جدید و تجهیز سالن‌های فرسوده و قدیمی متاسفانه به تعطیلی سینماهای موجود منجر شده و کار به جایی رسیده که سالن‌های فعلی سینما به هیچ عنوان پاسخگوی نیاز مخاطبان نیست؛ به طوری که از 1180 شهر کشور فقط 60 شهر دارای سالن سینماست.

کارشناسان و صاحب‌نظران سینما در گفت‌وگو با جام‌جم از دلایل و چرایی فروش پایین فیلم‌ها در شهرستان‌ها و راهکار برون‌رفت از این بحران می‌گویند.

ساخت پردیس‌های سینمایی در کشور

امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس سینما که سابقه همکاری و مدیریت در سازمان سینمایی سوره را هم دارد، ضمن ارائه آمار و اطلاعات دقیق درباره تعداد سالن‌های سینما در تهران و شهرستان‌ها به جام‌جم گفت: قبل از انقلاب 420 سینما در کشور وجود داشت که به معنای 420 سالن در 420 نقطه جغرافیایی است، چون آن زمان چیزی به نام پردیس سینمایی نداشتیم و سینماها به صورت تک سالنه فعالیت می‌کردند. مثلا شیراز به‌تنهایی 13 سینما داشت یا استان گیلان دارای 30 سالن سینما بود. بعد از انقلاب به 245 پرده نمایش رسیدیم که حدود 160 نقطه سینمایی در کشور را پوشش می‌دهد.

علم‌الهدی در همین ارتباط افزود: عمده سینماها در تهران قرار دارد. این به معنای این است که تهران با توجه به اتفاقات پنج شش سال اخیر درخصوص احداث پردیس‌های سینمایی از سوی شهرداری، دارای سالن‌های سینمایی بیشتری نسبت به قبل از سال 85 شده است. البته متاسفانه سینماهای تهران و شهرستان‌ها همچنان با بحران کمبود مخاطب روبه‌روست.

این کارشناس سینما ادامه داد: از سال 85 حدود هشت پردیس سینمایی به تهران اضافه شده است که هر کدام به طور میانگین چهار سالن دارد. یعنی با وجود این‌ که نزدیک به 40 سالن سینما به سینماهای تهران اضافه شده است، ولی از سوی دیگر با رشد منفی مخاطب مواجهیم. به عبارت دیگر مخاطبان سینمای ایران با آمدن پردیس‌های سینمایی افزایش پیدا نکردند، بلکه فقط توزیع پیدا کردند. یعنی مخاطبی که قبلا تصمیم می‌گرفت به‌سینمای محدوده ولیعصر مراجعه کند، بعد از ساخت پردیس‌ها تصمیم گرفت به سینماهای جدید مراجعه کند.

علم‌الهدی افزایش قیمت بلیت سینماها را راهکار مناسبی برای فروش بالای فیلم‌ها در گیشه ندانست و گفت: تنها راهکار اقتصادی که سینمای ایران در حوزه اکران سینمایی برای خودش تبیین کرده، افزایش قیمت بلیت است. هر ساله و در تهران به‌طور میانگین 20 تا 30 درصد به قیمت بلیت سینماها افزوده می‌شود. ازسوی دیگر با توجه به این‌ که در دو، سه سال گذشته هدفمند کردن یارانه‌ها بار مضاعفی را به دوش طبقه متوسط گذاشته، اولین چیزی که از سبد خانوار این طبقه حذف خواهد شد، حوزه فرهنگ است و اولین بخشی هم که از حوزه فرهنگ حذف می‌شود، سینماست چرا که سینما رفتن یک تفریح ارزان نیست.

وی درخصوص سهم فروش کشوری فیلم‌ها توضیح داد: باتوجه به تحلیل فروش فیلم در سینماهای کشور اکنون به‌طور میانگین70 درصد فروش متعلق به تهران است و 30 درصد به شهرستان‌ها اختصاص دارد. تهران صد سالن سینما دارد که فقط حدود 30 سالن آن یعنی همان پردیس‌های سینمایی تامین‌کننده 70 درصد فروش یادشده هستند و دیگر سینماهای پایتخت فروش‌های روزانه بسیار ضعیفی دارد.

این کارشناس سینما درباره وضع سینماها در شهرستان‌ها نیز گفت: بعد از انقلاب عمده تعطیلی سینماها مربوط به‌شهرستان‌ها بود. مثلا شهر شیراز از 13 سینما به چهار سینما رسیده است. بیشتر سینماهای موجود هم اوضاع مطلوبی ندارد و در همان شرایط ساخت خود در دهه سی و چهل فعالیت می‌کند. با افزایش جمعیت شهرنشین، سالن‌های سینما با کاهش شدیدی مواجه بود. به طوری که از 1180 شهر کشور ما فقط 60 شهر سینمای فعال دارند. یعنی 25 میلیون جمعیت شهرنشین کشور به سینما دسترسی ندارند و 33 میلیون جمعیت شهرنشین که به سینما دسترسی دارند، بیش از 70 درصدشان به سینماهای استاندارد دسترسی ندارند. تنها تجربه موفق یکی دوسال اخیر در شهرستان‌ها احداث پردیس سینمایی هویزه در مشهد است که رده دوم فروش سینماهای کشور را به‌عهده دارد.

این کارشناس سینما ادامه داد: تا اواسط دهه 70 میزان فروش شهرستان‌ها 70 درصد و تهران 30 درصد بود و از آن زمان به بعد این روند به دلایلی که گفتم برعکس شده است. بحث زیرساخت‌ها و فضای فیلم‌ها که عمدتا به فضای تهران تعلق دارد از علل این وضع است.

علم‌الهدی درباره راهکار برون‌رفت از این وضع گفت: سینمای ایران برای رفع این معضل باید چند فاکتور را مدنظر قرار دهد؛ اول ساخت فیلم خوب، دوم ورود فیلم خارجی، به معنای این ‌که 40 درصد ظرفیت سینمای ایران در اختیار فیلم‌های خارجی قرار گیرد و سوم ساخت پردیس‌های سینمایی در کلانشهرهای کشور. سینمای ایران برای برون‌رفت از بحران‌های عدیده‌ای که درگیر آن است، چاره‌ای ندارد جز این ‌که ادبیات جدید حوزه اکران و نمایش را در دستور کار خود قرار دهد و ضمن اجازه نمایش فیلم خارجی بتواند ابزارهای تشویقی و حمایتی دولت را شامل حال کسانی کند که در زمینه ساخت سینما فعالیت می‌کنند.

سالن‌سازی نداریم

علی معلم، کارشناس سینما و مدیر مسئول مجله «دنیای‌تصویر» در همین ارتباط گفت: صنعت نمایش به‌طور کامل در ایران تخریب شده و ما عملا در شهرستان‌ها چیزی به نام سالن مناسب نمایش فیلم نداریم.

زمانی فروش شهرستان‌ها 5/2 برابر تهران بود، اما الان فروش شهرستان‌ها به نیم فروش تهران هم نمی‌رسد. ما عملا چیزی به نام سالن‌سازی و حمایت از نمایش فیلم نداشته‌ایم و دولت فقط از تولید فیلم حمایت مختصری می‌کند، سینما فقط در حوزه تولید نیست. دولت‌ها عملا در زمینه فرهنگی و سینما درست عمل نکردند و هر کدام تعریف خودشان را از قضیه داشته‌اند.

کسی برای فیلم خنثی پول نمی‌دهد

حسین فرحبخش، تهیه‌کننده سینما هم چند دلیل را برای استقبال نکردن تماشاگران شهرستانی از فیلم‌ها برشمرد و خیلی صریح گفت: اولین دلیل این است که سالن‌های سینما در شهرستان‌ها منهای چند شهر فرق چندانی با گاراژ ندارد! واضح است که تماشاگر دلیلی نمی‌بیند که به چنین جایی برود. دلیل دوم که از اولی مهم‌تر است کیفیت نازل فیلم‌هاست، بیشتر آثاری نیستند که قابل دیدن باشند. اگر هم می‌بینید که تهرانی‌ها هم به دیدن این فیلم‌ها می‌روند به خاطر خود آثار نیست، به خاطر این است که مخاطبان به دیده تفریح به پردیس‌ها نگاه می‌کنند. اصلا چیزی به نام سینما نداریم که مردم برای دیدن آن به سالن‌ها بروند.

کارگردان «خصوصی» افزود: دلیل اصلی این استقبال‌نکردن هم مسئولان فرهنگی و سینمایی هستند، نه فیلمسازان و مردم. گاهی ممیزی بی‌جهت و بدون دلیل بر فیلم‌ها حاکم است. به همین دلیل هم فیلم‌ها خنثی می‌شود و کسی هم برای دیدن فیلم خنثی پول نمی‌دهد و به سینما نمی‌رود. مردم دوست دارند به سینما بروند و فیلم‌هایی را ببینند که حرف دلشان و اتفاقات روز جامعه و کوچه و بازار در آن منعکس شده باشد.

گیشه

مروری بر میزان فروش فیلم‌های فعلی اکران کشور و مقایسه فروش تهران و شهرستان‌ها، برآیند مناسبی از اوضاع حاکم بر گیشه سینماها ارائه می‌کند.

فیلم «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند» به کارگردانی پوران درخشنده بعد از هشت هفته نمایش به فروشی معادل سه میلیارد و 300 میلیون تومان دست یافته که سهم تهران، دو میلیارد تومان بوده است.

فیلم «پل چوبی» ساخته مهدی کرم‌پور پس از چهار‌هفته نمایش 900 میلیون تومان فروش کرد که سهم تهران 600 میلیون تومان است و بقیه فروش متعلق به‌شهرستان‌هاست.

فیلم «دهلیز» به کارگردانی بهروز شعیبی بعد از هشت هفته نمایش یک میلیارد و 180 میلیون تومان فروخت که سهم تهرانی‌ها 940 میلیون تومان است.

فیلم «گذشته» ساخته اصغر فرهادی نیز در زمان اکرانش در مجموع دو میلیارد و 200 میلیون تومان فروخت که سهم شهرستان‌ها در آن کمتر از 500 میلیون تومان بوده است.

علی رستگار‌ /‌ گروه فرهنگ و هنر