موفقیت تکثیر افعی لطیفی در اسارت

در همین رابطه، یک طرح پژوهشی با عنوان «تکثیر و پرورش افعی لطیفی در اسارت» بین اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان البرز و گروه محیط زیست طبیعی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به سرپرستی دکتر محمد کابلی برای احیا و تقویت جمعیت‌های کاهش یافته یا از بین رفته در رشته کوه البرز به اجرا درآمد.

هدف از انجام این طرح ارائه یک الگوی عملی برای تکثیر و نگهداری افعی لطیفی در اسارت و تقویت جمعیت‌های کاهش یافته آن در طبیعت و همچنین افعی‌های مورد نیاز برای تولید سم به منظور تولید سرم ضدمارگزیدگی در موسسات سرم‌سازی در ایران بوده است.

افعی‌های نر و ماده و نوزادان تولیدشده در اسارت، بیست‌وهشتم مرداد 92 در پارک ملی لار و شرق کوه دماوند به عنوان تنها زیستگاه باقیمانده رهاسازی شدند.

افعی لطیفی در اسارت

تکثیر افعی لطیفی، نخستین بار است که در ایران انجام می‌شود. در این مطالعه تلاش شد با اجرای چند دوره تکثیر در اسارت و نگهداری از افعی لطیفی یک الگوی کاربردی از تولیدمثل و پرورش این گونه در اسارت ارائه شود. سال 88، برای این منظور، 12 حلقه افعی لطیفی در سه فرم خط‌دار، زیگزاگ کامل و زیگزاگ ناقص از دره لار زنده‌گیری و به آزمایشگاه جانوران زنده گروه محیط زیست منتقل شدند.

ویژگی‌های افعی لطیفی

افعی لطیفی یا افعی دماوندی (Montivipera latifii) یک گونه بوم‌زاد (Endemic)، در خطر انقراض و از افعی‌های سمی ایران است که به افتخار دکتر محمود لطیفی، مارشناس ایرانی نامگذاری شده و زمانی از گچسر تا دماوند پراکنده بوده اما امروز فقط در پارک ملی لار یافت می‌شود. این گونه به‌واسطه جمعیت اندک و گستره پراکندگی بسیار محدود در البرز مرکزی، در فهرست سرخ کمیته بقای گونه‌های اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) در خطر انقراض طبقه‌بندی شده که نیازمند اقدامات حفاظتی فوری برای نجات جمعیت‌های باقیمانده است.

تهدیدها

ساخت و سازهای انسانی، افزایش تعداد دام‌های اهلی و رعایت‌نشدن ظرفیت مراتع برای دامداران کوچرو در سال‌های اخیر، سبب تخریب و کاهش کیفیت زیستگاه افعی لطیفی در حد وسیع شده است. اما مهم‌ترین عامل تهدید مارهای سمی ایران، صید غیرقانونی و بیش از حد مارها توسط مارگیران و فروش آنها به موسسات سرم‌سازی به‌منظور استحصال سم است.

علی ترک‌قشقایی