شنا در گرداب مشکلات

در شرایط کنونی ژیمناستیک، شنا، طناب‌زنی (طناورز) تنیس روی میز، دوومیدانی و بسکتبال در مدارس تدریس می‌شوند. تمام این رشته‌ها غیر از دوومیدانی براساس دستورالعملی که تهیه شده است به بچه‌ها آموزش داده می‌شود، اما دوومیدانی کتاب دارد. نگاهی به رشته‌های ورزشی راه یافته به مدارس، آشنایی بیشتری با چند و چون این ورزش‌ها به وجود می‌آورد.

ژیمناستیک

ژیمناستیک ورزشی است که در آن حرکات نیازمند قدرت، انعطاف بدنی، چابکی، تعادل و هماهنگی اعضای بدن به نمایش گذاشته می‌شود.

ژیمناستیک از تمرینات ورزشی که در یونان باستان انجام می‌شد، تکامل پیدا کرده و در سطح بین‌المللی زیر نظر فدراسیون بین‌المللی ژیمناستیک اداره می‌شود. این ورزش در المپیک‌ها جایگاه بالایی دارد و با رشته‌های متعددی ازجمله ژیمناستیک هنری مورد توجه ورزشکاران دنیاست. به دلیل مدال‌های زیادی که در ژیمناستیک توزیع می‌شود، این ورزش چشم و چراغ کاروان‌های ورزشی است و از رشته‌های پایه به شمار می‌رود.

ژیمناستیک در ایران جایگاه خود را پیدا نکرده است و بهبود رکوردهای شخصی در مسابقه‌های مختلف هدف ورزشکاران ایرانی است با این حال آموزش و پرورش با آگاهی از جایگاه این ورزش در جهان، ژیمناستیک را بین دروس اجباری گنجانده است.

این ورزش برای اولین بار در مدارس با پوشش 20 درصدی شروع به فعالیت کرد، اما از سال گذشته همه مناطق و استان‌ها را در برگرفت و امسال در سال سوم، فعالیت‌های ژیمناستیک فراگیر شده است. ژیمناستیک مدارس برای پایه دوم در نظر گرفته شده و همان‌گونه که انتظار می‌رفت کمبود فضای ورزشی، مشکل عمده در اجرای این طرح است. با آن‌که تعداد زیادی مربی در سال گذشته آموزش دیده‌اند، اما نداشتن مربی متخصص از دیگر آسیب‌هایی است که طرح ژیمناستیک مدارس با آن روبه‌روست. نداشتن تشک‌های استاندارد و ابزار مربوط به آموزش رشته‌های این ورزش، طرح اجرای ژیمناستیک در مدارس را تهدید می‌کند.

دوومیدانی

برای پایه ششم ابتدایی، دوومیدانی در نظر گرفته شده است که در بین اقشار مختلف جامعه این ورزش شناخته شده است. اهمیت این ورزش را باید در کنار پرداختن به ژیمناستیک و شنا دانست هر چند دوومیدانی به‌عنوان ورزش مادر بیشتر از بقیه مورد توجه است.

دوومیدانی در پایه ششم کتاب دارد که براساس آن مربیان، دانش‌آموزان را با این رشته ورزشی و مواد مختلف آن آشنا می‌کنند. دوومیدانی بنا به اهمیتی که دارد باید توامان با کارگاه‌های آموزشی سروکار داشته باشد تا مربیانش با آخرین متدهای دنیا آشنایی داشته باشند. در حال حاضر دوومیدانی در ایران و در بین مدارس به گونه‌ای که در 130 کشور دنیا آموزش داده می‌شود، مدنظر است. کتاب مرجعی هم که برگزیده شده برگرفته از کلاس بین‌المللی اندونزی است که با حضور تعدادی از مربیان پایه‌ای ایران به کشور وارد شده است.

این کتاب شامل 20 مهارت اصلی است که در دوومیدانی به‌عنوان پایه حرکت‌ها شناخته شده است. در سال‌های اخیر بازی‌های دانش‌آموزی آسیا و جهان با موفقیت‌های نسبی ورزشکاران ایرانی همراه بوده که نشان می‌دهد دوومیدانی در سطح مدارس با همه کمبودها، راه درستی پیموده است اگر چه فضا برای کار بیشتر فراهم نیست.

در دوومیدانی نیز فعالیت‌های آموزشگاهی با رویدادهای فدراسیون هماهنگ بوده اما ورزش مادر و مدال‌آور در آموزش و پرورش ارتباط پیگیرانه‌تر با فعالیت‌های فدراسیون را طلب می‌کند.

طناورز

طناب زدن که در آموزش و پرورش به نام طناورز معروف شده، ورزش کم‌هزینه و قابل دسترس برای همه شرایط سنی است. این ورزش به وسایل گرانقیمت نیاز ندارد، بلکه با یک طناب و کفش مناسب می‌توان طناب زد. این ورزش تاثیر مستقیم با سلامت فرد دارد و از آنجا که رقابتی نیست در واقع نتیجه آن به خود فرد بازمی‌گردد و باعث تندرستی و ثبات و تعادل او می‌شود.

هماهنگی عصب و عضله در بچه‌های پایه چهارم مدنظر طراحان طناب‌زنی در مدارس است. در سال سوم اجرای این طرح، طناب به اندازه کافی در بین مدارس توزیع شده است، اما باز هم این ورزش در عین ساده بودن به تفکرات و برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارد که تشکیل کارگاه‌های آموزشی برای مربیان از آن جمله است.

طناب زدن در ورزش مدارس به شیوه‌های مختلفی اجرا می‌شود. طناب زدن به کارایی روزانه بدن کمک می‌کند و به وسیله این ورزش تمام ماهیچه‌های بدن کار می‌کنند. در حال حاضر میلیون‌ها نفر زن و مرد، پیر و جوان در تمام دنیا به طناب بازی مشغولند و از آن لذت می‌برند. طناب بازی فعالیتی است که به شکل ساده‌اش برای کودکان چهار تا پنج سال و به صورت پیشرفته‌اش برای قهرمانان ورزشی مناسب است. در سال 1980 میلادی سازمان بین‌المللی طناب بازی و انجمن طناب بازی کانادا تاسیس شد و در سال 1991 میلادی فدراسیون جهانی طناب بازی تشکیل شد.

طناب‌زنی پایه حرکات گرم کردن رشته‌های ورزشی متعدد است و اهمیت گرم کردن در ورزش‌های مختلف پیش از شروع فعالیت را گوشزد می‌کند.

تنیس روی میز

با وجود قرار گرفتن کشورهای آسیایی در رتبه‌های بالای تنیس روی میز دنیا، کار تنیس روی میز ایران برای عرض اندام در این عرصه دشوار است. بنابراین یکی از راهکارهای پشتوانه‌سازی، طرح تنیس روی میز مدارس بوده که در سال دوم خود اجرا شده است. این ورزش به امکانات از جمله تهیه میز مناسب و تور به همراه راکت و توپ نیاز دارد. فضای لازم برای گذاشتن چند میز هم اهمیت زیادی دارد که متاسفانه بسیاری از فضاهای آموزشی مدارس فاقد آن است.

همزمان با اجرای این طرح تعدادی میز در استان‌ها توزیع شده در شرایطی که در دستورالعمل‌های این طرح به میزهای اختصاصی این ورزش اشاره‌ای نشده است.

همکاری تنیس روی میز آموزشگاه‌ها با فدراسیون مربوط با اهمیت است، چراکه سن روی آوردن به این ورزش معمولا بین هشت تا دوازده سالگی است. به این سبب ورزشکاران زیادی را می‌توان با همکاری دوطرف برای تنیس روی میز ایران تربیت کرد.

تنیس روی میز برای پایه پنجم ابتدایی در نظر گرفته شده است. در ایران علاقه‌مندان زیادی در این ورزش وجود دارند اما بسیاری از قابلیت‌های ورزشکاران این رشته به دلیل نداشتن امکانات لازم ناشناخته مانده است. در سال‌های اخیر رشد بازیکنان نوجوان و جوان در تنیس روی میز بیانگر استعدادهای نهفته در این ورزش بوده که با نتایج مطلوبی برای آنها همراه بوده است. طرح تنیس روی میز در صورت برطرف کردن نیازهای اولیه این ورزش در سطح مدارس می‌تواند به توسعه پایدار این ورزش در سطح آسیا کمک شایانی کند.

بسکتبال

توفیقات بسکتبال در عرصه‌های مختلف این ورزش در ویترین ورزش‌های ایران قرار دارد به نحوی که آموزش و پرورش هم از آن استقبال کرد و بعد از اجرای طرح‌های مختلف، سراغ بسکتبال آمد.

قرار است بسکتبال در مقطع راهنمایی و در بین دانش‌آموزان این مقطع تحصیلی، تدریس شود. حضور مربیان آگاه به نکات آموزشی در این بخش نیز دغدغه بسیاری از خانواده‌هاست، بویژه آن‌که بیشتر آنها در سال‌های پیش شاهد برخی سردرگمی‌ها در نحوه آموزش مربیان به فرزندان خود بوده‌اند. بسکتبال تا پیش از دوازده سالگی با ابعاد و امکانات خاص به خود باید آموزش داده شود. مینی‌بسکتبال برای سهولت در بازی بچه‌های زیر 12 سال معرفی شده است. این ورزش به دلیل ویژگی‌های گروهی مورد توجه و استقبال خانواده‌هاست و پر بودن کانون‌های بسکتبال آموزش و پرورش از متقاضیان در مناطق و استان‌های مختلف، نشانه استقبال عمومی از این ورزش است.

طرح بسکتبال در مدارس محتوای بسیار خوبی دارد، اما این ورزش نیز بسان سایر رشته‌های ورزشی که تاکنون در آموزش و پرورش معرفی شده‌اند با مشکل فضای مناسب و لازم روبه‌رو است. کمبودسالن‌های ورزشی و نبود ارتباطات لازم در انسجام‌دهی به فعالیت‌های آموزش و پرورش و مراکز تربیت بدنی، فعالیت‌های بسکتبال را در طرحی که پیش‌روست، تهدید می‌کند. گستردگی و حجم بالای کار در یک ورزش گروهی، تمرینات بسکتبال و همین‌طور شناسایی ویژگی‌های فردی و جسمانی بازیکنان بااستعداد که توسط متخصصان باید انجام شود از چالش‌های جدی بسکتبال در مدارس است.

شنا

تاریخچه شنا به‌عنوان یک ورزش، در ایران، بسیار کوتاه است، ولی به طور کلی این رشته نسبت به دیگر رشته‌ها در ایران چندان پیشرفتی حاصل نکرده‌ است. در حالی که به سبب موقعیت جغرافیایی ایران که در شمال و جنوب کشور به دریا متصل است و همین‌طور به سبب تاکیدات مذهبی، باید این ورزش را مورد توجه قرار می‌دادند. شنا ورزش پایه‌ای است که در کنار ژیمناستیک و دوومیدانی قرار می‌گیرد و مدال‌های این ورزش مورد توجه است.

بزرگان دین اسلام فرزندان خانواده‌ها را به شنا سفارش کرده‌اند، با این حال در ایران هنوز این ورزش مشکلات زیادی دارد. طرح شنای مدارس با هدف پرورش استعدادهای این ورزش به راه افتاد؛ اما در اجرا مشکلات فراوان دارد. کمبود استخر نیازمند طرح‌های عمرانی در مناطقی است که از استخرهای استاندارد بهره‌مند نیستند یا اصلا استخر ندارند. این طرح هزینه‌بر است، در صورتی که شنا در مناطق رایگان اجرا می‌شود.

سال گذشته اعتباری به شنا داده نشد، در شرایطی که حداقل اعتبار به ازای هر دانش‌آموز 30 هزار تومان برآورد شده است. شنا در پایه سوم ابتدایی اجرا می‌شود که در این پایه هم نبود مربی و نیروی انسانی متخصص مشکل بزرگی برای شنای مدارس است. شنا در مدارس به امکانات و تجهیزات نیازمند بوده و این در حالی است که در سه سال گذشته تلاش‌هایی برای رفع نقیصه‌های استخرها انجام داده شده، اما همچنان شنا در گرداب مشکلات غوطه‌ور است.

شنای آموزشگاهی با فدراسیون شنا به دلیل تغییرات زیاد در سطح مدیریت فدراسیون هنوز به هماهنگی لازم نرسیده است تا اصولا شنای پایه‌ای ایران در مشکلات سردرگم باشد.