دیدومک صفیرکش‌ پریشان جنوب

در نواحی جنوبی ایران، پرنده‌ای بومی با نام دیدومک زیست می‌کند که فریادهای پرسر و صدایش او را شهره آفاق کرده است. نوک منقار این پرنده، قرمز و در انتها سیاه است و پاهای کشیده و زردرنگی دارد. دم سفیدش با یک نوار تیره عرضی و پهن مشخص می‌شود. ایــن پرنده سبک وزن در مناطق باز از زمین‌های کشاورزی و پست تا ارتفاعات 1800 متری دیده می‌شود.

در فصل زمستان می‌توان دیدومک‌ها را در دسته‌جات پراکنده و در فصل زادآوری با جفت‌های خود مشاهده کرد. این گونه اغلب همجواری با زیستگاه‌های آبی خصوصا آب شیرین را ترجیح می‌دهد. لانه‌ها معمولا به صورت خیلی ابتدایی در زمین یا اندکی بالاتر از سطح آب ساخته می‌شود و پرنده گاهی دور آنها را با سنگ‌های کوچک یا خاک رس می‌پوشاند. بقای جوجه‌ها مدیون استتار طبیعی و البته فریادهایی است که والدین گاه و بیگاه سر می‌دهند. پرواز دیدومک‌ها نسبتا آهسته با بال‌زدن‌های گاه و بیگاه است، اما زمانی که قرار باشد از لانه خود محافظت کنند، بسیار چالاک عمل می‌کنند. این پرنده در جلوی چشمان خود زائده قرمز گوشتی بدون پری دارد که صرفا جنبه تزئینی دارد. این زائده گوشتی تقریبا مشابه آن چیزی است که در خروس‌ها دیده می‌شود، اما در مورد این گونه خاص نمی‌تواند مشخص‌کننده جنس پرنده باشد؛ چراکه نر و ماده اغلب به یکدیگر شبیه هستند. این زائده گوشتی نه‌تنها معرف میزان هورمون تستوسترون و تغذیه مناسب است؛ بلکه در فراری دادن دشمنان هم بی‌تاثیر نیست. صدای این پرنده زیبا برای ساکنان جنوبی ایران آشناست، بخصوص در فصل زادآوری که با نزدیک شدن انسان‌ها به لانه، صدای فریاد والدین در کنار مشاهده چشمان نگرانی که از به خطر افتادن جوجه‌هایشان در هراس هستند، فراوان به گوش می‌رسد.

فرناز حیدری / جام‌جم