درباره سیما

انیمیشن و پاشنه‌های‌آشیلش

بی‌شک یکی از شاخه‌های جذاب صنعت سینما، انیمیشن است که همواره یکی از پول‌سازترین و پرطرفدارترین گونه‌های هنرهای تصویری به‌شمار می‌رود. دنیای انیمیشن، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی خود را دارد و از سوی دیگر، تخصص و علم جداگانه‌ای می‌طلبد.

کد خبر: ۵۹۶۹۱۰

در کشور ما، انیمیشن در دو عرصه سینما و تلویزیون تولید و عرضه می‌شود. در مورد اول تقریبا در آغاز راه هستیم و جای تاسف است که اولین اثر انیمیشن بلند سینمایی کشور روانه اکران شده است. این هنر در تلویزیون قدمت بیشتری دارد، اما موضوع بحث این است که انیمیشن تلویزیونی ما در چه جایگاهی از سطح استاندارد قرار دارد و تا چه حد قادر به جذب مخاطب بوده است؟ا این یک واقعیت است که ذائقه انیمیشن‌دوستان ایرانی (اعم از کودک و بزرگسال) به سمت محصولات خارجی میل دارد، چون ما هنوز قادر به ساخت اثری جامعه‌شمول نشده‌ایم و در این زمینه بشدت عقب هستیم. به‌راستی چرا باوجود برخورداری از مراکز تخصصی، در این زمینه دست به دامان محصولات خارجی هستیم؟ آیا مشکل از نبود نیروی متخصص است؟ آیا این موضوع به نداشتن امکانات لازم برمی‌گردد؟ یا مساله دیگری در این میان، باعث کندی حرکت انیمیشن می‌شود؟

مرکز صبا وابسته به صداوسیما با ماموریت ساخت و تولید انیمیشن سال‌هاست در این عرصه فعالیت می‌کند و به گفته بسیاری از صاحب‌نظران ما نه از لحاظ نیروی متخصص در فشار هستیم و نه در زمینه فناوری. اما قطعا بحث به جایی دیگر برمی‌گردد و آن نوع نگاه حاکم بر انیمیشن است. از یاد نبریم انیمیشن بشدت به روان‌شناسی صحیح و مخاطب‌شناسی نیاز دارد. این‌که قرار است یک انیمیشن چه سطحی از مخاطب را هدف قرار دهد و قرار است چه چیزی را بازگو کند، برای چه طیف سنی ساخته می‌شود و... نکاتی که می‌توان گفت کمتر در آثار ایرانی رعایت می‌شود و در واقع، ردی از مخاطب‌شناسی روزآمد در انیمیشن‌های ایرانی به چشم نمی‌خورد.

حال به پاشنه آشیل این موضوع که همان قصه و فیلمنامه و روایت است، می‌رسیم. متاسفانه به نظر می‌رسد دوستان بر این باورند در انیمیشن چون تماشاگر عمده‌اش مخاطب سنی خردسال و کودک و نوجوان است، فیلمنامه جایگاه مهمی ندارد و همین منجر می‌شود محصول نهایی، نه تنها از جذابیت لازم برخوردار نباشد بلکه محتوای خوبی هم نداشته باشد و دست آخر سبب می‌شود کار مورد استقبال قرار نگیرد.فراموش نکنیم انیمیشن می‌تواند مخاطب بزرگسال هم داشته باشد و اگر به نمونه‌های برتر و ماندگار جهانی نگاه کنیم، در می‌یابیم تمامی آنها در لایه‌های مختلف خود، هم کودک و نوجوان را سرگرم می‌کند و هم مخاطب بزرگسال را.

در این باب، چند نکته را نباید از یاد ببریم. اول آن‌که انیمیشن بودجه ای اساسی می‌خواهد. بودجه‌ای در اندازه یک سریال. سطح سواد و احترام یک نویسنده، کارگردان یا انیماتور اگر بیشتر از یک سریال‌ساز و بازیگر نباشد قطعا کمتر هم نیست. دوم آن‌که اگر می‌خواهیم محصولات انیمیشن داخلی، جایگزین نمونه‌های خارجی شود، قطعا باید به فکر توجه پررنگ‌تر به عنصر جذابیت بود و این محقق نمی‌شود مگر با یک فیلمنامه درست و مخاطب‌شناسی دقیق. به‌راستی چه ایرادی دارد یک سریال پلیسی یا یک داستان پرکشش به شکل سریال در قالب انیمیشن تولید شود؟

از بخش تولید که بگذریم، پخش و نمایش هم مقوله‌ای دیگر است که باید بیش از این مورد توجه واقع شود. این محصولات باید در زمان مناسب و در شبکه‌ای نمایش داده شود که مخاطب داشته باشد وگرنه، تولید شدن یا نشدن آنها هیچ فرقی باهم نمی‌کند.