از تجربیات ارزشمند تاریخی تا نبود تنوع ژانری

این آثار که تنها بخشی از سریال‌های الف ویژه در رسانه ملی محسوب می‌شوند، نشان می‌دهند در گونه تاریخی به استانداردهای خوبی رسیده‌ایم و اگر تحقیق و پژوهش آثار با درایت، طمانینه و دقت انجام شود و داستان‌های تاریخی بی‌هیچ تحریف و خطایی جلوی دوربین بروند به یقین چنین مجموعه‌هایی می‌توانند روایتگر شایسته تاریخ و البته آشنایی مخاطب با مفاهیم مورد نظر باشند. نکته‌ قابل توجه این است سریال‌های فاخر و الف ویژه در کشور با مفهوم تاریخی و مذهبی گره خورده‌اند و این دو واژه با خود ساخت و سازهای وسیع در دکور و طراحی صحنه و لباس به همراه دارند. در حالی که می‌توانیم به تعریف‌مان از کلمه فاخر عمق بیشتری دهیم، یعنی بپذیریم بدون امکانات یاد شده (طراحی صحنه، دکور و لباس) هم می‌توان اثری فاخر و مطابق با استانداردهای جهانی در دیگر ژانرها ساخت؛ کافی است کمی ریسک تحول و تغییر را بپذیریم و عنوان فاخر و «الف ویژه» را به دلیل کیفیت یک مجموعه بر آن بنهیم نه صرفا برای دلایلی دیگر.

کشورهای صاحب سینما، بودجه‌های خود را میان ژانرهای پلیسی، علمی، تخیلی و... تقسیم می‌کنند و آثاری مطرح در سطح بین‌المللی به ثبت می‌رسانند و تنها در یک مسیر قدم بر نمی‌دارند، اما ترجیح داده‌ایم، همچنان در مسیرهای آزموده شده که همان‌گونه تاریخی است، حرکت کنیم.

شاید برخی‌ معتقد باشند سریال‌های تاریخی و مذهبی مخاطبان بیشتری دارند و علاوه بر اثری صرفا سینمایی، فرهنگی نیز محسوب می‌شوند، اما مگر دفاع مقدس و ماجراهای آن روزها نیز جزو ارزش‌های ملی و مذهبی محسوب نمی‌شوند؟ اگر این‌گونه است چرا طی 30 سال گذشته، کمتر شاهد تولید اثری عظیم در حوزه دفاع مقدس ـ که جزئی از تاریخ پرافتخار ماست ـ بوده‌ایم. البته «شوق پرواز» نخستین گام‌ها در این زمینه بود، ضمن آن که هنوز در سینما و تلویزیون به تعریف مشخصی از ژانر نرسیده‌ایم. همان‌طور که گفتم به دلیل نبود تنوع ژانری، سریال‌های رده الف ویژه، عموما تاریخی هستند، در حالی که معاونت سینما چنین تعریفی از مجموعه‌های الف ویژه ارائه کرده‌ است: «در صورتی که برنامه‌ای دارای موضوعی جذاب باشد، به نیازها و پرسش‌های امروز و فردا با رویکردهای معرفت‌افزایی پاسخ دهد، قابلیت ماندگاری به‌عنوان سندی هنری داشته باشد و باعث استحکام دینی و ملی شود، این برنامه الف ویژه است. از نظر ساختاری هم سریال الف ویژه باید دارای شکل جذاب و واجد زیبایی‌شناسی عالی و ماندگار باشد.»

و پرسش دیگر این‌که آیا با کارهای علمی یا پلیسی نمی‌توانیم به این دستاوردها برسیم؟ شاید بهتر باشد تعاریف خود را از سریال‌های الف ویژه بازتعریف کنیم و به سوی جهانی شدن گام برداریم؛ هرچند با آثار تاریخی و مذهبی که زندگی مشاهیر و بزرگان‌مان را روایت می‌کنند نیز می‌توانیم جهانی شویم، اما ایجاد تنوع و همراهی با نیازهای جامعه‌ بیش از پیش گسترش یافته کنونی لازم و ضروری است.

مریم احمدی