آگامای سرزرد؛ گونه‌ای خجالتی و کمیاب

 این گونه در ایران تاکنون از دامنه‌های کوه تفتان و دره جام چین استان سیستان و بلوچستان، شوره‌زار مهرگان هرمزگان و منطقه حفاظت شده مند بوشهر گزارش شده است. بسیاری از جنبه‌های زیست‌شناسی و بوم‌شناسی این خزنده خجالتی و کمیاب هنوز ناشناخته مانده است. این گونه همه‌چیزخوار و فرصت‌طلب از سوسک‌ها، مورچه‌ها، کفشدوزک‌ها، جیرجیرک‌ها، شب‌پره‌ها، زنبورها، برخی میوه‌ها و حتی عقرب و مارمولک‌های کوچک تغذیه می‌کند. زیستگاه آن، تپه‌های صخره‌ای مناطق ساحلی با ارتفاع 30 متر از سطح دریا تا ارتفاعات کوه هماگ بالای 2000 متراست. پوشش گیاهی زیستگاه‌های این گونه شامل کنار، استبرق، آکاسیا، کیکم، ارس، بادام کوهی و کهور است. این گونه را نخستین بار دفیلیپی در سال 1843 میلادی از پرسپولیس در 45 کیلومتری شمال شیراز نمونه‌گیری و نامگذاری کرد.

دفیلیپی نام این گونه را ابتدا آگاما نوپتا گذاشت و بلانفورد 29 سال بعد این گونه را لاداکیا نوپتا نامید که هم‌اکنون نیز با همین نام شناخته می‌شود. در حال حاضر دو زیرگونه «فوسکا» و «نوپتا» از آگامای سرزرد شناخته شده است. گونه‌های خانواده آگاما تقریبا در همه جا از خرابه‌ها تا دامنه کوهستان‌ها و از ارتفاع صفر تا 3000 متر حضور دارند. روزگرد هستند و اغلب از حشرات تغذیه می‌کنند و گاهی گیاهخوار می‌شوند. برخی گونه‌ها توانایی تغییر رنگ دارند که اغلب در فصل جفت‌گیری یا بروز استرس و حالت دفاعی رخ می‌دهد.

علی ترک قشقایی