هشدارهایی برای دوری از خطر

علیرضا جانبازی، مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران نیز اعلام کرد، طول نوار ساحلی مازندران 338 کیلومتر است و 350 نقطه حادثه‌خیز در آن شناسایی شده است تا مسافران از شناکردن در این مکان‌ها پرهیز کنند. سیدامیر نوری‌سادات، رئیس هیات نجات غریق گیلان گفت: گیلان 270 کیلومتر نوار ساحلی و 700 نقطه خطرآفرین دریایی دارد که پیگیری‌های زیادی با استانداری گیلان صورت گرفت، اما تاکنون به نتیجه نرسیده‌ایم و همچنان مناطق حادثه‌ساز بدون منجی غریق رها شده است.از آغاز امسال تاکنون بیش از صد نفر در استان مازندران و نزدیک 70 نفر در گیلان غرق شده‌اند و پیش‌بینی می‌شود با ادامه این روند، امسال نیز مانند سال گذشته دست‌کم حدود 250 نفر در سواحل شمال کشور غرق شوند. در همین حال دکتر علی عباسی، مدیرکل پزشکی قانونی مازندران با بیان این که تنها از اول خرداد تا 13 مرداد امسال صد نفر در آب‌های ساحلی مازندران غرق شدند، افزود: از این تعداد 95 نفر مرد بودند، در 26 روز از ماه مبارک رمضان 29 نفر در آب‌های ساحلی مازندران غرق شدند که این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته 38 درصد افزایش داشت. به گفته علی عباسی، مدیرکل پزشکی قانونی مازندران، سواحل ساری از مناطقی است که در بهار و تابستان امسال جزو مناطق پرخطر اعلام شد و در ساحل ساری، نور و محمودآباد شاهد بیشترین تنش بودیم و فقط در خرداد و چهار روز اول تیرماه در هر یک از این سواحل پنج نفر غرق شدند، در کل در دریای مازندران 28 نفر در این مدت جان سپرده‌اند که دو زن و 26 مرد بوده‌اند، در این بین نیز پنج نفر بومی و 23 نفر غیربومی بودند که سهم تلفات غیربومی در سواحل مازندران 82 درصد بود.به هر حال خزر‌‌‌‌ همان دریای همیشگی با ویژگی شکافندگی است که در مواقعی ارتفاع موج‌هایش به ده متر هم می‌رسد و متوسط عمق آن بیش از ۳۰۰ متر است. این دریا سالانه جان۳۰۰ تا ۶۰۰ نفر را می‌گیرد. این در حالی است که حدود ۱۵ سال است طرح سالم‌سازی دریا در استان‌های ساحلی اجرایی شده و سالی نبوده که اعلام نشود، از تعداد مناطق پر خطر در سواحل کم شده است. با وجود این و طبق اعلام مقامات رسمی دو استان مازندران و گیلان هنوز در مازندران ۳۵۰ نقطه حادثه‌خیز و در گیلان ۱۳۳ منطقه با احتمال بالای غرق‌شدن وجود دارد.

منطقه‌ سالم‌سازی شده دریا این‌گونه تعریف می‌شود که علاوه بر وجود امنیت برای شنا در دریا، منجی غریق هم حضور داشته باشد تا در صورت لزوم امکان نجات جان افراد فراهم باشد و پایگاه‌های هلال احمر هم برای کمک به احیای مصدومان در دسترس باشد.

با وجود این افراد زیادی که به سواحل دریای خزر می‌روند با وجود هشدار‌ها در مناطق کور و ممنوعه سواحل تن به جریان آب می‌سپارند، در برخی موارد موج آب آنها را خلاف جهت برده و در ‌‌‌‌نهایت هم تا وقتی امدادگران برای کمک از راه برسند فرد در آب، جانش را از دست داده است. گرچه بسیاری از کارشناسان جریان‌های خاص دریای خزر موسوم به جریان‌های شکافنده را مهم‌ترین علت غرق‌شدن شناگران در دریای خزر عنوان کردند، اما این امر به تنهایی نمی‌تواند توجیهی برای آمار بالای غرق‌شدگی در دریا باشد.

با وجود این توجه شناگران به نحوه فرار از جریان‌های شکافنده می‌تواند از آمار تلفات سالانه دریای خزر بکاهد. جریان‌‌های شکافنده، جریان‌های کم‌عرض و قدرتمندی با سرعت متوسط حدود 5‌/‌0 متر بر ثانیه هستند و سرعت جریان‌های قوی ممکن است تا حدود 2 متر بر ثانیه هم برسد که هنگام شکست موج و بازگشت آب به سوی دریا از ناحیه نزدیک خط ساحلی به طرف دریا گسترش می‌یابند. این جریان‌ها معمولا به‌صورت یک محدوده قابل رویت از آب متلاطم ظاهر می‌شوند.

جریان شکافنده درست مثل یک بادبزن است که گردن یا دسته بادبزن به سمت ساحل بوده و پهنه آن در آب قرار دارد و مشخصه اصلی آن نیز رنگ روشن و کفاب روی آب است. در قسمت بدنه باریک انرژی و قدرت آب بسیار زیاد است که بتدریج وقتی به پهنه آن می‌رسد، نیرویش کمتر می‌شود.

اما نکته مشترک در همه موارد این است که شکست موج و حرکت آب به سوی دریا از نقطه‌ای که ارتفاع آب بیشتر است به سوی نقطه‌ای که ارتفاع کمتر است تا این که به تراز متعادل برسد. این جریان‌ها در محدوده آب کم‌عمق ساحلی به وجود می‌آیند و هر ساله در آب‌های ساحلی ایران در دریای خزر سبب مرگ تعداد زیادی از شناگران می‌شود.

بنابراین شنای مطمئن در دریای خزر مانند شنا در دریاچه سد یا استخر آب نیست و علاوه بر مهارت در شنا باید ویژگی شنا در آب دریا را نیز شناخت. مهم‌ترین نکته دوری‌کردن از جریان‌های شکافنده است. اگر کسی در جریان شکافنده قرار گرفت، نباید بترسد و در عین‌حال اعتماد به نفس خود را باید حفظ کند. باید بداند گرچه در آب کم‌عمق این جریان بسیار قدرتمند است، ولی بزودی در آب دریا مستهلک می‌شود. مبارزه با جریان شکافنده بیهوده است و اگر جریان شما را به سوی دریا می‌برد، هیچ‌گاه در جهت خلاف جریان تلاش نکنید که خود را به ساحل برسانید. بهترین راه شنا به موازات ساحل است که بزودی از محدوده جریان خارج می‌شوید،‌ آنگاه می‌توانید به سوی ساحل شنا کنید. البته اگر کسی به توان فیزیکی خود برای بازگشت اطمینان دارد، می‌تواند خود را به همراه جریان رها کند تا جریان در آب دریا مستهلک شود، سپس خود را به حالت مورب به ساحل برساند؛ البته شنا به موازات ساحل برای برگشت، بهترین راه‌‌حل است که در دستورالعمل‌های گاردهای ساحلی در بسیاری از کشورهای دنیا به شناگران ارائه می‌شود. اگر از ناجیان غریق در سواحل دریای خزر سوال کنید، با این‌که اغلب دانش عمیقی از هیدرودینامیک سواحل ندارند، ولی بسیاری از آنها حضور جریان‌های شکافنده که آب شناگران را با خود به دریا می‌کشاند، بخوبی می‌شناسند. برای این که در دریا دچار حادثه نشوید این هشدارها را جدی بگیرید: مردم باید متوجه باشند تنها در حضور ناجی غریق از سواحل استفاده کنند، نه این که در ساعاتی همچون ساعت 20 به بعد که ناجی غریق در منطقه حضور ندارد، از دریا استفاده کنند و مهم‌تر از آن این است که مسافران نباید به هیچ‌عنوان از مناطق ممنوعه استفاده کنند و در صورت اصرار بر این موضوع حتما از وسایل نگه‌دارنده همچون جلیقه نجات استفاده کنند.

ـ مسافرانی که قصد اقامت در سواحل خزر را دارند باید بدانند مثل سال گذشته ناجیان غریق در نقاط کور دریا مستقر نیستند.

ـ بررسی‌های کارشناسان نشان می‌دهد سن بیشتر غرق‌شدگان دریای خزر عمدتا در محدوده بیست سالگی است که این تلفات در فصل گرما، یعنی از اواسط خرداد تا اوایل مهر بیشتر از سایر ماه‌های سال است.