حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
آیا ارتش مصر از آمریکا فاصله میگیرد؟
بیش از یک ماه از سقوط محمد مرسی، رئیسجمهور پیشین مصر میگذرد و حال نوبت به سرشاخ شدن نظامیان حاکم با باراک اوباما فرا رسیده است. سازمان جنبش تمرد که در پایان ژوئن تظاهراتهای میلیونی علیه رئیس جمهور اسلامگرا را سازماندهی میکرد، اکنون هدف جدیدی دنبال میکند و از چند روز پیش سایتهای این جنبش برای پایان همکاریها با آمریکا امضا جمع میکنند.
رخواستهای آنها اول؛ رد همه کمکهای آمریکا به مصر در همه اشکال آن، دوم؛ اعلام لغو قرارداد صلح میان مصر و رژیم اسرائیل و در ادامه محکوم کردن مداخلات آمریکا و اروپا در امور داخلی مصر و حمایتهای واشنگتن از گروههای تروریستی در این کشور است.
جنبش تمرد در این میان و با آغاز دوباره دیکتاتوری نظامی در مصر به سازمان جوانان تبدیل شده و محمود بدر، سخنگوی آن در همان روز سوم جولای و بلافاصله پس از اعلام برکناری مرسی توسط ژنرال عبدالفتاح السیسی از تلویزیون دولتی به سخنرانی پرداخت. این جوان بیست و هشت ساله از آن زمان بارها در تلویزیون ظاهر شده و سیاستهای جدید حاکمان نظامی را به مردم عرضه میکند. او چند روز پیش نیز ضمن ستایش از نیروهای نظامی به دلیل برچیدن دو اردوگاه اسلامگرایان در قاهره و خونریزیهای گسترده، از مردم خواست تامین امنیت محلههای خود را به عهده بگیرند.
کاملا مشخص است جنبش تمرد هماکنون کمپینی را برای جمعآوری امضا علیه کمکهای آمریکا با همکاری فرماندهان ارتش به راه انداخته است. در این کمپینها بر احساسات ضد آمریکایی و اروپایی دامن زده میشود؛ شعارهایی که در مصر امروز طرفداران زیادی دارد. همزمان دولت انتقالی و رسانههای همسو با آن نیز از مرسی و اخوانالمسلمین به عنوان عروسکهای خیمهشببازی غرب یاد و ادعا میکنند آنها به دستور اربابان خارجی خود قصد تغییر هویت مصر را داشتند. ژنرال السیسی، فرمانده ارتش و حاکم دوفاکتوری مصر نیز خود را یک رهبر ملی معرفی میکند و رسانههای دولتی این کشور با پخش اخبار مربوط به تماس تلفنی اوباما با السیسی (صرفنظر از صحت و سقم این خبر) در واقع در پی تقویت جایگاه این ژنرال میان مردم هستند و از قرار معلوم این تبلیغات تاثیرات مورد نظر حاکمان جدید را نیز به همراه داشته است.
اما این خط مشی پوپولیستی فرمانده ارتش مصر مخاطرات زیادی برای این کشور دارد. رهبر جدید در عرض همین یک ماه چنان مصر را منزوی کرده که حتی مرسی نیز در طول دوران یکساله زمامداری خود تا این اندازه کشور را به انزوا نکشانده بود. در اروپا روز به روز باور به این که نظامیان مسئول همه خونریزیهای اخیر بودهاند، بیشتر میشود و کاترین اشتون، نماینده سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز بتازگی اعلام کرد دولت انتقالی و رهبری سیاسی مصر مسئول اصلی تراژدی اخیر به شمار میآیند. تا قبل از آن، اروپاییها همواره دو طرف دعوا را مسئول مناقشات اخیر میدانستند.در پایتختهای اروپایی رفته رفته این باور شکل میگیرد که ارتش مصر از عقلانیت فاصله گرفته است. آمریکا، اروپا، قطر و امارات به مدت چند هفته تلاشهایی برای برقراری آشتی میان نظامیان و اخوانالمسلمین انجام دادند و مذاکرهکنندگان اروپایی تا آخرین لحظه تلاش داشتند رهبری سیاسی مصر را برای مذاکره قانع کنند. اما به گفته برناردینو لئون، فرستاده ویژه اتحادیه اروپا به مصر نظامیان هرگز در پی یافتن راهحل سیاسی نبودند و به جای آن با تخلیه خشونت بار اردوگاه اسلامگرایان، اخوانالمسلمین را برای واکنشی خشونتبار تحریک کردند. اسکندر العمرانی، کارشناس امور مصر در روزنامه نیویورکتایمز نیز میگوید: «نیروهای امنیتی و سکولارهای مصر تنها راه حل را حذف اخوان المسلمین به هر قیمت ممکن میدانند.»
حازم الببلاوی، نخستوزیر موقت مصر ظاهرا با ادعای جنگ علیه بنیادگرایی و طرح این مطلب که مصر از سوی هیچکس نباید تهدید شود، پیشنهاد غیرقانونی اعلامکردن و انحلال گروه اخوانالمسلمین را مطرح کرده است. این درخواست البته در حال حاضر طرفداران زیادی در مصر دارد، اما کاری غیرممکن مینماید؛ زیرا نمیتوان بدون یک جنگ داخلی، بزرگترین جنبش سیاسی کشور را نابود کرد.
در شرایط امروز مصر، آشتیناپذیری ارتش ممکن است در نظر موافقان به نوعی بیان اقتدار ملی این کشور به حساب آید. از قرار معلوم، نظامیان مصری حتی در این راه حاضرند از کمکهای سالانه 1.3 میلیارد دلاری آمریکا نیز چشمپوشی کنند. البته نباید فراموش کرد برخی دولتهای عرب خلیج فارس پس از کودتای اخیر به مصریها وعده کمکی 12 میلیارد دلاری دادهاند و ظاهرا ژنرالها با این پشتگرمی از متحدان غربی خود فاصله میگیرند. برخی در مصر از این هم پا را فراتر گذاشتهاند و پیشنهاد میکنند قاهره همه قراردادها را با آمریکا و کشورهای غربی لغو و مانند دوران آن رئیسجمهور افسانهای یعنی جمال عبدالناصر بار دیگر با روسیه متحد شود. اما نکته مهمی که ظاهرا طرفداران این پیشنهاد از آن غافل شدهاند این است که نباید فراموش کرد نظامیان مصر در دوران همپیمانی با شوروی سابق در دو جنگ علیه اسرائیل شکست خوردند و مسکو نتوانست یا شاید نخواست از این شکستها جلوگیری کند. پس از آن بود که مصر به رهبری انور سادات با سرعتی عجیب رو به سوی غرب آورد و حاصل آن چیزی جز تسلیم در برابر اسرائیل و عقد قرارداد صلح کمپ دیوید نبود.
اشپیگل آنلاین / مترجم: محمدعلی فیروزآبادی
گفت و گو
