مزرعه پرورش صدف‌های مرواریدساز

جاش هامبرت هر زمان که بخواهد از مزرعه خود سرکشی کند، کافی است به داخل دریا شیرجه بزند. وی که مدیر و مالک یکی از موفق‌ترین مزارع پرورش صدف‌های مرواریدساز به نام کاموکا ست، سال‌ها تجربه را به کار گرفته تا بتواند از مزرعه خود به شیوه‌ای پایدار استفاده کند.

کد خبر: ۵۹۱۴۹۲

اقیانوس آرام، خاستگاه مجموعه‌ای از جزایر است که به آنها پلی نزی گفته می‌شود. پلی نزی فرانسه واقع در بخش جنوبی اقیانوس آرام، یکی از مستعمرات فرانسه است که اوایل قرن 20 میلادی برای آزمایش‌های هسته‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت.

طی سال‌های اخیر، دولت فرانسه به اجبار به این جزایر، خودمختاری بیشتری بخشیده و امکان فعالیت‌های مختلفی برای بومیان مهیا شده است. در این شرایط هامبرت در تلاش است با استفاده از یک تجارت خانوادگی از ظرفیت‌های طبیعی یکی از این جزایر به نام آهه به بهترین شکل استفاده کند.

خاستگاه بهترین مرواریدهای دنیا

آهه جزیره‌ای مرجانی در 480 کیلومتری شمال شرق تاهیتی است که تنها اندکی از سطح آب دریاهای آزاد بالاتر است. شرکت پرورش مروارید کاموکا که توسط خانواده هامبرت سال 1369 خورشیدی تاسیس شد، یکی از بزرگ‌ترین صادرکننده‌های مروارید تاهیتی به بازارهای جهانی است. صدف مرواریدساز لب سیاه آهه‌ای با نام علمی Pinctadamargaritifera بومی این منطقه است و یکی از بهترین مرواریدهای جهان را در پوسته خود می‌پروراند. این صدف‌ها را معمولا داخل سبد یا تور قرار می‌دهند تا از آسیب شکارچیان طبیعی نظیر فریباماهیان، لاک‌پشت‌های دریایی و سفره ماهیان در امان باشند. سبدها و تورها به‌صورت عمودی و در فاصله یک متر از یکدیگر روی میله‌های افقی که طول آنها به 300 متر و گاه حتی دو کیلومتر می‌رسد، نصب می‌شوند. انتهای هر میله توسط یک بلوک بتونی در عمق 30 یا 60 متری محکم می‌شود. برای نگهداری هر میله افقی از چند حفاظ عمودی نیز استفاده می‌شود. صدف‌ها را باید در عمق شش متری نگه دارند تا بتوانند مرواریدهای خوبی تولید کنند.

اهمیت پرورش صدف‌ها

مهم‌ترین مرحله برای تولید مروارید، تغذیه درست صدف‌هاست. ناکره که از آن با عنوان مادر صدف یاد می‌شود، یک ماده ارگانیک یا گاهی غیرارگانیک است که در صدف برخی نرم‌تنان تولید می‌شود. صدف‌ها با پنهان کردن ناکره در خود، مروارید می‌سازند. ناکره پوست نرم و حساس نرم تن را تحریک می‌کند و نرم تن مجبور می‌شود برای تسکین خود ماده‌ای از جنس کربنات کلسیم ترشح کند. در واقع مروارید حاصل همین عکس‌العمل ساده است اما به گفته هامبرت بر خلاف تصور عوام، عامل محرک معمولا یک نوع کرم مهاجم است و نه ذرات شن و ماسه. مرواریدها انواع گوناگونی دارند. مرواریدهای تاهیتی به‌دلیل ترکیبات خاص شیمیایی صدف‌های این منطقه، اغلب رنگی و گاهی هم سیاه هستند.

در مزرعه کاموکا وقتی نرم تنان به حد مشخصی رشد کردند، کارگرها با دقت هرچه تمام‌تر صدف آنها را باز کرده و ذراتی کوچک به قطر 6 تا 8 میلی‌متر را وارد پوسته آنها می‌کنند. به این مرحله قلمه زدن گفته می‌شود. کارگران این شرکت عموما از بقایای دیگر صدف‌های مرده برای قلمه‌زدن استفاده می‌کنند. برای تولید مرواریدهای بزرگ‌تر، معمولا مروارید کوچک برداشته می‌شود و ذره نسبتا بزرگ‌تری جایگزین آن می‌شود. اگر همه چیز خوب پیش برود طی دو تا سه سال مرواریدی که مطابق استانداردهای بازار باشد، عمل می‌آید. صدف‌هایی که مروارید آنها برداشته شود دیگر قادر به پرورش مرواریدهای شفاف نیستند لذا اغلب توسط بومیان خورده می‌شوند.

پاکسازی صدف‌ها

یکی از چالش‌های عمده رشد صدف‌ها در تورها یا سبدهای مخصوص در قیاس با شرایط پرورش معمول این است که بسرعت قشری از سخت‌پوستان، اسفنج‌ها و دیگر موجودات دریایی دور آنها را فرا می‌گیرد. اگر ضخامت این لایه از حد مشخصی بیشتر شود، دیگر صدف‌ها نمی‌توانند مرواریدهای بزرگ تولید کنند و به همین دلیل باید روی آنها دائم تمیز شود. کنت کارپنتر یک استاد بیولوژی از دانشگاه ویرجینیا می‌گوید برای تمیز کردن صدف‌های مروارید دو راه‌حل وجود دارد: نخست راه‌حل‌های دوستدار محیط زیست و دوم راه‌حل‌هایی که تخریب اکوسیستم را در پی دارند. این آبزی‌شناس که بتازگی تحقیقی جامع روی مزارع پرورش مروارید هامبرت انجام داده، می‌گوید در گذشته تنها راه تمیز کردن صدف‌ها آن بود که آنها را به عرشه‌کشتی می‌آوردند و با فشار زیاد روی آنها آب می‌گرفتند. مازاد این آب که به دریا تخلیه می‌شد با خود حجم زیادی از مواد ارگانیک را یکجا وارد دریا می‌کرد. از آنجا که ظرفیت پایش محیط محدود است لذا این نوع خاص از آلودگی براحتی می‌تواند باعث بلوم یا شکوفایی جلبک‌ها، حذف مولکول‌های اکسیژن از آب، بر هم زدن تعادل اکولوژیکی و حتی مرگ تدریجی یک اکوسیستم شود. برخی پرورش‌دهندگان صدف‌ها برای حل این مساله صدف‌های خود را به ساحل می‌آورند، اما باز هم مشکل به‌دلیل تشکیل حوضچه‌های پساب غنی از مواد آلی برطرف نمی‌شود.

راه‌حل ساده تمیز کردن صدف‌ها

جاش هامبرت برای حل این مساله راه‌حل دیگری پیشنهاد کرده است. وی صدف‌های خود را زمانی که به پاکسازی نیاز دارند به مناطق کم عمق می‌آورد. در این شرایط صدف‌ها می‌توانند میزبان انواع ماهیان باشند و در ضمن آلودگی چندانی هم بر محیط تحمیل نخواهند کرد. این روش پاکسازی که به صورت کاملا اتفاقی کشف شده، ظاهرا روش موفقی است. با توجه به این‌که صدف‌ها انواع سخت پوستان و جلبک‌ها را به خود جذب می‌کنند، در نتیجه امکان تغذیه نیز برای انواع گوناگونی از ماهیان فراهم می‌شود. پروفسور کارپنتر و همکارانش که جمعیت ماهیان این منطقه را مورد بررسی قرار داده‌اند، متوجه شده‌اند تعداد ماهیانی نظیر ماهی‌های پروانه‌ای و جراح ماهیان که میان یا در حواشی صخره‌های مرجانی این جزیره زیست می‌کنند، بشدت افزایش یافته است. پروفسور کارپنتر می‌گوید با این که تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است، اما مشاهدات اولیه حاکی از افزایش تنوع ماهیان در این منطقه است. این امر احتمالا با تنوع غذایی ایجاد شده در ارتباط است.

پروفسور کارپنتر می‌افزاید با توجه به این‌که میله‌های افقی از یکدیگر ده متر فاصله دارند، اما باز هم ضایعات آنها نسبت به دیگر مزارع پرورش مروارید کمتر است. از دید این محقق جای بسی خوشوقتی است که یک فعالیت تجاری نه‌تنها برای مردم محلی شغل ایجاد کرده بلکه حتی توانسته در راستای توسعه پایدار و حفاظت از محیط نیز گام‌های مثبتی بردارد.

کیفیت رمز بقا

اکنون مشکلاتی نظیر ارائه مرواریدهای بی‌کیفیت در بازار و رکورد اقتصادی این تجارت را تهدید می‌کند. لارنت کارتیر از دانشگاه بازل سوئیس محققی است که سال‌ها روی صدف‌های مرواریدساز تحقیق کرده است. وی معتقد است در این بازار تنها تولیدکنندگانی نظیر جاش هامبرت دوام خواهند آورد چون می‌توانند در طولانی مدت براساس اصول زیست محیطی رفتار کنند. تولیدکنندگانی از این دست نه‌تنها محیط کار خود را حفظ می‌کنند بلکه بالطبع مرواریدهای مرغوب‌تری هم پرورش می‌دهند.