سوره مبارکه: مدثر، آیات: 10 ـ1
در قرآن، دو مرتبه کلمه «قُمِ» آمده که هر دو خطاب به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است، یکی برای نماز شب و خودسازی «قُمِ اللَّیْلَ» و دیگری برای ارشاد و جامعهسازی «قُمْ فَأَنْذِرْ».
«مدثر» از «دثار» به معنای لباس بلندی است که روی سایر لباسها به تن میکنند یا هنگام خواب روی خود میکشند.
امام صادق علیه السلام فرمود: منظور از «وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ» آن است که لباس خود را کوتاه کن. زیرا در جاهلیت، بزرگان لباسها را به قدری بلند میگرفتند که قسمتی از آن روی زمین کشیده میشد و افرادی را اجیر میکردند که آن قسمت را همراه آنها بیاورد.
کلمه «رجز» مترادف «رجس» به معنای پلیدی و آلودگی است و لذا در مورد هر گونه گناه، شرک، بت، عذاب و هر عمل و اخلاق ناروا به کار رفته است. منت گذاشتن و چشم داشتن در انفاق و عطایا، از مصادیق پلیدی روح است. در حدیث میخوانیم: «لا تعطی تلتمس اکثر منها» یعنی چیزی به دیگران عطا مکن که انتظار بازگشت بیشتری داشته باشی. و در حدیث دیگر میخوانیم: «لا تستکثر ما عملت من خیر لله» یعنی کار نیکی را که برای خدا انجام دادهای هرگز بزرگ مشمار.
ذکر «الله اکبر» مصداق روشن عمل به آیه3 است. بزرگ دانستن خداوند به معنای کوچک شمردن غیر اوست. همان گونه که هواپیما هرچه بالاتر رود، زمین و آنچه بر روی آن است کوچکتر میشود، کسی هم که خداوند نزد او بزرگ است و اللّه اکبر را با تمام وجود میگوید، دنیا نزد او کوچک است و از هیچ ابرقدرتی نمیترسد. چنانکه از جمله صفات متّقین در خطبه همام نهجالبلاغه میخوانیم: «عظم الخالق فی انفسهم فصغر ما دون ذلک» بزرگی خداوند مطلق است، بزرگتر و برتر از همه دیدنیها، شنیدنیها، نوشتنیها، فکر کردنیها، توصیف کردنیها و...
در ارشاد و انذار چند نکته اثر گذار است: پاکی ظاهری: «وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ»، پاکی معنوی: «وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ»، اخلاص در عمل: «وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِرُ» صبر و پشتکار: «وَ لِرَبِّکَ فَاصْبِرْ»
پایان این جهان و آغاز جهان دیگر، با صدایی وحشتناک و عظیم است. قیامت برای کافران بسیار سخت است و با گذشت زمان هم انسان کافر با آن سختیها خو نمیگیرد و برای او آسان نمیشود. یادمان باشد خودسازی مقدم بر جامعهسازی است. کسی که میخواهد جامعه را از آلودگی پاک کند، باید خودش از هر آلودگی پاک باشد.