گفتگو باعضوهیات مدیره نظام پزشکی و دادگاه بدوی رسیدگی به تخلفات پزشکی درباره قرص ها و آمپول های توهم زا

طبق قانون ، هرگونه تبلیغ در رسانه ها برای حرفه پزشکی ممنوع است با این حال بخشی از تبلیغات و آگهیهای بسیاری از مطبوعات به تبلیغ کلینیک ها و موسسه های ترک اعتیاد اختصاص دارد

کد خبر: ۵۶۶۹

این مراکز در آگهیهای فریبنده خود، وعده ترک اعتیاد از چند ساعت تا چند روز و به صورت تضمینی می دهند؛ اما معمولا بدون معاینه و ویزیت بیمار، داروهای دست ساز خود را با قیمت گزاف به وسیله پست یا پیک برای بیماران معتاد می فرستند که در نهایت با موفق نشدن بیمار در ترک اعتیاد و با از دست دادن مقادیر زیادی پول ، او دوباره به اعتیاد روی می آورد.در سال 79 در پی انتقاد شدید یکی از مسوولان سازمان نظام پزشکی از سوءاستفاده های این مراکز و اقدام معاونت سلامت وزارت بهداشت و درمان ، ضوابط تجدید و صدور پروانه برای موسسات ترک اعتیاد تغییر کرد و به موجب مصوبات جدید، همه مراکز موظف شدند تا اقدامات درمانی ترک اعتیاد را مطابق ضوابط و به وسیله یک تیم متخصص پزشکی اجرا کنند. اگرچه هنوز بعضی از این مراکز خودسرانه به فعالیت گذشته خود ادامه می دهند، اما شکل و محتوای آگهی های روزنامه ای تغییر کرده و بسیاری از ادعاهای کاذب حذف شده است.دکتر ایرج خسرونیا، عضو دادگاه بدوی رسیدگی به تخلفات پزشکی و از اعضای هیات مدیره سازمان نظام پزشکی تهران پاسخگوی پرسشهای ما در زمینه ترک اعتیاد و شیوه فعالیت مراکز مربوط به آن است:تاکنون چند پرونده در زمینه مشکلات بیماران معتاد از کلینیک های ترک اعتیاد در دادگاه نظام پزشکی مطرح شده و نتایج چه بوده است؛کثرت مراجعان به این مراکز، به امید رهایی از چنگال اعتیاد، سبب شده تا معتادان بینوا و خانواده های آنان ، تمام هست و نیست باقیمانده خود را در اختیار این قبیل موسسات بگذارند و پس از اتمام دوره درمان ، با بازگشت اعتیاد روبه رو شوند و با تخریب بیشتر روحیه بیمار معتاد و ترویج این تفکر غلط که "اعتیاد درمان ناپذیر است "، مانع مراجعه سایر معتادان برای درمان اعتیاد شوند. درخصوص تخلفات این موسسات ، تاکنون پرونده های متعددی در سازمان نظام پزشکی مطرح شده است که با قاطعیت مورد رسیدگی قرار می گیرد و ضمن جبران ضرر و زیان بیمار فریب خورده ، پروانه طبابت متخلف باطل و محل کار وی نیز تعطیل خواهد شد. انتظار داریم تا افرادی که از طریق این آگهیها برای ترک اعتیاد اقدام کرده و موفق نبوده اند، حتما به نظام پزشکی مراجعه کنند. امیدواریم با همکارانی که در زمینه ترک اعتیاد فعال هستند، خود را با موازین قانونی و ضوابط جدید معاونت درمان وزارت بهداشت تطبیق دهند و پیش از آن که برای خود و بیماران ایجاد مشکل و دردسر شود، نسبت به اصلاح عملکردهای گذشته اقدام کنند.در بیشتر آگهیهای ترک اعتیاد، از اصطلاح سم زدایی استفاده می شود و این ذهنیت را ایجاد می کند که منظور از ترک اعتیاد، همان سم زدایی است اصولا سم زدایی چه نقشی در درمان اعتیاد بازیدارد ؛سم زدایی قسمت کوچکی از درمان اعتیاد و در واقع مرحله مقدماتی آن است ، نه درمان کامل اعتیاد، درمان اعتیاد به سه مرحله تقسیم می شود:بررسی مشکلات جسمی و روانی بیمار پیش از شروع به درمان با مشاوره روان پزشک و مددکار اجتماعی . عوامل زیادی در ایجاد اعتیاد نقش دارند که ازجمله عوامل روانی ، اجتماعی ، فرهنگی ، مسائل خانوادگی و حتی پیش زمینه ژنتیک و توارث را می توان نام برد. با بررسی اولیه و پیش از شروع به درمان ، نکات بسیاری برای پزشک روشن می شود که در انتخاب شیوه درمانی تاثیر بسزایی خواهد داشت.سم زدایی و خارج کردن ترکیبات مخدر از بدن بیمار و جایگزین کردن آن با داروهای مورد لزوم به تشخیص پزشک . این مرحله کم اهمیت ترین قسمت درمان است و درمان اصلی تازه پس از آن شروع می شود. تحت نظر قرار گرفتن بیمار توسط روان شناس ، متخصص اعصاب و مددکار اجتماعی برای یک مدت طولانی چندماهه و گاه یک ساله . متخصص های فوق باید دایما با بیمار در ارتباط باشند تا اگر مشکلی بروز کرد، سریعا مشکل را برطرف و آرامش خاطر بیمار را فراهم کنند.با توجه به کمی اهمیت پروسه سم زدایی ، آیا می توان سم زدایی را از درمان بیمار حذف و به جای آن مثلا از روش کاهش تدریجی مصرف مواد و سایر روشهای سنتی استفاده کرد؛همان طور که گفته شد، سم زدایی چاره منحصر به فرد و درمان قطعی اعتیاد نیست ؛ بلکه قسمت کوچکی از مراحل درمانی است . کاهش تدریجی مصرف مواد مخدر از دیرباز در ایران مرسوم بوده و آن هم به نوعی همان سم زدایی است ؛ زیرا بیمار با کم کردن تدریجی مصرف ، به مرور سلولهای بدن خود را به مقدار کمتری از مواد مخدر عادت می دهد؛ اما به دلیل زمان طولانی مورد نیاز، برای اعتیادهای سنگین کارایی خواهد داشت و برای جوانان معتاد که تازه در دام افتاده اند، هرچه زمان کوتاه تر باشد، بهتر است . انتخاب روش سم زدایی و یا ترک تدریجی نکته مهمی نیست ؛ بلکه مهم این است که در روش سم زدایی ، بیمار پس از قطع مصرف ، تا مدتها تحت نظر پزشک قرار دارد؛ ولی در ترکهای سنتی چنین مراقبتی از بیمار نمی شود و احتمال بازگشت اعتیاد وجود دارد.شمار معتادان کشور در مقایسه با امکانات درمانی موجود، اعم از بخش دولتی و خصوصی ، اصلا همخوانی ندارد و حتی برآورد می شود که میزان معتادان رهایی یافته در سال ، بسیار کمتر از تعداد معتادان جدید باشند. با این حساب ، چطور می شود مدعی برنامه ریزی برای درمان معتادان بود؛متاسفانه این حقیقت بسیار تلخی است . در حالی که شمار معتادان کشور بین ارقام دو تا شش میلیون و بیشتر برآورد می شود که رقم شش میلیون به نظر من بسیار نزدیکتر به واقعیت است ولی با این حال امکانات بزرگترین متولی امر درمان اعتیاد در بخش دولتی که سازمان بهزیستی است ، طبق آمارهای اعلام شده ، تنها قادر به پذیرش حدود40 هزار نفر در سال است که قطعا عده زیادی از همین چهل زار نفر بازهم دوباره گرفتار اعتیاد می شوند. ما در زمینه درمان ، مشکلات عدیده ای داریم و با افزایش شمار معتادان به میزان 5 تا10 درصد در سال ، آینده تاریک و خطرناکی در انتظار ماست.وظیفه دولت و مسوولان وزارت بهداشت است که توان درمانی کشور را متناسب با شمار معتادان افزایش دهند و این امر نیز بسیار زمانبر و پرهزینه است این یک مساله ملی است و باید همه دست به دست هم دهیم و امکانات را با نیاز موجود منطبق کنیم متاسفانه بیمارستان های ما در حال حاضر آموزشی شده اند و هیچ کدام یک معتاد را برای درمان نمی پذیرند؛ چون مسوولان معتقدند که درمان معتاد، بار آموزشی ندارد؛ در حالی که چنین نیست و چه بسا عکس آن صادق است.من معتقدم که باید در اسرع وقت بیمارستان های ویژه ای برای درمان اعتیاد ساخته و در نظر گرفته شود تا معتادان بتوانند به سهولت به این مراکز مراجعه کنند و به رایگان درمان شوند. درخصوص اعتیاد، کادر پزشکی متخصص و دوره دیده نیز تقریبا نداریم و در دانشگاه های علوم پزشکی نیز مقوله اعتیاد جدی گرفته نمی شود. اگر بین دروس دانشگاهی واحدهای خاصی را برای اعتیاد در نظر بگیریم ، هم دانشجویان با عوارض اعتیاد و عوارض ترکهای نادرست آشنا می شوند و هم این که خودسرانه اقدام به پذیرش معتادان و ترک اعتیاد غیراصولی آنان نمی کنند.بهترین راه این است که پزشکانی که به دلایلی مطب آنان خلوت است و مریض کم دارند، دوره های آموزشی کوتاه مدت ببینند و کلینیک هایی در اختیار آنان گذارده شود تا با مجوزهای وزارت بهداشت ، شروع به درمان معتادان کنند و همچنین اگر وزارت بهداشت تقبل کند که مازاد بر نیاز پزشکان عمومی را که باید طرح خدمت خود را بگذرانند، در اختیار مراکز آموزشی برای طی دوره آموزشی ترک اعتیاد قرار دهد، من با داشتن 30 سال سابقه تدریس ، آمادگی دارم تا با تقبل مسوولیت ، دوره های 3 تاشش ماهه برای آموزش آنان برگزار کنم.اگر تنها سالی 1000 پزشک عمومی آموزش ببینند و در مراکز بهداشت و درمان در سطح کشور فعال شوند، می توان امیدوار بود که در حداقل زمان ممکن ، فاصله میان امکانات درمانی و شمار معتادان پرشده و نرخ رشد اعتیاد در سطح کشور منفی شود.تصور عموم مردم و مسوولان از اعتیاد، مصرف تریاک ، شیره ، هروئین و حشیش توسط شخص معتاد است ؛ اما واقعیت این است که امروزه در میان جوانان انواع مختلفی از ترکیبات مخدر،محرک و توهم زای سنتتیک بشدت رایج شده که در اشکال دارویی نظیر قرص ، پودر، آمپول عرضه می شوند و نگرانی تغییر الگوی مصرف را ایجاد کرده است . برای شناسایی این ترکیبات و عوارض سوءمصرف آنها که نیاز به روشهای خاص درمانی دارد، چه اقداماتی صورت گرفته است؛واقعیت این است که هرچه شدت عمل و برخورد انتظامی در زمینه عرضه و توزیع مواد مخدر بیشتر می شود، عوامل توزیع مواد مخدر و قاچاقچیان بیشتر به سوی این دسته از ترکیبات مخدر و روانگردان کشیده می شوند که نتیجه آن ، شیوع گسترده اعتیاد در جوانان و دانش آموزان به مخدرهای جدید سنتتیک خواهد بود. باید بپذیر یم که مبارزه با اعتیاد، تنها در مقوله فیزیکی و قهرآمیز خلاصه نمی شود، بلکه یک امر فرهنگی است و نیاز به افزایش آگاهی های عمومی نسبت به عوارض و مضرات این ترکیبات دارد و این امر میسر نخواهد شد، مگر این که مسوولان فرهنگی کشور دست به دست هم دهند و با کمک هم و برنامه های منسجم فرهنگی ، زمینه گرایش به اعتیاد را در جوانان سرکوب کنند؛ والا تصور این که یک سازمان صرفا پلیسی و نظامی بتواند به تنهایی از عهده مبارزه با اعتیاد برآید، خیالی خام بوده و در عمل امکان پذیر نیست.