رودررو با مخاطب در فضای مجازی

همین برنامه‌ریزی باعث شد دو سال پیش، معاونت رسانه مجازی در صداوسیما راه‌اندازی شود. یکی از اهداف این معاونت طراحی و راه‌اندازی سایت‌های (پایگاه‌های) مختلف است. سایت‌هایی که بخش‌های مختلفی دارند که برخی از آنها از برنامه‌های تلویزیونی تغذیه می‌شوند و دیگر بخش‌های آنها مطالب تولیدی ویژه است که بنا به تعریف سایت می‌توانند مراجعه‌کنندگان به پایگاه را سرگرم کرده یا اطلاعات مورد نیاز آنها را تامین کنند. رسانه مجازی امکان تبادل‌نظر بین مخاطبان و تلویزیون را فراهم می‌کند.

در چند ماه گذشته، رسانه مجازی کودک و نوجوان و رسانه مجازی هفت سیب با رویکرد سلامت راه‌اندازی شد. قرار است در آینده نزدیک معاونت مجازی رسانه ملی، سایت مهر را نیز افتتاح کند. رسانه مجازی قابلیت این را خواهد داشت تا مردم بسته‌های تصویری اعم از فیلم و عکس را در آن قرار دهند تا برای عموم مردم قابل دیدن باشد.

با این اوصاف رسانه‌های مجازی را می‌توان مکمل برنامه‌های رادیو و تلویزیون دانست، اما آیا این رسانه‌ها می‌توانند در جذب مخاطب بیشتر و تعامل آنها با تلویزیون هم موثر باشند؟

برای یافتن پاسخ به این پرسش با چند کارشناس و مدیر حوزه تلویزیون و اینترنت به گفت‌وگو نشستیم.

علی زارعان - مدیر گروه خردسال و کودک شبکه دو - در پاسخ به این سوال که رسانه‌های مجازی تا چه میزان می‌توانند در جذب مخاطب تاثیرگذار باشند به جام‌جم گفت: رسانه‌های مجازی، رسانه‌های جدیدی هستند که می‌توانند کامل‌کننده برنامه‌های تلویزیون باشند. در واقع رسانه‌های مجازی مسیر برنامه‌های تلویزیون را کامل‌تر می‌کنند، اما مسیر را تغییر نمی‌دهند. علاوه بر این، رسانه‌های مجازی به نوعی تعامل رسانه ملی با مخاطبان را بیشتر می‌کند.

وی افزود: مخاطبان با وجود رسانه‌های مجازی صاحب یک دنیای جدید می‌شوند که می‌توانند از خلاقیت‌شان برای استفاده از این دنیا بهره ببرند. در واقع آنها صاحب بخشی از یک رسانه می‌شوند. مثلا مخاطبان کودک و نوجوان از طریق رسانه مجازی کودک و نوجوان می‌توانند خلاقیت‌های خود را بروز دهند.

زارعان با اشاره به این نکته که مخاطبان به برنامه‌هایی که در رسانه مجازی کودک و نوجوان قرار داده شده، عکس‌العمل نشان می‌دهند، گفت: یکی از امتیازات رسانه مجازی این است که مخاطب می‌تواند در هر ساعتی از شبانه‌روز به این رسانه مراجعه کند.

مدیر گروه خردسال و کودک شبکه دو، مهم‌ترین رکن رسانه‌های مجازی کودک و نوجوان را تقویت خلاقیت کودکان و نوجوانان ذکر کرد و گفت: کودکان و نوجوانان در این رسانه آزاد هستند و برای استفاده از امکانات آن با هیچ محدودیتی روبه‌رو نیستند. از سوی دیگر، خیال پدر و مادرها هم راحت است که بچه‌ها فضای سالم مجازی را تجربه می‌کنند و هیچ چیز آنها را تهدید نمی‌کند.

وی اشاره کرد: با راه‌اندازی رسانه‌های مجازی تعامل ما با مخاطبان بیشتر می‌شود. در واقع یک ارتباط دوسویه با مخاطب ایجاد می‌شود و ما لحظه به لحظه متوجه نظرات مخاطبان می‌شویم. ارتباط رسانه با مخاطبان نباید یکطرفه باشد. به عنوان مثال، ما به لطف راه‌اندازی رسانه‌های مجازی متوجه می‌شویم نیاز مخاطبان بین ساعت 2 تا 4 عصر چه برنامه‌هایی است و این نیازها تا چه میزان ثابت یا متغیر است؟ همین مساله منجر به تحول در برنامه‌سازی می‌شود و کمک می‌کند برنامه‌سازان، بهتر نیازهای مخاطبان را شناسایی و براساس آن برنامه‌سازی کنند.

مدیر گروه خردسال و کودک شبکه دو با اشاره به اقلیت‌های جامعه گفت: رسانه‌های مجازی این امتیاز را دارد که ما از نیازهای همه اقشار مخاطب به ویژه کودکانی که نیازمندی‌های خاصی دارند، مانند کودکان معلول که در سایت نام «بچه‌های ابدی» برای آنها انتخاب شده، آشنا شویم. متاسفانه این بچه‌ها به دلیل جمعیت کمی که دارند گاهی فراموش می‌شوند، اما با وجود راه‌اندازی رسانه‌های مجازی با نیازهای رسانه‌ای بچه‌های معلول هم آشنا می‌شویم.

وی عنوان کرد: در مجموع، تعامل مخاطبان با رسانه‌های مجازی بیشتر از رسانه‌های اصلی است و این کمک زیادی به ما می‌کند.

مرتضی علیخانی، کارشناس فناوری اطلاعات در فضای مجازی در ارتباط با راه‌اندازی رسانه‌های مجازی از سوی سازمان صدا و سیما گفت: رسانه‌های دیداری و شنیداری که رسانه‌های اصلی هستند محدودیت زمانی دارند و مخاطب را مقید می‌کند که در زمان‌های مشخص از برنامه‌ها استفاده کند، اما رسانه‌های مجازی این محدودیت را ندارد و می‌توان گفت یکی از امتیازات رسانه‌های مجازی همین مساله است.

این کارشناس ادامه داد: با حضور رسانه‌های مجازی مخاطب در هر زمان که بخواهد بسته‌های فرهنگی را دریافت می‌کند. این مساله یکی از برتری‌های رسانه‌ مجازی است.علیخانی با اشاره به این‌که رسانه مجازی این امتیاز را دارد که مردم می‌توانند بسته‌های ویدئویی خود را در این رسانه قرار دهند، گفت: همین مساله کمک می‌کند مسئولان، بیشتر با دیدگاه و خواسته مخاطبان آشنا شوند و نقاط قوت و ضعف برنامه‌های رادیو و تلویزیون را بشناسند.

وی عنوان کرد: در گذشته مردم دسترسی به فضاهای مجازی نداشتند، ولی الان با رشد روزافزون تکنولوژی این طور نیست و مردم می‌توانند حتی از طریق تلفن همراه به اطلاعات زیادی دسترسی پیدا کنند. بنابراین بهتر است صدا و سیما با راه‌اندازی رسانه‌های مجازی، هم اطلاعات موثقی در اختیار مخاطبان قرار دهد و هم این‌که آنها را برای مشارکت در یک فضای سالم مجازی دعوت کند. این کارشناس تاکید کرد: بنابراین لازم است در این باره برنامه‌ریزی کرد و در حوزه‌های مختلف، رسانه‌های مجازی طراحی و راه‌اندازی کنیم تا بهتر و بیشتر بتوانیم پاسخگوی نیاز مخاطبان باشیم.

مسلم آقاجانزاده، تهیه‌کننده برنامه هزار و شصت و شونزده هم درباره رسانه‌های مجازی گفت: دنیای مجازی همیشه برای مخاطبان جذابیت‌های خاص خودش را دارد. یکی از ویژگی‌های دنیای مجازی این است که به مخاطب حق انتخاب می‌دهد. رسانه‌های مجازی به مرور زمان در میان مردم رواج پیدا می‌کند، هرچند هم‌اکنون نیز دسترسی مردم به این رسانه‌ها زیاد شده است و بچه‌ها هم می‌توانند به راحتی به این رسانه‌ها دسترسی داشته باشند.

وی افزود: بنابراین راه‌اندازی رسانه‌های مجازی از سوی سازمان صدا و سیما اتفاق خجسته‌ای است، چون رسانه‌های مجازی به گونه‌ای مکمل‌کننده شبکه‌های اصلی هستند. از سوی دیگر به واسطه رسانه‌های مجازی تعامل با مخاطبان بیشتر از گذشته خواهد شد.

آقاجانزاده اشاره کرد: رسانه‌های مجازی منجر به تعامل بیشتر مخاطبان می‌شود و می‌توان به لحظه نظرسنجی کرد. از سوی دیگر می‌توان بهتر باسلیقه و ذائقه مردم آشنایی پیدا کرد. به‌عنوان مثال متوجه می‌شویم که آنها از چه موسیقی خوششان می‌آید؛ این ارتباط دو طرفه به بهبود و رونق برنامه‌سازی کمک می‌کند. وی عنوان کرد: علاوه بر آن متوجه می‌شویم مخاطبان، علاقه‌مند به چه موضوع و سوژه‌هایی هستند. علاوه بر آن وقتی خودمان رسانه‌های مجازی در حوزه‌های مختلف را راه‌اندازی کنیم، بهتر می‌توانیم پاسخگوی نیاز مخاطبان باشیم. از سوی دیگر خیال خانواده‌ها هم راحت می‌شود که بچه‌هایشان در یک فضای سالم اطلاعات را دریافت می‌کنند. در مجموع تجربه خوبی است و مطمئن هستم با استقبال مخاطبان هم روبه‌رو می‌شود.

مریم فیروزی، تهیه‌کننده برنامه «شگفتی‌های آفرینش» در پاسخ به این سوال که راه‌اندازی رسانه مجازی هفت سیب در حوزه سلامت تا چه میزان مکمل شبکه‌های اصلی است، گفت: رسانه‌های مجازی کامل‌کننده شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی هستند و از سوی دیگر ارتباط با مخاطبان هم از این طریق کامل‌تر می‌شود‌. مخاطب برای ما اهمیت زیادی دارد و تلاش می‌کنیم در برنامه‌های تلویزیون و رادیو از مشارکت آنها استفاده کنیم.

وی ادامه داد: ولی متاسفانه برخی مواقع با کمبود زمان روبه‌رو می‌شویم، به همین دلیل خیلی نمی‌توانیم ارتباط زنده با مردم داشته باشیم که آنها سوالات خودشان را مطرح کنند تا ما پاسخ آنها را از کارشناس برنامه بپرسیم، اما به واسطه رسانه‌های مجازی می‌توانیم ارتباط بهتر و بیشتری با مخاطبان برقرار کنیم. این تهیه‌کننده افزود: مخاطب می‌تواند در هر ساعتی که تمایل داشت به رسانه‌های مجازی مراجعه کند. در واقع رسانه‌های مجازی پاسخگوی مخاطبان در حوزه‌های مختلف هستند و باعث تعامل بیشتر مردم با صدا و سیما می‌شوند.

فیروزی با اشاره به این‌که رسانه‌های مجازی به نوعی با رسانه‌های اصلی و شبکه‌های دیداری و شنیداری سازگار هستند، گفت: مسلما راه‌اندازی سایت هفت سیب در حوزه سلامت و بهداشت کمک زیادی به مخاطبان می‌کند تا اطلاعات کاربردی را از این رسانه دریافت کنند.

وی تعلیم و تربیت را دو بال پویایی جامعه دانست و گفت: رسانه در این باره نقش موثر و کلیدی دارد. بنابراین باید جامعه را به این دو بال تجهیز کنیم. به همین دلیل شبکه سلامت هم راه‌اندازی شد و در کنار آن راه‌اندازی سایت هفت سیب می‌تواند کمک زیادی به مخاطبان برای بالابردن سطح سلامت خود و افراد خانواده ‌کند.

این تهیه‌کننده در خاتمه اشاره کرد: همیشه باید نسبت به علم سلامت کوشا باشیم و چه بهتر که رسانه‌های مجازی در کنار رسانه‌های اصلی، تکمیل‌کننده مباحث حوزه سلامت باشند. مطمئن هستم راه‌اندازی رسانه‌های مجازی در حوزه‌های مختلف با استقبال مخاطبان روبه‌رو می‌شود.