با دکتر جعفر طاهری، مجری فنی پروژه پارک موزه علوم زمین

پارک موزه‌ای برای نمایش زیبایی‌های زمین

موزه ازجمله جاهایی است که با ورود به آن می‌توان زوایای مختلف زندگی را بهتر و بیشتر درک کرد و بسیاری از واقعیت‌های دنیای پیرامونی را از نزدیک دید و لمس کرد. در کنار انواع و اقسام موزه‌های علمی، فرهنگی و هنری، نوع متفاوتی از موزه یعنی پارک موزه قرار دارد که پارک موزه‌های علوم زمین به عنوان محلی برای نمایش میراث به جاى مانده از فعالیت‌هاى طبیعى و بشرى کره زمین ازجمله آنهاست. احداث اولین پارک موزه علوم زمین کشور در استان خراسان رضوی بهانه‌ای شد تا سراغ دکتر جعفر طاهری، مشاور سازمان زمین‌شناسی کشور و مجری فنی پروژه پارک موزه علوم زمین برویم. به گفته طاهری، حفظ مستندات علمی و پژوهشی در حوزه علوم زمین از مهم‌ترین اهداف تاسیس این پارک موزه بوده است و از آنجا که هر موزه یک اثر هنری و هدیه‌ای به آیندگان است باید به مراحل مختلف راه‌اندازی آن توجه ویژه‌ای کرد.
کد خبر: ۴۹۹۶۴۳

به طور کلی پارک موزه یعنی چه؟ چنین ساختاری در حوزه پارک‌ها قرار می‌گیرد یا موزه‌ها؟

به تعبیر ما پارک موزه جایی برای ارائه و نمایش مجموعه‌ای از جاذبه‌های علوم زمین است که بخشی از آن در فضای مسقف قابل ارائه است و بخشی به سبب ابعاد و بزرگی و ضرورت ایجاد فضایی نزدیک به طبیعت، باید در یک فضای مفرح نمایش داده شود. ترکیبی از فضای سبز، آب‌‌نما و نورپردازی در یک چیدمان منطقی، از ویژگی‌های اجتناب‌ناپذیر چنین مجموعه‌هایی است. در پاسخ به سوال دوم هم باید گفت از آنجا که شالوده اصلی این طرح مبانی علمی مطرح در علوم زمین است این مجموعه در حوزه موزه‌های تخصصی قرار می‌گیرد.

چه تفاوت عمده‌ای میان پارک موزه‌ها با آنچه تاکنون در کشور داشته‌ایم وجود دارد؟

تفاوت عمده‌ای که در این پارک موزه هدفگذاری شده این است که مفاهیم مطرح در علوم زمین به زبان ساده و در قالب سه پارک تخصصی و فضای ساختمان اصلی موزه ارائه شود، به گونه‌ای که یک فرد ناآشنا با زمین‌شناسی پس از بازدید، آشنایی مطلوبی از این علم و تا حدودی کاربری آن پیدا کند.

به این ترتیب پارک موزه علوم زمین چه فرقی با موزه‌های زمین‌شناسی دارد؟

موزه‌های زمین‌شناسی که در ایران وجود دارد نظیر آنچه در حال حاضر در سازمان زمین‌شناسی کشور ارائه می‌شود، فضایی است مسقف که تنها برای نمایش سنگ‌ها و کانی‌ها اختصاص داده شده، اما پارک موزه، چیدمانی از پدیده‌های مختلف علوم زمین است که تنها بخشی از آن در فضای مسقف و بخش عمده‌ای در فضای باز ارائه خواهد شد. به این ترتیب چیدمانی از جاذبه‌های علوم زمین در یک فضای پارک‌مانند به نمایش درمی‌آید که هر دو ویژگی را در بر دارد: در فضاسازی محوطه، به پارک نزدیک می‌شود و در انتخاب پدیده‌ها، به علوم زمین.

آیا نمونه‌ای از چنین پارک موزه‌هایی در دنیا وجود دارد؟

شاید به این شکل موزه‌ای در سایر کشورها نباشد و بیشتر برگرفته از ویژگی‌های کشور خودمان و اقتضائات منطقه‌ای باشد، اما تا حدودی شاید با موزه تاریخ طبیعی MTA در ترکیه یا تا حدودی موزه تاریخ طبیعی مسکو (اما نه در آن وسعت) قابل مقایسه باشد.

ضرورت تاسیس چنین پارک موزه‌هایی از چه زمان و چرا مطرح شده است؟

در ایجاد چنین پارک موزه‌ای اهداف متعددی ارائه شده است که ازجمله آنها می‌توان به حفظ مستندات علمی کشور، تلاش برای گردآوری سیستماتیک نمونه‌های ایران‌زمین، ایجاد فرصت‌هایی برای اوقات فراغت جوانان و خانواده‌ها، توسعه گردشگری علمی و رونق بخش‌های جدیدی از علوم زمین با هدف اشتغالزایی و رونق اقتصادی اشاره کرد.

پارک موزه‌ها در ارتقای سطح دانش عمومی جامعه در علم زمین‌شناسی چه تاثیری می‌تواند داشته باشد؟

نقش موزه‌ها در ارتقای علمی و فرهنگی کشور بسیار بالاست و این موزه به امید خدا تلاش می‌کند مفاهیم علمی را به زبانی ساده در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهد. البته نقش رسانه‌های مکتوب و صدا و سیما در فرهنگسازی و جلب توجه مردم به موزه‌ها بسیار مهم است.

چرا تصمیم گرفته شد اولین پارک موزه علوم زمین در خراسان ساخته شود؟

جایگاه مشهد به عنوان مهم‌ترین کانون زیارتی و سیاحتی کشور با افزون بر 20 میلیون زائر و مسافر در سال، کادر متخصص موجود در ایده‌پردازی و بالندگی طرح و حمایت مسئولان این توفیق را سبب‌ساز بوده است.

اولین بار ایده ساخت این پارک موزه چه زمانی مطرح شدوچه موقع آماده افتتاح می‌شود؟

طاهری: پارک موزه جایی برای ارائه و نمایش مجموعه‌ای از جاذبه‌های علوم زمین است که بخشی از آن در فضای مسقف قابل ارائه است و بخشی به سبب ابعاد و بزرگی و ضرورت ایجاد فضایی نزدیک به طبیعت، باید در یک فضای مفرح نمایش داده شود

ایده اولیه موزه علوم زمین گرچه به سال‌های 81 و 82 برمی‌گردد، اما اقدام عملی و رسمی در تحقق این ایده به مصوبه هیات محترم وزیران در سال 87 و مصوبه دور دوم سفرهای استانی برمی‌گردد. در حال حاضر این پروژه در بخش ساختمانی بیش از 90 درصد و در بخش محوطه حدود 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته که در صورت تخصیص بموقع اعتبارات در دهه فجر قابل افتتاح خواهد بود. اکنون این پروژه مهم نیازمند دستور عاجل مسئولان استان و مقامات عالی در سطح ملی است و مایه تاسف خواهد بود که این پروژه که در نوع خود در سطح کشور بی‌نظیر و در منطقه کم‌نظیر است و می‌تواند در این عرصه الگوآفرین باشد با تاخیر مواجه شود. البته مسئولان محترم قول همه گونه مساعدت را داده‌اند، اما بیم آن می‌رود که در فرآیند پیچیدگی‌های اداری کاستی‌هایی پیش آید.

این پارک موزه از چه بخش‌ها و تشکیلاتی تشکیل خواهد شد؟

برابر برنامه‌ریزی‌های به عمل آمده این پروژه در بخش محوطه شامل سه پارک تخصصی: فیزیک زمین، پارک زمین‌شناسی و پارک اکتشاف و معدنکاری است، ولی در بخش مسقف شامل بخش‌های سنگ کانی و فسیل به همراه معرفی جاذبه‌های زمین‌شناسی ایران خواهد بود.

از نقطه نظر ساختار نیروی انسانی این موزه از دو سطح مشخص نیروی کارشناسی با رسالت‌های تعریف شده برخوردار خواهد بود. نخست کادر علمی و کارشناسان موزه هستند که مسئولیت تحقیق، پژوهش و تهیه مستندات علمی را به عهده خواهند داشت و بخش دوم نیز گرچه باید از متخصصان علوم زمین و رشته‌های وابسته به مدیریت موزه باشند، اما مسئولیت راهبری و اداره موزه را بر عهده خواهند داشت.

بدیهی است به مرور زمان تکوین و تکامل موزه مسیر خود را طی خواهد کرد، اما نکته مهم این است که به دلیل حفظ جایگاه علمی به هیچ روی نباید از ارتباط تنگاتنگ با سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور که یک ارگان تحقیقاتی، عملیاتی و چابک در حوزه علوم زمین است، جدا شود که در آن صورت مرگ آن حتمی خواهد بود.

چه موضوعات شاخص و متفاوتی قرار است در پارک موزه شما در معرض دید عموم قرار گیرد؟

همان گونه که اشاره شد در این پروژه سه پارک تخصصی پیش‌‌بینی شده است که در زمان مقرر در معرض بازدید و مشاهده علاقه‌مندان خواهد بود، برای مثال تونل معدنی که تداعی‌کننده معدن و فضای معدنی است ازجمله ویژگی‌های این موزه است. علاوه بر آن آموزش‌های سمعی و بصری، همایش‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی نیز در دستور کار پارک موزه خواهد بود.

ایران ظرفیت تاسیس چند پارک موزه را دارد و آیا برای راه‌اندازی پارک موزه‌های دیگر هم تصمیماتی گرفته شده است؟

کشور ظرفیت ایجاد پارک موزه‌های متعددی را دارد که تابعی از توان کارشناسی، مزیت‌های نسبی منطقه‌ای (گردشگران، کانون‌های جمعیتی، نیروی کارشناسی کارآمد جهت مدیریت و راهبری و...) و از همه مهم‌تر توجه مسئولان به عنوان یک محور توسعه است. ما برای تثبیت و نهادینه شدن تجربیات موجود تصمیماتی داریم که پیگیری آنها از هم‌اکنون در دستور کار قرار گرفته است.

چنانچه موزه بتواند جایگاهی از سطح علمی پیدا کند که مورد استناد پژوهشگران قرار گیرد در آن صورت نقش بسزایی در جذب گردشگران خارجی بویژه دانش‌پژوهان خواهد داشت و اعتبار علمی برای کشور ایجاد خواهد کرد.

آیا برای تاسیس این پارک موزه از الگوهای خارجی هم استفاده شده یا تمام کار و فکر ایرانی و بومی بوده است؟

گرچه تجربیات بازدید از موزه‌های مختلف در ایجاد انگیزه و پیگیری طرح نقش‌آفرین بوده است، اما هدایت کار از آغاز تا مراحل پایانی به عهده تیم کارشناسی و گروه کاری مستقر در مدیریت زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال شرق بوده است و در بخش‌های سازه‌ای از مشاوران و پیمانکاران کارآمد حسب مورد استفاده شده است.

بهاره صفوی / گروه دانش

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها