امیدی تازه برای مردودین آزمون دکتری

اولین نشست خبری ابراهیم خدایی، در مقام سرپرست جدید سازمان سنجش در روز گذشته، اگرچه قرار بود درباره آزمون سراسری امسال باشد اما هنوز تنور اعتراض‌ها از آزمون دکتری آنقدر داغ است که بخشی عمده‌ای از این نشست به پاسخ درباره ابهامات آزمون دکتری اختصاص یافت.

در آزمون دکتری امسال که فروردین برگزار شد 178 هزار نفر ثبت نام کردند که از این تعداد 153 هزار نفر در آزمون شرکت کردند و در نهایت 34 هزار نفر مجاز به انتخاب دانشگاه شدند؛ اما وقتی قرار شد برای مصاحبه به دانشگاه‌ها معرفی شوند، فقط 15 هزار و 973 نفر برای مصاحبه به دانشگاه‌ها معرفی شدند و 18هزار و 27 نفر رد شدند. در میان رد شده‌ها اما کسانی وجود داشتند که رتبه‌های دو رقمی در آزمون کسب کرده بودند و جزو دانشجویان ممتاز دانشگاه‌هایشان به حساب می‌آمدند. این وضعیت باعث شد، در هفته گذشته حدود 200 نفر از دعوت نشده‌ها به مصاحبه، روبه‌روی سازمان سنجش به نشانه اعتراض تجمع کنند و مجلس، همان وقت وعده داد که به این ماجرا، رسیدگی می‌کند. اما روز گذشته سرپرست سازمان سنجش آب پاکی را روی دست معترضان ریخت و گفت فرآیند مصاحبه از دوم تیر آغاز شده و دانشگاه‌ها تا نیمه مرداد نتایج را به سازمان سنجش اطلاع می‌دهند.

این خبر، علاوه بر این که ثابت می‌کند اعتراض‌ دعوت نشده‌ها، تغییری در تصمیم سازمان سنجش ایجاد نکرده، بلکه وعده رسیدگی به این جریان در مجلس نیز، فقط برای آرام کردن اذهان عمومی بوده است و قرار نیست بازنگری در اسامی معرفی‌شدگان مصاحبه به دانشگاه‌ها رخ دهد. با این حال خدایی، همچنان دریچه امیدی را برای آنها که معرفی نشده‌اند، باز گذاشت. او در این باره گفت: اگر بعد از اعلام نتایج نهایی پذیرفته‌شدگان دانشگاه‌ها در شهریور، ظرفیت خالی وجود داشت، بر اساس رتبه و بالاترین نمره، افراد جدیدی برای مصاحبه به دانشگاه‌ها معرفی می‌شوند.

او درباره شیوه گزینش نهایی از میان این داوطلبان مثال زد: در روش پیشین، ممکن بود برای پذیرش پنج نفر از 60نفر مصاحبه گرفته می‌شد و حتی برخی دانشگاه‌ها نیز برای پذیرش داوطلبان امتحان کتبی برگزار می‌کردند.

بر اساس استدلال خدایی، فراوانی مصاحبه‌ها و نابسامانی‌های دیگری که در این شیوه گزینش وجود داشت، باعث می‌شد برخی داوطلبان که رتبه خوبی داشتند در هیچ دانشگاهی پذیرفته نشوند. به همین دلیل سازمان سنجش فرآیند گزینش را برای سال 91 اصلاح کرد.

خدایی برای این که شرح دهد اصلاحات سازمان سنجش با چه روشی بوده است، بند «ک» صفحه 7 دفترچه راهنما را در حضور خبرنگاران خواند. در این بند نوشته شده است که پس از انتخاب رشته دانشگاه با توجه به ظرفیت هر کد رشته محل، اولویت‌ها و نمرات علمی آزمون و با در نظرگرفتن سایر ضوابط از بالاترین رتبه تا چند برابر ظرفیت به دانشگاه‌ها معرفی می‌شوند. او از این بند نتیجه گرفت: ما نگفتیم همه داوطلبان برای مصاحبه به دانشگاه‌ها معرفی می‌شوند و این ذهنیت مربوط به سال گذشته بوده است، این ادعا در حالی مطرح شده که اتفاقا بسیاری از معترضان جزورتبه‌های برتر هستند و حتی در میان معترضان، داوطلبی وجود دارد که رتبه‌اش در یکی از رشته‌های علوم انسانی 19 است اما برای مصاحبه دعوت نشده و این نشان می‌دهد اتفاقا با این روش رتبه‌های برتر از دانشگاه، جا مانده‌اند. خدایی در پاسخ به این شبهه توضیح داد: «رتبه برتر، معنایی نسبی است یعنی اگر رشته‌ای پنج نفر ظرفیت داشته باشد، رتبه 19 برتر به حساب نمی‌آید و انتخاب افراد برای مصاحبه بر اساس ظرفیت دانشگاه‌ها نیز بوده است.

سرپرست سازمان سنجش درباره دلیل حذف آزمون استعداد تحصیلی در دوره دکتری ـ که رئیس پیشین اعلام کرده بود ـ نیز تاکید کرد: «رئیس پیشین سازمان سنجش حرفی از حذف زبان و استعدادها نزده است بلکه گفته زبان‌ملی جایگزین آزمون کنونی زبان می‌شود تا دیگر نیاز نباشد داوطلب در صبح و بعدازظهر هشت ساعت امتحان بدهد.»

حرف‌های خدایی در سازمان سنجش دیروز فقط درباره دکتری نبود و هدف اصلی او از حضور در نشست خبری ارائه اطلاعاتی درباره آزمون سراسری بود. امسال قرار است یک میلیون و 66 هزار نفر در آزمون سراسری شرکت کنند که این رقم نسبت به شمار شرکت کنندگان در سال گذشته 66 هزار نفر و نسبت به سال پیش از آن 220 هزار نفر کاهش داشته‌ایم. سرپرست سازمان سنجش توضیح داد: روزهای هشتم، نهم و دهم تیر، آزمون سراسری در صبح و بعدازظهر برگزار می‌شود که کنکور رشته علوم ریاضی و فنی پنجشنبه صبح، رشته هنر پنجشنبه عصر، رشته علوم تجربی و زبان جمعه صبح و عصر و رشته علوم انسانی شنبه صبح برگزار می‌شود.

به روال آزمون‌های پیشین، دو ساعت پس از فرآیند آزمون دفترچه در سایت سازمان سنجش قرار می‌گیرد و به گفته خدایی کارنامه داوطلبان نیمه اول مرداد به آنها داده‌می‌شود و داوطلبان فرآیند انتخاب رشته را از هفدهم مرداد تا بیست و سوم مرداد انجام می‌دهند و نتایج نهایی پانزده تا هفدهم شهریور اعلام می‌شود.