نوروز و رمضان؛ المپیک برنامه‌سازان تلویزیون

امیدواریم سریال فصل «بی‌پروایی» به کارگردانی فریدون جیرانی بزودی کلید بخورد. قصه این کار از سال 1350 شروع می‌شود و تا پیروزی انقلاب و مقطع کنونی ادامه می‌یابد. بی‌پروایی الان در مرحله پیش تولید و انتخاب بازیگر است. طراحی دکور و صحنه هم دارد، انجام می‌شود. سریال آقای ورزی با عنوان «معمای شاه» هم‌ در مراحل پیش تولید است.

از سال 92 این اتفاق می‌افتد. البته منظور این نیست که هر دو کار از یک شبکه پخش بشوند. الان سریال «سرزمین کهن» در شبکه 3 ساخته و فاز سوم تولیدش آغاز می‌شود. در کنار اینها دو سریال بی‌پروایی‌ و معمای شاه هم امسال تولید می‌شود. اینها که به مرحله تولید برسند می‌توانیم در سال دو تا سریال الف ویژه پخش کنیم.

این پیشنهاد از طرف آقای دُری برای سریال کلاه پهلوی ارائه شد که البته هنوز به تصویب نرسیده است. ما در حال بررسی‌اش هستیم.

هفت دیرتر از سریال شبکه یک پخش می‌شود. سریال‌های ما ساعت 10 شروع می‌شود. البته میزان بینندگان سریال از هفت بیشتر است.

کلاه‌پهلوی طراحی نقشه بیگانگان را برای آینده ایران نشان می‌دهد. این که چگونه آنها سرمایه‌گذاری می‌کنند تا بتوانند مهره‌چینی کنند و سیاست‌هایشان را پیش ببرند. این‌که چگونه برای غربی شدن ایران تلاش می‌کنند. این که چطور فرهنگ و اقتصاد ما را می‌خواهند در اختیار خودشان قرار بدهند. البته توطئه دشمن برای کشف حجاب هم یکی از ماجراهای اصلی این سریال را تشکیل می‌دهد. قصه از سال 1307 شروع می‌شود و تا 1320 ادامه می‌یابد.

وقتی کیف انگلیسی پخش می‌شد این میزان پخش سریال و کارهای نمایشی را نداشتیم. الان چند تا شبکه تلویزیون هرشب فیلم و سریال پخش می‌کنند. طبیعتا کارها باید نسبت به 10 سال گذشته خیلی جذاب‌تر باشد. تلقی من این است که مردم استقبال خوبی خواهند کرد.

تا آن زمان 70 درصد کارهای نمایشی درشبکه یک یا تولیدش به پایان می‌رسد یا در حال تصویربرداری است. بنابراین می‌توان گفت شرایط خوبی داریم.

در چک برگشتی تغییری در موضوع فیلمنامه داشتیم. توصیه معاون سیما این بود که قصه به مسائل روز بپردازد. تغییراتی که اتفاق افتاد ما را یک مقدار عقب انداخت. به همین علت تا هفتم فروردین فیلمبرداری ادامه داشت. برای این سریال با توجه به حساسیتی که داشت بیشتر وقت گذاشتیم. آقای سروش صحت از من می‌پرسید فکر می‌کنید این سریال ساخته می‌شود. من جواب دادم چرا که نه. وقتی ما می‌توانیم نقد سازنده کنیم حتما این کار را می‌کنیم.

بعضی‌ها به من می‌گفتند میزان طنز این سریال کمتر از پایتخت بود. من این نکته را رد نمی‌کنم. اما یادمان باشد چک برگشتی به موضوع بسیار حساسی می‌پرداخت. نمی‌توانستیم هر شوخی را در فیلمنامه بگنجانیم. ما می‌خواستیم آگاهی‌های مردم را بالا ببریم و روی رای‌شان اثر بگذاریم. مجموعه این حساسیت‌ها دست ما را بسته بود. ممکن است طنزمان کمتر باشد، البته این مساله سلیقه‌ای است. خیلی‌ها هم معتقد بودند طنزش کم نبود و خوب بود.

بله. ما هیچ خط قرمزی را نشکستیم فقط از یک موقعیت، تعریف دیگری ارائه کردیم. سوال ما این بود که آیا می‌شود به موضوع انتخابات طنزآمیز نگاه کرد یا نه. ما در شبکه یک ثابت کردیم این کار شدنی است به شرط این که نگاهمان درست باشد و بخواهیم حرف‌های مثبت بزنیم.

بله. وقتی به این نکته رسیدیم که موضوع اصلی انتخابات باشد با رئیس سازمان مشورت کردیم. نظر معاون سیما را هم گرفتیم. نظرشان این بود که اگر خوب کار بشود منعی برای پخشش نیست. خدا را شکر در زمان پخش هم به ما دلگرمی دادند و حمایت کردند.

دلیلش این بود که نگران بودیم. بعضی نگرانی‌ها بی‌جهت برای برنامه‌سازان ایجاد می‌شود. وقتی از لهجه یا شغل یا شهری یاد می‌کنیم یک عده ناراحت می‌شوند. ما سعی کردیم از این مساله فاصله بگیریم. نمی‌خواستیم اضطراب داشته باشیم. به نظر این مخالفت‌ها خیلی بی‌مورد است. باید فرهنگسازی کنیم که این اتفاقات نیفتد. خوشبختانه مردم ما با این قضیه مشکل ندارند.

برخی مسوولان متاسفانه فضا را خراب می‌کنند. باید کاری کنیم که رسانه مثل همه جای دنیا آزاد باشد و بتواند به لهجه‌ها و گویش‌های محلی بپردازد. اینها ذخایر فرهنگی کشور هستند.

یکی از راه‌های تبلیغ لهجه‌ها این است که در سریال‌ها به لهجه‌ها بپردازیم. متاسفانه اینقدر فشارها زیاد است که تلویزیون ترجیح می‌دهد با احتیاط زیادی سراغ لهجه‌ها برود.

اگرچه رییس محترم سازمان گفته‌اند در این‌باره نگران نباشید، اما بالاخره فیلمساز احتیاط می‌کند چون ممکن است کارش در پخش آسیب ببیند. همین احتیاط باعث می‌شود شهرهای ما ناکجاآباد بشوند و آدم‌های ما اسم و رسم و شغل نداشته باشند و این به نظر من خوب نیست.

من این حرف را قبول دارم. همین طور است. خیلی وقت‌ها اعتراضات به خاطر این است که فرد می‌خواهد خودش را مشهور کند، سر و صدایی راه بیفتد و آدمی شناخته بشود. به‌هرحال این چیزها روی فیلمساز اثر می‌گذارد. شما وقتی به کارگردان می‌گویی روی فلان لهجه و فلان قومیت کار کن به خاطر نگرانی‌هایش دنبال این کار نمی‌رود. به خاطر همین لهجه‌ها عموما تهرانی می‌شوند و این برای سریال سازی ما یک آسیب است. اگر از رسانه ملی حمایت شود ما با جرات و جسارت بیشتری سریال می‌سازیم.

پایتخت 2 که ادامه اتفاقات سریال پایتخت است.

اشکالی ندارد. یکی از مناسبت‌های خیلی مهم تلویزیون، نوروز است. ما نباید مناسبت‌ها را در اختیار کسانی بگذاریم که تا حالا در تلویزیون کار نکرده‌اند. نوروز و ماه مبارک رمضان یک جور المپیک برنامه‌سازی است. ما مناسبت‌ها را در اختیار کسانی قرار می‌دهیم که تجربه دارند و مردم با کارشان آشنا هستند. این کار هوشمندی تلویزیون است. البته این نکته به این معنا نیست که ما هیچ طرح دیگری نمی‌خوانیم. اگر قرار باشد در یک رقابت بین دو فیلمساز یکی را انتخاب کنیم طبیعی است به سراغ باتجربه‌ها برویم.

بله، امیدواریم این روند ادامه داشته باشد. در برنامه «سین مثل سریال» مردم به کارهای ایشان اقبال نشان دادند. در 12 اثری که از بین 80 سریال انتخاب شد، چهار تایش ساخته سیروس مقدم بود. آقای مقدم خودش باید با خودش رقابت کند.

متاسفانه پخش تا ثریا با دو سریال تلخ شبکه 3 و 5 همزمان شد. آن دو سریال «پنجره» و «شیدایی» بودند که هر دو فضای تلخی داشتند. مردم در تماس‌هایشان می‌گفتند این مقدار تلخی تا ثریا آنها را آزار می‌دهد. آقای مقدم خودش پیشقدم شد و گفت مردم تلخی زیاد را نمی‌پذیرند و دوست ندارند شخصیت ثریا اینقدر مصیبت ببیند. به همین دلیل ما ناچار شدیم با مشورت آقای مقدم بخش‌هایی از داستان را حذف کنیم. پذیرش این تلخی از طرف مردم وجود نداشت. نهایتا خود آقای مقدم به این نتیجه رسید که بخش‌هایی را حذف کند. به نظر من داستان خیلی خوب تمام شد و آسیبی به ساختارش وارد نشد.

معراجی‌ها سریالی با موضوع راهیان نور است. این سریال طنز نیست و یک ملودرام اجتماعی است. البته موقعیت‌های طنزی در آن پیش می‌آید. فعلا در مرحله نگارش فیلمنامه است و تولیدش را امسال در دستور کار داریم.

این سریال اولین تجربه آقای ده‌نمکی در تلویزیون بود و به نظر من ناموفق هم نبود. در همان سال مورد استقبال خیلی‌ها قرار گرفت. این مسیر در معراجی‌ها در ادامه تکمیل تجربه این کارگردان جلو می‌رود. مسائل اجتماعی و دفاع مقدس در حوزه تخصص آقای ده‌نمکی است. این کار باید از دارا و ندار روبه جلوتر باشد.

این پیشنهاد از طرف سیما هم ارائه شده است. دوستان در کمیته‌ای بررسی می‌کنند. باید شرایط پرداختن به کالاهای ایرانی را راحت‌تر کنیم. مثلا به این صورت که تبلیغ کالاهای خارجی افزایش هزینه و قیمت داشته باشد. باید راهکارهایی در این خصوص پیدا شود.

نه، ممنوع نیست. بخشی از درآمدهای سازمان هم از همین راه است.

مشغول بررسی این موضوع هستیم. ما به طور قطعی پارک ملت را تعطیل نکردیم. من با آقای شهیدی‌فرد در مورد تغییر دکور و بازنگری در شیوه اجرا صحبت کردم. امیدواریم بتوانیم دوباره پارک ملت را پخش کنیم.

این کار در عمل اتفاق نیفتاد. نه این‌که آقای شهیدی فرد نخواهند. نشد. آقای شهیدی‌فرد در چند قسمت از برنامه با چند تا مجری برنامه را جلو برد. اما نه خودش راضی بود و نه ما. آقای شهیدی‌فرد به این نتیجه رسید که از این شیوه اجرا پاسخ مثبت نگرفته است. بنابراین به سمت تک اجرایی رفت. اما هر زمان که بتوانند مجریان خوبی پیدا کنند، حتما شیوه اجرا را عوض می‌کنند.

‌این شب‌ها دوره‌ای موقتا تعطیل شد. الان دارند روی تغییرات شکلی و اجرایی‌اش کار می‌کنند. تصور خودمان این است که از اوایل ماه مبارک رمضان یا تابستان برنامه شروع بشود. در ماه مبارک رمضان این برنامه را هرشب خواهیم داشت. آفتاب شرقی از ابتدای اردیبهشت به یک مجله تبدیل شده و زمانش به 75 دقیقه رسیده است. به دنبال ساختارهای دیگر هم هستیم. در عید امسال برنامه مسابقه و سرگرمی داشتیم که تولید گروه معارف بود. کارهای کوتاه یک دقیقه‌ای مثل «یک آیه» و «یک نکته یک معنی» دارد تولید می‌شود. گزیده‌ای از سخنرانی‌های علما و مراجع برای پخش در فواصل برنامه‌ها دارد آماده می‌شود. امسال برای گروه معارف سال خوبی است. بیش از سال گذشته زمان پخش خواهند داشت. امیدواریم در حوزه معارف موضوعی زمین نماند.

ما با آقای صدرعاملی به تفاهم رسیدیم که سه‌گانه‌ای درباره امام رضا بسازیم. از نظر ما ایشان به تعهداتشان عمل کرده‌اند. اساسا تولید فیلم سینمایی در دستور کار ما نیست. این سه‌گانه هم جزو توافقاتی بود که از قبل صورت گرفته بود. تولید فیلم‌سینمایی به مجوز رئیس سازمان نیاز دارد. توصیه سازمان این است که از پخش فیلم‌های سینمایی حمایت کند و به سمت تولید نرود.

الان در این برنامه‌ها تحولاتی به وجود آمده است. اما هنوز راضی‌کننده نیست. آقای دارابی امسال هم به ما توصیه کرده‌اند هم برنامه پنجشنبه‌ها و جمعه‌ها و هم برنامه صبحگاهی باید از تنوع و تفاوت برخوردار باشد. دور جدید برنامه‌های صبحگاهی‌مان از اواسط خرداد آغاز می‌شود. دنبال این هستیم که بخش سینما را به برنامه صبحگاهی اضافه کنیم. برنامه جدی گفت‌وگو محور درباره سینما را در کارهای صبحگاهی می‌گنجانیم. بخش‌های طنز را هم اضافه می‌کنیم. همچنین تولید یک سری مستندهای مفرح را در دستور کار قرار داده‌ایم.

این پیشنهاد قابل بررسی است. پیشنهاد بدی نیست. در آن صورت باید ساختار برنامه را تغییر بدهیم. الان شبکه‌های صدا خیلی زیاد و متنوع هستند و تولیدات فراوانی دارند. اگر قرار باشد این کار را بکنیم باید یک برنامه مستقل راه بیندازیم.

شبکه یک شبکه‌ای رسمی، ملی و سراسری است. یکی از ویژگی‌های این شبکه سیاسی بودنش است. دوستان ما در حوزه خبر دارند تلاش می‌کنند خبر را متفاوت و متنوع ارائه بدهند. انصافا در این سال‌ها خبر تغییری جدی کرده و بسیار جذاب‌تر شده است. به هر حال خبر زیر مجموعه سیاست است و بخش‌های سیاسی هم عموما جدی هستند. از این جهت اگر کم هم باشند زیاد به نظر می‌آیند. در حوزه خبر باید مدام به تنوع و راهکارهای جدید فکر کنیم.

اتفاقا به نظر من تلویزیون خیلی خوب این مدیریت را بلد است. ما در شرایط خیلی سخت بحران را مدیریت کرده‌ایم. در بحران‌های اقتصادی ابتدا مسوولان کشور باید در دسترس باشند و سیاست‌هایشان را اعلام کنند. تلویزیون باید آن سیاست‌ها را اطلاع‌رسانی کند و برنامه بسازد و مردم را از نگرانی دربیاورد. عموما دولتمردان گفته‌اند تلویزیون در مهار بحران‌ها موفق بوده است. چند وقت پیش آقای غضنفری، وزیر صنعت، معدن و تجارت گفتند اواخر سال گذشته تلویزیون در مهار قیمت‌ها کار مهمی کرد و به مردم اطمینان داد کالا به اندازه کافی در بازار هست. همه اینها نشان می‌دهد تلویزیون کارش را بلد است. به شرط این‌که مسوولان در دسترس باشند و سیاست‌هایشان را اعلام کنند.

به نظر من مسوولان خیلی در دسترس نبودند و در گفت‌وگوها حاضر نشدند. هر وقت که مسوولان وسط میدان آمده و با تلویزیون همکاری کرده‌اند نتیجه‌اش خوب بوده است.

احسان رحیم‌زاده -‌‌ گروه رادیو و تلویزیون