اعتراف تحریم‌کنندگان ایران به شکست

این جنگ گرچه برای کاخ سفید نگرانی‌های جدی‌ای را برانگیخت، اما از آنجا که واشنگتن تصمیم گرفته تا ضمن حفظ وضعیت ژاندارمی‌ خود در جهان، منطق منطبق بر ایران ستیزی‌اش را تداوم بخشد، لذا در سال گذشته فهرست بلندی از تحریم‌ها را علیه ایران تهیه کرد و در این میدان از حضور متحدان اروپایی‌اش نیز بهره برد.

این تحریم‌ها البته بیش از آن‌که برای ایران تهدید باشد، فرصت‌ها را از دولت‌ها و بخش خصوصی کشورهای غربی گرفته به این خاطر با اعتراضاتی همراه شد، زیرا این تحریم‌ها که عمدتا نفتی بوده‌اند، باعث آشفتگی در بازارهای جهانی شده است و از سوی دیگر بخشی از منابع درآمدی این کشورها را که با ایران قراردادهای اقتصادی گسترده‌ای داشتند، از بین می‌برد.

اهم محدودیت‌هایی را که غرب علیه ایران اعمال کرده است می‌توان چنین برشمرد:

1 ‌‌ـ‌ تحریم بانک‌های بزرگ ایرانی و توقیف دارایی آنان در خارج.

2 ‌‌ـ‌ بازرسی محموله‌هایی که از سراسر جهان به مقصد ایران در حال حرکت هستند.

3 ‌‌ـ‌ عدم فروش قطعات و تجهیزاتی که شائبه استفاده در پروژه‌های هسته‌ای ایران در آن وجود دارد.

4 ‌‌ـ‌ ممنوعیت سرمایه‌گذاری خارجی در پروژه‌های نفتی ایران.

5 ‌‌ـ‌ تحریم برخی از اشخاص حقیقی و حقوقی ایران، توقیف اموال و دارایی آنها و ممنوعیت سفر به کشورهای تحریم‌کننده.

6 ‌‌ـ‌ تحریم برخی از شرکت‌های بزرگ ایرانی همچون کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران.

7 ‌‌ـ‌ تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

8 ‌‌ـ‌ تحریم خرید نفت ایران.

9‌‌ـ‌ قطع ارتباط سوئیفت با شبکه پولی و بانکی ایران.

آمریکا با این‌گونه اقدامات درصدد افزایش فشارهای بین‌المللی علیه ایران بوده و در این راستا از هم‌پیمانانش در قاره‌های مختلف کمک گرفته است تا جنگ اقتصادی تمام عیاری راه بیندازد.

این روند خصمانه همزمان با آغاز سال جدید و تعطیلات نوروزی در ایران نیز تداوم یافت و دولت آمریکاهشتم فروردین، نام دو شرکت ایرانی و سه فرد مرتبط با سپاه پاسداران را به اتهام ارسال اسلحه به سوریه و آفریقا در فهرست تحریم‌های تازه خود قرار داد.

همچنین وزارت دارایی آمریکا، 9 فروردین، افراد و شرکت‌های حمل و نقل دریایی را که با شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران همکاری می‌کنند تحریم کرد.

کاخ سفید علاوه بر آن به دنبال افزایش تحریم‌های نفتی بود که این بار با در بسته برخورد کرد. به این شکل که از تصویب فوری طرح افزایش تحریم‌ها علیه ایران در سنای آمریکا ممانعت به عمل آمد و یک سناتور جمهوریخواه سنای این کشور، از تصویب فوریت طرحی که برای افزایش تحریم‌ها علیه ایران ارائه شده بود، جلوگیری کرد.

این طرح که عصر هشتم فروردین برای تصویب به مجلس سنای آمریکا برده شده بود، در نظر داشت مجازات‌های جدیدی را علیه برنامه هسته‌ای ایران وضع کند.

به گزارش خبرگزاری‌های خارجی، طرح جدید در صورت تصویب، زمینه برخورد با بانک‌های خارجی که تبادلات ارزی برای خرید و انتقال نفت از ایران را عملیاتی می‌کنند، فراهم می‌کرد و در تلاش بود که اجازه عبور یا دورزدن تحریم‌های قبلی داده نشود.

سناتور رند پال، از جمهوریخواهان سنای آمریکا رسما از فوریت تصویب این طرح جلوگیری کرد و گفت که باید در مفاد آن بصراحت اعلام شود تصویب چنین طرحی بستر قانونی برای تقابل نظامی‌ با ایران را فراهم نمی‌کند.

این در حالی بود که دموکرات‌های سنای آمریکا خواهان تصویب این طرح بدون اضافه شدن هر گونه متمم یا تبصره‌ای به آن بودند.

با وجود این آمریکایی‌ها هرگز کتمان نکرده‌اند که به دنبال راه‌هایی برای تشدید فشارها بر ایران هستند و در این راستا از اروپا، ژاپن، چین و کره‌جنوبی کمک خواهند گرفت.

این کشورها جزو خریداران اصلی نفت کشورمان هستند و هریک بیش از 10 درصد نفت خام مورد نیاز خود را از بازار ایران خریداری می‌کنند.

البته در این میان برخی کشورها از جمله چین همچنان در برابر این خواسته نه‌تنها مقاومت می‌کنند، بلکه در این باره به کاخ سفید نیز هشدار داده‌اند.

چین تصمیم باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر موافقت با اجرای تحریم‌های مصوب کنگره این کشور علیه نظام مالی و صنعت نفت ایران را رد کرده و وزارت خارجه این کشور نیز با انتشار بیانیه‌ای درباره درخواست تحریم نفتی ایران توسط آمریکا تاکید کرده است: پکن با این موضوع که یک کشور بر اساس قوانین داخلی خود خواستار اعمال تحریم‌های یکجانبه ضد کشور دیگری باشد، مخالف است و آن را نمی‌پذیرد.

این واکنش پکن در پی آن صورت گرفت که جدیدترین مصوبه کنگره آمریکا به دولت این کشور این امکان را می‌دهد بانک‌های خارجی طرف معامله با بانک مرکزی ایران را مجازات کند.

در همین حال در بیانیه صادر شده از سوی کاخ سفید آمده بود اوباما به این نتیجه رسیده عرضه جهانی نفت به اندازه‌ای است که تحریم نفتی ایران به تامین نیازهای متحدان آمریکا آسیب نخواهد زد.

در همین رابطه چین، 12 فروردین در واکنش به این تصمیم تاکید کرد آمریکا حق ندارد به طور یکجانبه سایر کشورها را مجازات کند.

وزارت خارجه چین با انتشار بیانیه‌ای تصریح کرد چین همواره مخالف این است که یک کشور بر اساس قوانین داخلی خودش تحریم‌هایی به کشور دیگری تحمیل کند.

رییس سابق اداره ملی انرژی چین نیز گفت: پکن در واردات نفت از ایران تحت فرمان هیچ کشوری قرار ندارد و صرفا بر اساس نیاز خود عمل می‌کند.

مارکت واچ ژانگ گوبائو با اشاره به این‌که درخواست آمریکا از کشورها برای کاهش واردات نفت از ایران باعث افزایش قیمت نفت خام و صدمه به اقتصاد جهانی شده است، افزود: بالارفتن قیمت نفت همراه رشد کند اقتصادی می‌تواند تقاضای نفت را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد.

به گفته وی، آزادسازی ذخایر راهبردی نفت از سوی برخی کشورها نظیر آمریکا نمی‌تواند قیمت نفت خام را تحت کنترل درآورد زیرا آزادسازی ذخایر، صرفا برای مدتی کوتاه می‌تواند قیمت‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.

اشاره رییس سابق اداره ملی انرژی چین به پیش‌بینی اشتباه آمریکاست که چندی قبل اعلام شد و بر اساس آن مقامات آمریکایی اعلام کردند در صورتی که خرید نفت از ایران را متوقف کنند، قیمت جهانی نفت افزایش نخواهد یافت چرا که فرانسه و برخی کشورها تضمین داده‌اند نفت‌های ذخیره خود را روانه بازار خواهند کرد تا به این شکل بازار عرضه و تقاضای نفت در جهان آسیب نبیند اما به فاصله اندکی بعد از اعلام این خبر، قیمت نفت افزایش یافت چرا که مشخص شد میزان صادرات نفت ایران کاهش یافته است. به این ترتیب تحریم‌ ایران، قیمت نفت خام را افزایش داد.

تمام این وقایع در شرایطی رخ داد که پیش از این، آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده بود تحریم‌های نفتی ایران، بازار جهانی نفت را مختل نمی‌کند.

آژانس بین‌المللی انرژی، چهارم فروردین گفته بود بازار جهانی با کمبود نفت روبه‌رو نیست و عربستان سعودی و دیگر تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های مازاد خود، هرگونه کمبود احتمالی در این بازار را جبران کنند.

اما این پیش‌بینی پس از این‌که خبرگزاری رویترز گزارش داد با انصراف خریداران نفت ایران، میزان صادرات نفت این کشور در اسفند کاهش یافته است، شکست خورد، چرا که قیمت بهای هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال تا ۱۲۷ دلار افزایش یافت.

در این میان پیش‌بینی آن دسته از ناظران اقتصادی درست از آب درآمد که هشدار داده بودند: تحریم نفت ایران موجب افزایش قیمت‌ها خواهد شد و این امر به بهبود اقتصادی جهان لطمه وارد می‌کند.

اشتباه بودن رویکرد باراک اوباما در قبال ایران به اندازه‌ای است که علاوه بر قیمت بازارهای جهانی، قیمت بنزین در آمریکا نیز افزایش یافت و بر اثر تحریم‌های اعمال شده علیه کشورمان، قیمت بنزین در آمریکا به بیش از چهار دلار در هر گالن رسید.

بر همین اساس، پایگاه تحلیلی فیسکال تایمز در گزارشی تحت عنوان «چرا استراتژی اوباما در قبال ایران کاملا اشتباه است» به بررسی ابعاد مثبت و منفی این راهبرد پرداخت و تأکید کرد: پس از آن‌که باراک اوباما، رییس‌جمهور آمریکا پایان دسامبر گذشته دور جدید تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کرد، قیمت بنزین در آمریکا به بالای بشکه‌ای چهار دلار رسید و تاکنون نیز ذره‌ای کمتر نشده است. این افزایش قیمت نتیجه گمانه‌زنی‌های تجاری بود که کم‌شدن ذخایر نفت‌خام در صورت اجرای تحریم‌های واشنگتن در قبال ایران را انتظار می‌کشیدند.

پایگاه تحلیلی فیسکال تایمز تأکید کرد: تمام این مسائل برخی سؤالات را در ذهن مطرح می‌کند. یکی از این سؤالات این است که آیا ادامه این تحریم‌ها به گفت‌وگوها با ایران کمک می‌کند یا مانع از به نتیجه رسیدن آن خواهد شد؟ آنچه مسلم است این تحریم‌ها اصلا مساله خوشایندی نخواهد بود و می‌تواند مانع از به نتیجه رسیدن گفت‌وگوها و حاصل‌شدن توافقات بیشتر با مقامات ایران شود.

بنابراین گزارش، سؤال دیگری که در این رابطه مطرح می‌شود این است آیا واشنگتن خواهد توانست نفت ایران را جایگزین کند؟ هم اکنون آمریکا سخت در تلاش است فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی را متقاعد سازد تا ذخایر نفت استراتژیک خود را آزاد کنند تا در صورت نیاز، مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

این سایت تحلیلی در ادامه تصریح کرد: درست است که راهبرد دیپلماتیک اوباما به خوبی برای همگان شناخته شده است و شاید بسیاری آن را برای غرب درست بدانند، اما به هر حال باراک اوباما باید بداند این بخش از رویکرد دیپلماتیک وی یک اشتباه است.

شاهدی بر اشتباه بودن این رویکرد غرب آن است که نه‌تنها ایران تاکنون در مواجهه با تحریم نفتش در نمانده، بلکه توانسته است مشتری‌های جدیدی برا ی نفت‌خامش بیابد، از جمله آفریقای جنوبی که بتازگی به جرگه مشتریان ایران پیوسته است.

به گزارش فارس، به‌رغم تلاش‌های آمریکا برای منزوی کردن ایران، واردات نفت‌خام آفریقای جنوبی از ایران در فوریه (از بهمن تا اسفند) سال جاری میلادی از صفر در یک‌ماه قبل از آن به ۳۶۴ میلیون دلار افزایش یافته است.

این آمار را داده‌های اداره گمرک نشان داد. این در حالی است که آفریقای جنوبی از جانب غرب تحت فشار قرار گرفته تا واردات نفت خام خود از ایران را به عنوان بخشی از تحریم‌ها علیه برنامه هسته‌ای ایران کاهش دهد.

از سوی دیگر، وزیر نفت ایران نیز اواسط هفته گذشته از خداحافظی با تحریم علیه صنعت نفت کشورمان خبر داد و با اشاره به توانمندی‌های متخصصان داخلی در زمینه صنعت نفت گفت: تحریم‌های اعمال شده علیه صنعت نفت ایران شکست‌خورده و تحریم مانع رشد و توسعه این صنعت نخواهد شد.

مریم جمشیدی - گروه سیاسی