اوج و افول الجزیره در پوشش بیداری اسلامی

این رسانه در قبال انقلاب مصر و لیبی و تونس و یمن هم به طور تمام قد وارد شد، به طوری که دولت «یمن» دفتر این شبکه را در «صنعاء» تعطیل نمود و اجازه فعالیت به خبرنگار این شبکه را نداد بنابراین اغراق نیست اگر شبکه الجزیره را یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در انقلاب های مصر و تونس بدانیم.

شبکه الجزیره عربی که پربیننده و محبوب ترین رسانه در جهان عرب است،با پوشش دادن کامل اخبار تحولات در کشورهای عربی تاکنون این گونه به مخاطبان خود القاء کرده است که شبکه ای بی طرف است.

اما واقعیت آن است که هدف الجزیره در دست گرفتن افکار عمومی جهان عرب  و در بسیاری از موارد اعمال کنندۀ سیاست های دولت قطر است بنابراین وابسته نبودن یک رسانه دروغی بس بزرگ است ؛ فقط باید کمی صبر و حوصله کرد.

این مطلب درباره «الجزیره» هم صادق است زیرا این منبع خبری به خوبی اتفاقات منطقه را پوشش داد ولی هنگامی که  نوبت به «بحرین» رسید، همگان دیدند که «الجزیره» در کنار پوشش کامل وقایع سوریه، مصر، تونس، لیبی و یمن، سخنی از انقلاب مردم بحرین به میان نمی آورد، به طوری که اظهار نظر های بسیاری در مورد عدم  بی طرفی این شبکه بیان شده است. 

آن گونه که روزنامه «واشنگتن پست» در اظهار نظر خود در مورد این شبکه اظهار داشت:«... الجزیره گمان می کند بی طرف است ولی در قبال وقایع بحرین و به نفع سیاست های مدیران خود کاملاً سکوت کرده است».

شماری از منتقدان رفتار دوگانه‌ «الجزیره»، را طبیعی می‌دانندو اعتقاد دارند امیر قطر تاثیر مستقیمی بر برنامه‌های آن می گذارد.

دیوید روبرتز از «موسسه پژوهشی دفاع و امنیت سلطنتی» (RUSI) معتقد است که کسی از نظر سیاسی الجزیره را کنترل نمی‌کند، اما راهکارهای سیاسی غیرمستقیمی به این شبکه ارائه می‌شود.

وی می‌گوید:«این طور نیست که امیر قطر تلفن بزند و بگوید: من فلان داستان و بهمان خبر را می‌خواهم. اما گردانندگان «الجزیره» خود را موظف به دنباله‌روی از سیاست‌های دولت قطر می‌دانند».

اعتراضات به مشی جدید این شبکه خبری ادامه داشت تا این که مدیر این شبکه در «دمشق» استعفا داد و دانشجویان لبنانی مقابل دفتر الجزیره در بیروت تجمع اعتراض آمیزی برگزار نمودند.

عوامل فوق  نشان می دهد که الجزیزه نمی تواند همیشه خود را بی طرف اعلام کند و روزی می رسد که منافع مدیران خود را در خطر می بیند طوری که الجزیره جهت دار را  می توان مشاهده کرد.

چگونگی شکل گیری الجزیره

شیخ نشین قطر مرکز شبکه الجزیره است، رسانه ای که در ۱۵ سال اخیر به صورت پر نفوذترین نهاد خبری جهان عرب درآمده است و با شروع تحولات انقلابی در خاورمیانه و شمال آفریقا و همان طور که وزیر امور خارجه آمریکا تائید کرده، از این لحاظ به صورت مهمترین «شبکه خبری فراگیر» در جهان ظهورکرده است.

اتفاقی که سه دهه قبل در راستای اعمال قوانین اسلامی در عربستان سعودی اتفاق افتاد، سال ها بعد به صورت یکی از عوامل تعیین کننده در تاسیس شبکه خبری الجزیره در آمد!

سی و سه سال پیش، مشاعل «بنت فهد بن محمد آل سعود» از اقوام نزدیک ملک خالد پادشاه وقت عربستان سعودی هنگام تحصیل در بیروت روابط عاشقانه و مخفیانه ای با پسر سفیر عربستان سعودی در لبنان پیدا کرد.

آنان پس از بازگشت به عربستان و برملا شدن ماجرا، مشاعل را در فرودگاه ریاض در هنگام تلاش برای خروج از کشور و درحالی که لباس مردانه پوشیده بود، دستگیر کردند و در ۲۴ تیرماه ۱۳۵۶ شاهزاده خانم ۱۹ ساله و معشوقش را به جرم زنای محصنه در ریاض در ملا عام گردن زدند.

در بهار ۱۳۵۹ ، یک تلویزیون بریتانیایی فیلم مستندی از اعدام آن دو را تهیه و پخش کرد. پخش فیلم «مرگ یک شاهزاده خانم» ابتدا در بریتانیا و سپس در آمریکا، با اعتراض شدید عربستان سعودی مواجه شد.

در سال ۱۳۷۵ تلویزیون «بی بی سی عربی» که با کمک مالی عربستان سعودی و قطر فعالیت می کرد، کوشید تا این فیلم را پخش کند اما مخالفت ریاض و قطع حمایت مالی اش باعث بسته شدن این شبکه تلویزیونی شد.

«شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی» امیر فعلی قطر که تنها یک سال پیش از آن در کودتایی بدون خونریزی پدرش را سرنگون کرده بود، از فرصت استفاده کرد و با استخدام ۲۵۰ تن از روزنامه نگاران و تهیه کنندگان بیکار تلویزیون عربی بی بی سی، شبکه خبری «الجزیره» را در آبان ماه ۱۳۷۵ راه اندازی کرد.

این شبکه درجریان جنگ افغانستان، اشغال عراق، جنگ 22 روزه در زمینه اطلاع رسانی در رقابت با رسانه های غربی بسیار موفق  ظاهر شد که این مقاله مجال پرداختن به آن نیست.

الجزیره و انقلاب های تونس و مصر

الجزیره یکی از اولین شبکه های خبری جهان بود که در ۲۶ آذر ماه سال گذشته خود سوزی «محمد البوعزیزی» جوان ۲۶ ساله دستفروش تونسی را مخابره کرد، حادثه ای که سرآغاز خیزش های مردمی در منطقه ای به وسعت الجزایر تا عمان شد که هر روز ابعاد جدیدتری پیدا می کند.

دولت «بن علی» درست مدتی پیش از شکل گیری اعترضات مردمی اخیر، دفتر الجزیره در تونس را بست و روابط خود را با دولت قطر به عنوان حامی اصلی این شبکه قطع کرد.

هرچند این تصمیمِ مقامات تونس، این شبکه را با مشکلات زیادی در پوشش اخبار این کشور مواجه کرد، اما بسته شدن دفتر الجزیره همان گونه که بر همگان نمایان شد نتوانست بر عزم راسخ آن در پوشش کامل رویدادهای خشونت‏بارتونس خدشه‏ای وارد کند.

الجزیره دیگر لازم نبود تا خبرنگاران خود را به منطقه اعزام کند و به طور مستقیم از دفتر خود در این کشور گزارش ارسال نماید؛ چرا که اینترنت و به طور خاص‏تر پایگاه‏های اجتماعیِ «Face book» و «Twitter» این ‏بار از هر شهروند تونسی خبرنگاری ساخته بود تا تنها با موبایل خود حوادث را ضبط کرده و آن را در اینترنت منتشر و باقی ماجرا را به الجزیره واگذار کند.

اما در اهمیت عملکرد الجزیره در این برهه همین بس که به جای اصرار بر تماس با شخصیت های سیاسی یا تحلیلگران محلی و ضبط و پخش گزارش های عمدتا تکراری و بی معنی آنان، به دلیل تاکید بر ارتباط بیشتر با مردم کوچه و بازار به عنوان یک رویکرد آگاهانه، سیلی از تصاویر تلویزیونی حرفه ای و غیرحرفه ای از مردم کوچه و بازار جهان عرب و درخواست هایشان را مخابره کرد و با انتشار مقاله هایی در وبلاگ، فیس بوک و توییتر از آنان حمایت کرد. اقدامی که باعث شد تا وزیر امور خارجه آمریکا آشکارا از نحوه خبر رسانی و تحلیل آن شبکه تمجید کند.

روز ۱۲ اسفند ماه سال ۱۳۸۹ «هیلاری کلینتون»، وزیر امور خارجه آمریکا در سخنانی در برابر کمیته روابط خارجی سنای آمریکا با تمجید از عملکرد شبکه خبری الجزیره گفت: «تعداد بینندگان شبکه الجزیره درآمریکا بالا رفته، زیرا خبر را آن چنان که اتفاق افتاده پخش می کند.در شبکه های تلویزیونی ما به جای اخبار، مباحث یکنواخت میان مفسران سیاسی، یک میلیون آگهی تبلیغاتی و (مطالب نامربوط) پخش می شود که به اطلاعات مان چیزی اضافه نمی کند، چه رسد به بینندگان غیرآمریکایی این شبکه ها!»

الجزیزه به رغم تعطیلی دفاتر آن در مصر و منع کامل فعالیت خبرنگارانش در این کشور، همچنان  به اطلاع رسانی می پرداخت.

بخش مهمی از این استمرار در اطلاع رسانی مدیون حضور خبرنگاران و کارشناس مصری در دفتر این شبکه بود که ارتباطات آنها با جامعه مصر، بسیاری ازمشکلات را حل می کرد.

همچنین این نکته قابل یادآوری است که بسیاری از مدیران ارشد شبکه الجزیره، مصری هستند و حتی در برهه ای نیز این موضوع مطرح شد که جمعی از مصری های هوادار اخوان المسلمین، سمت های کلان الجزیره را در دست دارند. این موضوع در ماجرای حوادث پس از انتخابات 88 ایران و سکوت الجزیره در برابر آن بیشتر به واقعیت نزدیک شد.

الجزیره درتحولات اخیر تونس نیز نقش بارزی در اطلاع رسانی  این حوادث ایفا نموده بود. دلایل حمایت گسترده این رسانه قطری از جنبش اعتراضی مردم تونس را می توان در سه مورد:

1 )رقابت تنگاتنگ دولت قطر با عربستان و مخالفت با دولت «بن علی» در راستای دپیلماسی رسانه‌ای دوحه در منطقه

 2) حمایت این شبکه از اسلامگرایان تونسی و حضور حامیان جریان‌های اسلامی همانند جریان «راشد الغنوشی» رهبر اسلامگرایان در شبکه  الجزیره

 3) حضور حامیان جریانات معارض دولت «بن علی» در الجزیره، عنوان کرد.

رویکرد الجزیره در پوشش خیزش مردمی بحرین

اما با گسترش این اعتراضات به کشورهای حوزه خلیج فارس به ویژه بحرین ، الجزیره کم کم رنگ باخت و نقش این شبکه کم رنگ گردید.

در این زمان بود که پرسش های زیادی در مورد سیاست و خط  مشی خبری الجزیره و بی طرفی آن مطرح گردید زیرا روندی که الجزیره در تونس و مصر به دنبال آن بود در بحرین پی گیری نشد این موضوع مخاطبان این شبکه را با شک و تردید هایی مواجه ساخته است.

پایگاه خبری دویچه وله در این زمینه می نویسد: حضور پررنگ «الجزیره» در «بهار عربی»، با آغاز حرکت‌های اعتراضی در بحرین، کم‌رنگ‌تر شد. جای خالی «الجزیره» در کنار مردم معترض بحرین، موجی از انتقاد به راه انداخت، آن گونه که حتی یک روزنامه‌ قطری نوشت، «الجزیره در مخمصه گرفتار شده است».

جهت گیری جدید شبکه الجزیره در حوداث بحرین به گونه ای است که پایگاه اطلاع رسانی  شبکه «بی بی سی عربی» نیز در گزارشی اعلام کرد، شبکه های العالم و المنار دو شبکه ای هستند که در انعکاس تحولات و ناآرامی های بحرین در میدان «اللولوء»، نقش به سزایی ایفا نموده اند و همچنین نقش موثری در جلب توجه مخاطبین داشتند اما برعکس این موضوع مسامحه شبکه الجزیره در اطلاع رسانی تحولات بحرین است که تا جایی ادامه داشت که تظاهرکنندگان پلاکاردهایی را در انتقاد از عملکرد شبکه الجزیره در انعکاس رویدادهای بحرین با خود همراه آورده بودند.   

شبکه الجزیره وابسته به امیرقطر است و منابع مالی خود را از همین پادشاهی دریافت می کند.نوع نگاه شبکه الجزیره به تحولات بحرین تحت تأثیر سیاست های ویژه ای است که با بحرین دارد و می خواهد به نوعی ملاحظات امیر قطر با پادشاه بحرین را نگه دارد.

البته الجزیره اخبار مربوط به تحولات بحرین را پوشش می دهد با این تفاوت که گستردگی آن را با در نظر گرفتن ملاحظاتی کم رنگ جلوه می دهد. مثلا آن گونه که اخبار تحولات تونس و مصر را پوشش می داد در مورد بحرین چنین سیاستی ندارد. دلیل این مسئله نیز همان طور که اشاره کردم ارتباط ویژه بین پادشاه بحرین و امیرقطر است.

غیبت مخالفان سعودی و یا قطری، بازتاب کم رنگ رویدادهای بحرین و انتقاد شرمگینانه از مداخله نیروهای سعودی و همپیمانانش در آن امیرنشین به پای تمایل این شبکه به حفظ وضع موجود در خلیج فارس گذاشته می شود.

اعلام استعفای «غسان بن جدو» مسئول دفتر شبکه در بیروت در آخر ماه آوریل2011، به دلیل اختلاف نظر در باره چگونگی پوشش رویدادهای لیبی و سوریه که وی آن را هوادارانه می انگاشت، نشان از حساسیت و شکنندگی الجزیره در مقابل تحولات منطقه دارد.

الجزیره و خبر سازی درباره سوریه

پرسشی که  بلافاصله پس از استعفای بن جدو در افکار عمومی عربی مطرح شد این بود که چرا او اقدام به این کار کرد؟

نزدیکان غسان بن جدو در شبکه نیو تی وی لبنان - که بیشترین تعامل رسانه ای را در این کشور با شبکه الجزیره دارد - معتقدند که او به شدت نسبت به سوء رفتار حرفه ای این شبکه در ارتباط با سوریه انتقاد داشت: از صحنه سازی هایی که به کمک وابستگان سعد حریری در طرابلس و عکار لبنان انجام شد تا کپی برداری از درگیری های خونین لیبی و وارد کردن آنها در فیلم های تظاهرات و درگیری های سوریه،انتشار اسامی سربازان و درجه داران جدا شده از ارتش سوریه که بعدا توسط خود این افراد تکذیب شد، داستان عبدالله شاهد الجزیره در شهر درعا هم که بسیار معروف است،شاهدی که در پشت بام یکی از بیمارستان های دمشق کشف شد و... اینها همه فقط بخشی از اقدامات غیر حرفه ای بود که حتی صدای اعتراض رسانه هایی نظیرمجله نیوزویک را هم درآورد و به این ترتیب «غسان بن جدو» که بر حرفه ای گری صادقانه در رسانه تأکید داشت ، این رویکرد را برنتابید و از شبکه الجزیره رفت.

چه عواملی موجب چنین تحریف گسترده خبری از سوی الجزیره شده است؟ بسیاری در کشورهای عربی از خود می پرسند آیا این همان الجزیره است که در جنگ های اخیر در لبنان و غزه در کنار مقاومت ایستاد؟ آیا این همان الجزیره است که در انقلاب مصر نقش پررنگی در پوشش خبری اعتراضات داشت؟چرا الجزیره در بحران بحرین سکوت کرد و... .

عده ای معتقدند که مشکل از «پرسش کنندگان» است و شبکه الجزیره هیچ تغییری نکرده است، فقط این بار به خاطر این که طوفان به سوریه رسیده است صدای اعتراض شما از عملکرد این شبکه بلند شده است اما متاسفانه حجم تحریف های خبری و تصویری توسط الجزیره در جریان ناآرامی های سوریه آن قدر زیاد است که نمی توان این پرسش ها را حداقل از منظر حرفه ای مطرح نکرد.

هر چند بروز رفتارهای متناقض از سوی دولت ها بر مبنای پیگیری منافع ملی شان قابل توجیه است اما وقتی که نوبت شبکه های خبری می شود چنین رویکردی باعث ریزش مخاطبین خواهد شد.

«بن جدو» خبرنگار الجزیره همچنین در این باره می گویدمن به صراحت می‌گویم آنچه در سوریه می‌گذرد، انقلاب نیست برای این که این تحرکات هفته به هفته و جمعه به جمعه است در حالی که انقلاب‌ها ساعت‌ها، روزها، ماه‌ها طول می‌کشند مثل اتفاقی که در تونس و مصر رخ داد یا آنچه اکنون در یمن می‌گذرد.

مردم هر روز به طور گسترده‌ای تظاهرات و راهپیمایی می‌کنند در حالی که ما در سوریه صحبت از حرکت‌های اعتراضی پس از نماز جمعه می‌زنیم. نسبت مشارکت عمومی نیز بسیار کم است و در روزهای اخیر به شدت کاهش یافته است. دلیل آن هم این است که مردم سوریه در بیشتر مواقع چندان با این تحرکات موافق نیستند.در این جا این  الجزیره و العربیه هستند که آن را به صورت انقلاب جلوه می دهند.

چالش الجزیره و استعفای نیروهای آن

سانسور خبری و رویکرد شبکه الجزیره نسبت به و قایع بحرین به گونه ای بود که در طول دو ماه گذشته نه تنها اعتراض بسیاری از مخاطبان را به دنبال داشت، بلکه دامنه این اعتراضات به میان کارکنان این شبکه نیز کشیده شد و «غسان بن جدو» مدیر این شبکه در لبنان و یکی از مجریان باسابقه و زبده الجزیره در اعتراض به نحوه پوشش خبری حوادث بحرین از سمت خود استعفا داد.

این گونه است که چرخش ۱۸۰ درجه ای سیاست های این شبکه که به عنوان بازوی دیپلماسی رسانه ای کشور قطر عمل می کند، سوالات جدی را به دنبال دارد.

با این حال، عملکرد این شبکه در قبال تحولات بحرین، همکاری قطر با نیروهای سپر جزیره و تلاش دستگاه دیپلماسی این کشور برای کمک به دیکتاتور یمن همسو با دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، باعث شد تا تلاش های امیرنشین قطر در راستای دیپلماسی عمومی دچار خلاء جدی شود.

تعداد زیادی از مجریان و دست اندرکاران قدیمی برنامه های شبکه تلویزیونی الجزیره قطر، در اعتراض به نبود رویه واحد در پوشش اخبار و تحولات مربوط به خیزش کشورهای عربی به ویژه اعمال سانسورو تحدید اطلاعات مرتبط با قیام مردمی بحرین استعفا دادند.

«غسان بن جدو» یکی از مجریان معروف این شبکه چند روز پیش به صف استعفا دهندگان پیوست و پس ازآن خبر استعفای فیصل قاسم مجری برنامه «جهت گیری مخالف» در الجزیره نیز منتشر شد به گونه ای که به نظر می رسد این شبکه با مشکل از دست دادن تعدادی از نیروهای سرشناس و حرفه ای خود روبه رو شده است.

روزنامه القدس العربی چاپ لندن در این زمینه نوشت: الجزیره به تدریج ستارگان خود را از دست خواهد داد و به سمت مرحله جدید و متفاوتی در حرکت است.

استعفای اعتراض آمیز «غسان بن جدو» مجری تونسی الاصل الجزیره، سوال های متعددی را مطرح کرده و واکنش های متفاوتی را در داخل و خارج این شبکه به دنبال داشت.وی مجری برنامه «گفت و گوی آشکار» بود.

«جدو» همچنین رییس دفتر الجزیره در بیروت بود و در پوشش و تحلیل خبری حمله اسرائیل به لبنان در تابستان 2006 برای این شبکه نقش به سزایی داشت.

استعفای اعتراض آمیز جدو در چارچوب روند استعفای دوستان و همکاران سابق او مانند «یسری فودة» مجری برنامه کاملا محرمانه، «عبدالعزیز عبدالغنی» مدیر دفتر قاهره، «یوسف الشریف»، مدیردفتر استانبول ، «اکرم خزام»، مدیر دفتر مسکو صورت گرفت.

«جدو» درباره دلایل استعفای خود گفت:برخی انتظار آن را نداشتند و عده‌ای نیز گفتند استعفایی مثل مابقی استعفاها است ولی این که بعدا برخی گفتند که درک کرده‌اند، آثار این استعفا بوده است زیرا از من خواستند که به یک سری توافقات تن دهم که بعدا همین توافقات هم زیر پا گذاشته شد.

وی همچنین درباره استعفای خود به شبکه المنار گفت که تلویزیون الجزیره در جریان پوشش خبری حوادث سوریه و لیبی از مهارت حرفه ای شناخته شده خارج شد و به استفاده از شیوه تحریک آمیز روی آورد و همین رویکرد موجب استعفا و پایان ارتباط او با الجزیره شد. وی استعفای کتبی خود را به بخش اداری الجزیره ارسال کرده است.

البته نیابد گویندگان دیگر الجزیره مانند «جمانه نمور»، «لونه الشبل» و «لینا زهرالدین» را که پیشتر استعفا داده بودند را فراموش کرد.

پایگاه اینترنتی «دویچه وله» نیز نوشت، رییس شبکه الجزیره اخیرا شماری از برنامه‌های سیاسی با وجهه را حذف نمود و گردانندگان آنها را اخراج کرد. وی در مقابل ، تعداد گزارش‌های مستقیم از اتفاقات داغ در کشورهای عربی شمال آفریقا را افزایش داد.

بن جدو: الجزیره گرفتار در پارادوکس بحرین، سوریه

«بن جدو» درباره بهانه شبکه الجزیره از عدم امکان خبر رسانی در بحرین می گوید:آنچه در بحرین رخ می‌دهد به هیچ وجه و در هیچ حالتی قابل قبول نیست. این که می‌گویند نمی‌توان در بحرین به فیلم و عکس دست یافت، کاملا غیر قابل قبول است. در بحرین هم همانند لیبی مردمی هستند که فیلم و عکس تهیه می‌کنند و می‌فرستند ولی به هیچ وجه پوشش داده نمی‌شود. همین وضعیت در سوریه هم حاکم است. یعنی در سوریه هم امکان تهیه عکس و فیلم مانند بحرین نیست در لیبی هم نیست، اما چگونه است که پوشش خبری در این کشورها از سوی الجزیره  بسیار بالاست اما خبری از بحرین نیست. این تبعیض برای چیست...

برای مثال در نوار خبری یکی از شبکه‌های ماهواره‌ای خواندم که یکی از خودروهای مخالفان شش پلیس را زیر کرد و آنها را کشت. اولا چه کسی گفت که این خودرو مربوط به مخالفان است. تازه بعد مشخص شد که این فیلم قدیمی بوده و اصلا ربطی به تحولات اخیر سوریه نداشته است.

در بحرین که اصلا هیچ چیز گفته نمی‌شود، 30 مسجد و حسینیه کاملا ویران شدند، ده‌ها نفر بازداشت، کشته و مورد تعرض قرار گرفتند ولی حتی یک نوار خبری در جایی دیده نشد. این یک مشارکت سیاسی در خونریزی‌ها است. بله در سوریه اعتراض‌هایی وجود دارد ولی وقتی که می‌فهمیم فیلم یا عکسی که ازمخالفان نشان داده‌اند دست کاری شده است لازم است نسبت به تمامی فیلم‌ها و عکس‌هایی که ارسال می‌شود شک کنیم تا به درستی آنها اطمینان یابیم...

بن جدو سپس می گوید، به اعتقاد من آن چه اکنون رخ می‌دهد کاملا خطا و لازم است که رسانه‌های عربی و به ویژه الجزیزه در عملکرد خود تجدید نظر کنند. اکنون به مرحله‌ای رسیده‌ایم که کسی به رسانه‌های عربی به واسطه گرایش‌های سیاسی‌شان اعتماد نمی‌کند.

مثلا شاید الآن جریان 14 مارس به الجزیره علاقه‌مند شده باشد و عده‌ای دیگر نسبت به آن بی‌اعتماد باشند اما این به آن معنا نیست که جریان 14 مارس الجزیره را تایید می‌کند، الجزیره اگر سراغ مخاطبان قدیمی اش برود می‌بیند که آنها هیچ اعتمادی به آن نمی‌کنند چرا که عنصر صداقت را از دست داده است.

انتقاد از الجزیره

«روزنامه السفیر» چاپ لبنان دراین زمینه نوشت: شبکه الجزیره قطر اکنون به پوشش گزینشی اخبار انقلاب های عربی متهم شده و بسیاری از بینندگان آن به دلیل عدم پوشش گسترده انقلاب بحرین از آن انتقاد کرده اند و گفته اندکه این رویکرد بر خلاف پوشش اخبار یمن، سوریه و مصر بود

انتقاد از شبکه الجزیره فقط به عملکرد حرفه ای ، نبود شفافیت درپوشش اخبار و تحولات انقلاب های عربی و نیز قطع برخی برنامه ها محدود نمانده بلکه دعوت از میهمانان خاص در پوشش برنامه های خبری نیز مورد سوال قرار گرفت.

«روزنامه العرب» چاپ قطر دو روز پیش به بررسی دیدگاه های بسیاری از چهره های فرهنگی این کشور پرداخت و نوشت: از نظر این افراد، دلیل جلوگیری از حضور آنان در تلویزیون الجزیره  و استفاده از مهارت های آنان در تحلیل تحولات اخیر سوال برانگیز است.

«روزنامه القدس العربی» نیز درگزارشی با بیان اینکه الجزیره موضع گیری خود درمورد انقلاب های عربی را با حضور افرادی خاص در برنامه هایش مطرح می سازد نوشت: این شبکه از حضور بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران بی طرف در تلویزیون به منظور توضیح و تشریح تحولات انقلاب کشورهای عربی جلوگیری کرده و در این خصوص فقط به تعداد بسیار اندکی از فعالان سیاسی به ویژه از بین محافل مخالف رو می آورد.

الجزیره تا آنجا در پوشش خبری گزینشی از انقلاب مردمی در کشورهای عربی پیش رفت که برخی رسانه های عربی خبر دادند، وزارت خارجه قطر با ارسال دستورالعملی به شبکه الجزیره از آن خواسته بود تا رویدادها و سرکوب های رژیم آل خلیفه علیه مردم بحرین را پوشش ندهد.

 بر اساس گزارش شبکه خبری «نحرین نت» یک خبرنگار شاغل در بخش انگلیسی شبکه الجزیره فاش کرد که هیات مدیره این شبکه دستورالعملی از وزارت خارجه قطر دریافت نموده است که بر اساس آن شبکه الجزیره باید در پوشش خبر انقلاب‌های مردمی جهان عرب به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، کمال دقت و تامل را بنماید.

این خبرنگار افزود: این نگرش که الجزیره عامل و سازنده انقلاب‌ها در جهان عرب است، نادرست و ساخته و پرداخته همین شبکه است.

روزنامه لبنانی «السفیر» نیز در این زمینه به نقل ازمنابع آگاه می نویسد: الجزیره رویای کار حرفه ای و شفاف را پایان داده و فعالیت حرفه ای آن اکنون در سرازیری قرار گرفته و این شبکه به اتاق عملیات برای تشویق و تحریک تبدیل شده است و آنچه را که نیروهای آن در طول سال ها با سعی و تلاش به دست آورده بودند به هدر می دهد.

این سوال مطرح است که چگونه الجزیره پوشش خبری گسترده و فراوانی از حوادث لیبی، یمن و سوریه داشته اما با وجود ریخته شدن خون صدها نفر از مردم بحرین چندان به حوادث آن اشاره ای نمی کند.

«مهدی فضائلی»، رییس سابق خبرگزاری فارس در این باره می گوید: مهمترین رسانه ای که در این قیام ها و جهت دهی به آن ها نقش داشته اند، شبکه تلویزیونی الجزیره قطر و شبکه های تلویزیونی برون مرزی ایران هستند البته شبکه الجزیره قطر در خصوص موضوع بحرین دچار چالش جدی شد و به دلیل عدم رعایت بی طرفی، بخشی از برجسته ترین کارشناسان و نیروهای خود را از دست داد.

پشتیبانان الجزیره

عده‌ای از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران، انتقاد به «الجزیره» را ناروا می‌دانند و معتقدند که این شبکه برای ادامه‌ی حیات خود باید هشیارانه عمل کند.

«حسن الانصاری»، کارشناس سیاسی و روزنامه‌نگار مقیم دوحه می‌گوید:«از دست کارکنان الجزیره چه‌کاری برمی‌آید؟ آنها باید گزارش بدهند؛ باید به اخبار مصر و سوریه و یمن و کشورهای دیگر بپردازند. به هر حال ناچارند که برای خودشان اولویت‌هایی قائل شوند».

«محسن مرزوق» از «بنیاد عربی برای تقویت دموکراسی» هم معتقد است که کارکنان «الجزیره» وظیفه‌ی خطیری به‌عهده دارند.

او می‌گوید:«تاریخ نشان خواهد داد که در ایجاد این انقلاب‌ها، شبکه‌ «الجزیره» نقش بزرگی ایفا کرده است. بقیه‌ی حرف‌ها و انتقادها مسائلی جزیی هستند».

مرکز امور بین الملل صدا و سیما