اعتراف به شکست در عراق

اما عراق ویتنام نیست چرا که این کشور به کانون 2 چالش اصلی امنیت ملی آمریکا تبدیل خواهد شد. بدون شک، رشد نفوذ و قدرت ایران و حضور القاعده 2 چالش مهم پیش روی آمریکاست. هر چند دولت آمریکا ویتنام را ترک کرد، اما همه دومینوهای منطقه فرو نریخت و از سال 1975 به این سو منطقه جنوب شرق آسیا به چالش و مسوولیتی اضافی بر امنیت ملی آمریکا تبدیل شده است. شکست و خروج آمریکا از ویتنام جنوبی بسیار حائز اهمیت بود و هم‌اکنون خروج از عراق نیز بدون شک تاثیرات شگرفی بر امنیت ملی آمریکا خواهد گذاشت. هر چند ایالات متحده می‌تواند عراق را تنها بگذارد، اما عراق ما را تنها نخواهد گذاشت.

موضوع استمرار حضور نیروهای آمریکایی یکی از چالش‌های دولت اوباما در چند سال اخیر بود و ماهیت دولت عراق نیز مذاکرات را بیش از پیش پیچیده‌تر کرده است. بسیاری از گروه های عراقی از تداوم حضور ارتش آمریکا برای آموزش نیروهای عراقی حمایت می‌کردند، اما هیچ‌یک از آنها به صورت علنی نمی‌توانستند مواضع خود را در این خصوص اعلام کنند. المالکی نیز اعلام کرد که بدون حمایت سایر گروه‌های سیاسی عراق هیچ اقدامی‌در این زمینه انجام نخواهد داد. ایاد علاوی و حامیان او هم از این موضوع برای گرفتن امتیاز از المالکی در خصوص وزارت دفاع و شورای ملی سیاست‌های عالی بهره‌برداری می‌کردند.

در این میان، موضع دولت اوباما در قبال تمدید حضور ارتش در عراق بسیار مشکل‌ساز بود، چرا که مقامات آمریکایی بر این امر اصرار داشتند تا زمانی که دولت عراق به طور رسمی‌ خواستار تداوم حضور ارتش آمریکا در این کشور نشود، مذاکرات نیز شروع نخواهد شد. به طور طبیعی، پیش از شروع هرگونه درخواست رسمی‌ مذاکراتی خصوصی صورت می‌گیرد، اما اصرار آمریکا برای ارائه درخواست از سوی عراق و نحوه رفتار پانه‌تا، وزیردفاع در سفر خود به عراق در جولای تنها به از دست رفتن زمان منجر شد. پانه‌تا در این سفر با تحت فشار قرار دادن المالکی خواستار معرفی هر چه سریع‌تر وزیر دفاع عراق بود. دولت اوباما از این امر واهمه داشت که شروع مذاکرات بر سر استمرار حضور نیروهای آمریکایی در غیاب حضور وزیر دفاع عراق امکان‌پذیر نخواهد بود. اما در حقیقت، رهبران سیاسی عراق در حال تصمیم‌گیری در خصوص حضور ارتش آمریکا در این کشور بودند. سیاستگذاران آمریکایی با تمرکز و اصرار بر موضوعی حاشیه‌ای همچون معرفی وزیر دفاع عراق فرصت و زمان بسیار ارزشمندی را از دست دادند، فرصتی که می‌توانستند با استفاده از آن به ایجاد اعتماد و اجماع در میان بازیگران مختلف سیاسی عراق بپردازند و در نهایت بتوانند موافقت مقامات عراقی را به استمرار حضور نیروها در این کشور به دست آورند.

دولت اوباما با اتخاذ رویکردی اشتباه در تضمین مصونیت نیروهای آمریکا مذاکرات را پیچیده‌تر ساخت. در واقع، پس از آن‌که تیم حقوقی وزارت خارجه چند طرح در خصوص نحوه تصویب مصونیت نیروهای آمریکایی را در اختیار اوباما قرار داد، وی دشوارترین راه ممکن را انتخاب کرد و آن هم تصویب اعطای مصونیت به نیروهای آمریکایی از سوی پارلمان عراق بود. ضرورت موافقت پارلمان عراق با اعطای مصونیت به نیروهای آمریکایی شرایط را برای سیاستمداران عراق بسیار دشوار کرد. نتیجه و پیامد این شرایط پیچیده و دشوار این بود که شروع مذاکرات جدی برای تمدید موافقت‌نامه امنیتی تا آگوست 2011 به تعویق افتاد. به همین خاطر نیز بسیاری از عراقی‌ها نسبت به تعهد آمریکا در خصوص این کشور به دیده شک نگاه می‌‌‌‌کنند.

ایرانی‌ها تاکنون در خصوص پیروزی خود بر آمریکا اظهار نظر چندانی نداشته‌اند. تاکنون عمده واکنش مقامات ایرانی توام با احتیاط بوده است و اغلب هشدار داده‌اند که تداوم حضور نیروهای آمریکایی در عراق به زیان منافع ملی این کشور خواهد بود. البته در این میان، برخی از رهبران ارشد نظامی‌ ایران مواضع صریح‌‌‌تری اتخاذ کرده‌اند. به عنوان مثال، سرلشکر حسن فیروز‌آبادی، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایران اظهار کرد که ارتش آمریکا هیچ گزینه‌ای بجز ترک عراق پیش رو ندارد و این امر سرآغاز خروج نیروهای آمریکایی از منطقه است. بسیج نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد آمریکا هیچ راهی جز خروج از منطقه ندارد چرا که خاورمیانه به نمایشگاهی از شکست‌های آمریکا تبدیل شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز خروج نیروهای آمریکا را به مقاومت مردم، حکومت و روحانیون عراقی مرتبط دانست و اظهار کرد اگر چنانچه آمریکا می‌توانست حضور نظامی ‌خود را حفظ کند، هیچ‌گاه چنین تصمیمی‌ اتخاذ نمی‌کرد.

اشاره‌های مکرر ایرانی‌ها به «مقاومت» یادآور حزب‌الله لبنان است که همیشه از آن به عنوان نیروی مقاومت علیه رژیم اسرائیل یاد می‌شود. حزب‌الله لبنان در واقع الگوی گروه صدر است که مخالف جدی حضور نیروهای آمریکایی است. حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله نیز به پرس تی‌وی گفت خروج نیروهای آمریکایی از عراق شکستی تاریخی برای ایالات متحده است و عراقی‌ها این دستاورد بزرگ را مدیون گروه های مقاومت هستند، چرا که اگر نیروهای آمریکایی احساس امنیت می‌کردند، بدون شک در عراق می‌ماندند. وی همچنین خروج نیروهای آمریکایی را به عقب نشینی نیروهای رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان تشبیه کرد. سفر مسعود بارزانی به تهران یک هفته پس از اعلام اوباما برای خروج نیروهای آمریکایی از عراق نیز شاهدی دیگر بر پیروزی ایران بر آمریکاست. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که وی همواره خواستار برقراری رابطه مستحکم با آمریکا بوده است. از سوی دیگر، واکنش مقتدی صدر نیز بیانگر آن است که وی خروج نیروهای آمریکایی را فرصتی مناسب برای اعمال فشار بیشتر بر حضور آمریکا در منطقه می‌داند. به عنوان مثال، وی 3 روز پس از سخنرانی اوباما اعلام کرد که حتی حضور پررنگ دیپلماتیک آمریکا نیز به منزله اشغال عراق خواهد بود.

آمریکا بخاطر شکست در عراق بهای گزافی خواهد پرداخت. اعتبار جهانی این کشور بشدت مخدوش شده است. به عنوان مثال، یک هفته پس از آن‌که دولت اوباما اعلام کرد نیروهای آمریکا خاک عراق راترک خواهند کرد، حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان در اظهار نظری جالب گفت در صورت حمله آمریکا به پاکستان، این کشور در کنار پاکستان قرار خواهد گرفت. مقامات ایرانی و پاکستانی بارها اعلام کرده‌اند که آمریکا در نهایت متحدان خود را تنها خواهد گذاشت. اقدام دولت اوباما نیز تنها به تقویت این حقیقت کمک کرده است.

بدون شک، ایران در منطقه قدرتمندتر خواهد شد و تنش‌های سنتی عراق با همسایگان عرب به پیشبرد سیاست‌های تهران منجر خواهد شد. ایالات متحده در چند سال گذشته تلاش فراوانی برای ایجاد رابطه‌ای مناسب و دوستانه میان عراق و کویت و میانجیگری بین ریاض و بغداد داشته است، اما با توجه به شرایط کنونی به جای ایجاد ائتلافی عربی علیه سیاست‌های ایران در منطقه، ما شاهد ظهور محور ایران، عراق و سوریه به عنوان عاملی بازدارنده در برابر چنین ائتلافی هستیم.

بازگشت دوباره القاعده به عراق نیز امری اجتناب‌ناپذیر است و خروج آمریکا و آغاز احتمالی منازعات قومی ‌می‌تواند بستر مناسبی برای شروع مجدد فعالیت‌های القاعده به وجود آورد. تصمیم اخیر اوباما شرایطی را فراهم آورده است که بسیاری جنگ عراق را با جنگ ویتنام مقایسه می‌کنند. اما عراق برای امنیت ملی آمریکا بسیار بیشتر از ویتنام حیاتی بود. بدون شک، آمریکا این شکست و پیامدهای فاجعه بار آن را برای سال‌های متمادی به دوش خواهد کشید.

منبع: ویکلی استاندارد