ورزش برای توسعه، سند راهبردی می‌خواهد

از دیرباز همه می‌دانستند که بازی و تحرک، رمز سلامت در کودکان است و هر نوجوان و جوانی اگر بی‌تحرک بماند باید در سلامت او تردید کرد. گردانندگان امور ورزش در وزارت ورزش و جوانان وظیفه دارند در برنامه‌های اجرایی خود و در راس همه، راهی برای حفظ سلامت و توانایی‌های جسمانی نسلی که‌ آینده را باید به آنها سپرد جستجو کنند و به جد سرلوحه کار خود قرار دهند. در این صورت و در جامعه‌ای سالم و پرتحرک بهتر می‌توان به اهداف قهرمانی و الگو قرار دادن قهرمانان نمونه پرداخت تا رغبت جوانان برای پرداختن به ورزش بیشتر شود. همان‌طور که بدون توجه به ورزش آموزشگاهی، سلامت جامعه و رشد جسمی و عقلانی یک ملت به خطر می‌افتد، بی‌‌اعتنایی به قهرمان‌پروری نیز از نشاط و هیجان و شادابی جوانان می‌کاهد و سیر سلامت جامعه را کند و بی‌‌حاصل می‌کند. بیهوده نیست که ملت‌ها در هر تاریخی به جشنواره‌های ورزشی و انجام مسابقه بین جوانان و قهرمانان خود بها داده، پایه‌گذار المپیادها در تاریخ باستان و رقابت‌های جهانی و بازی‌های المپیک تا به امروز بوده‌اند. انجام المپیاد‌های ورزشی در یونان باستان، در شهر آتن و دامنه کوه‌های المپیاد، توجه این امپراتوری را که از کهن‌ترین ملت‌های اروپایی است به ورزش نشان می‌دهد و شاید پرسابقه‌تر از این به مراسم ورزشی در کشور پهناور ایران باستان - که از قلب آسیا تا اروپا را شامل می‌شد - ‌ باید توجه کرد که با یافتن جام حسنلو، در یکی از حفاری‌ها در ایران، پی‌برده شد که پیشینیان ما چه بهایی برای ورزش قائل بوده‌اند.

این که در هرم ورزش پرداختن به دوران کودکی ضروری است، بر هیچ‌کس پوشیده نیست و اگر ورزش یک ملت به این قاعده وسیع و کمیت بالا بنا شود، به یقین می‌توان به الگوهای قهرمانی هم دست یافت. براساس این اصول هر کشوری به شکلی برنامه‌ریزی کرده و به نیازهایش دسترسی پیدا کرده است.

غربی‌ها یا مللی که معتقد به ورزش کردن و سلامت نسل‌ها هستند، پرورش قهرمانان خود و معرفی آنان را در مصاف‌های بین‌المللی از قید و بند پرورش اجباری درآورده و با توجه جدی به توسعه زیرساخت‌ها و تهیه امکانات سخت‌افزاری، اجازه داده‌اند هر کس آزادانه و در هر سن و سالی به ورزش بپردازد و با فراهم کردن و بازگذاشتن راه پرورش و صعود آنان تا سطح ملی و سپس انتخاب بهترین‌ها، قهرمانان خود را در سطوح بین‌المللی مثل بازی‌های المپیک، روانه میدان مسابقه می‌‌کنند.

ورزش ما و شیوه پرورشی کشورمان که بنا را بر انتخاب آزاد نهاده، ظاهرا راه درستی را برگزیده است، با این تفاوت که در تامین زیرساخت‌ها، یکی از 3 عامل مهم پرورش، ورزشکاران و خانواده‌ها را در برابر راه تنگ و باریک و صعب‌العبوری قرار داده است. چنان که نوجوانان و جوانان ما با این محدودیت‌ها و دستیابی گران به مکان‌های مساعد و کمبود مربیان آزموده، اغلب خودرو رشد کرده و سن قهرمانی خویش را به تعویق انداخته‌اند.

غفلت گردانندگان امور ورزش و مدیران جامعه از ایجاد نیازها و ضرورت‌های اولیه نه‌تنها مانع از پرورش صحیح استعدادهای ناب کشورمان و تاخیر در حضور آنان در عرصه‌های بین‌المللی می‌شود، دوره قهرمانی آنها را نیز چنان کم می‌کند که فرصتی برای تعیین به موقع جانشینی آنان پیش نمی‌آید. بی‌جهت نیست که با از دست دادن یک ستاره به هر دلیلی، تمام وجودمان می‌لرزد و ما را به یاد اشتباهاتی که در سازندگی کمبودهایی که در این راه داشته‌ایم، می‌اندازد.

اینک چند سالی است که پی برده‌ایم دوران نوجوانی و جوانی فرزندان این مرز و بوم در مدارس، چنان به باد فراموشی سپرده شده که حاصل این کم‌تحرکی حتی بر قامت نسل آینده اثرگذار شده است. با آن که بارها و به وفور صحبت از این مقطع سنی در پرورش و سازندگی این نسل جوان شده است، اما مسوولان ورزش در غفلت از این امر مهم، کوتاهی نکرده‌اند!

خوشبختانه توجه به ورزش همگانی و دیدگاه‌های تازه برای ایجاد تحرک در مدارس، وزارت عریض و طویل آموزش و پرورش را به رغم مسوولیت سنگین در بخش آموزش، بر آن داشته است تا با ارتقای جایگاه مدیریتی ورزش در این وزارتخانه، جلوی این فقر تحرکی را بگیرد و علاوه بر آن با یک برنامه‌ریزی نسبتا ساده ولی جدی، بی‌توجهی صورت گرفته به مسائل زیربنایی ورزش را جبران نماید.

در دوره مدیریتی مهندس مهرعلیزاده در ورزش طرح جامع ورزش تدوین شد که اگرچه بر آن ایرادهایی از جمله کاربردی نبودن طرح، وارد شد اما همان طرح به ظاهر ناقص می‌توانست ورزش ما را دگرگون و مدیران ورزش را در هر پستی که دارند مسوولیت‌پذیر و پاسخگو کند. در این طرح از ورزش در آموزشگاه‌ها، که زیربنا و قاعده هرمی شکل این طرح را تشکیل می‌داد تا راس این هرم که تیم‌های ملی را در بر می‌گرفت، مورد توجه قرار گرفته بود. در بدنه این هرم ورزش همگانی، ورزش حرفه‌ای، ورزش بانوان و... هم جایگاه خاصی داشت و خلاصه کلام آن که هیچ موردی از قلم نیفتاده بود و همه آحاد جامعه را در بر می‌گرفت.

گرچه این طرح‌ با همه هزینه‌های صورت گرفته و مرارت‌های کشیده شده، از نگاه گردانندگان بعدی دستگاه ورزش نادیده ماند و طرح جامع به بایگانی ورزش سپرده شد، اما طی یکی دو سال گذشته در آموزش و پرورش تحرکی جدید دیده می‌شود تا برحسب وظیفه و تعهدی شرعی و ملی، به ورزش بها داده شود. این نگاه مثبت علاوه بر هدایت جوانان آینده‌ساز به جامعه‌ای سالم می‌کوشد تا به سهم خود در ساختن زیربنایی محکم در ورزش بکوشد. برحسب این نگاه که فرد با تجربه‌ای چون کیومرث هاشمی آن را هدایت می‌کند، دانش‌آموزان مدارس ابتدایی موظف شدند در کلاس سوم دبستان شنا را بیاموزند و در سال‌های پایین‌تر با حرکات ابتدایی ژیمناستیک آشنا شوند و در برنامه درس ورزش به طناب زدن بپردازند. از آنجا که ژیمناستیک و شنا 2 رشته ورزشی پایه محسوب می‌شود که به صورت حرکات تفریحی هر نوجوانی را به وجد و نشاط می‌آورد و می‌تواند هر جوانی را در پرداختن به ورزش‌های حرفه‌ای مستعدتر و موفق‌تر سازد، پی می‌بریم همین برنامه ظاهرا ساده و کم‌خرج می‌تواند در آینده چه تحولی در ورزش به وجود آورد.

اما همین تلاش و کوشش و تدبیر صادقانه مدیران تربیت بدنی آموزش و پرورش زمانی با موفقیت همراه است که وسایل و ابزارش فراهم شود و زیرساخت‌هایش موجود باشد. مجهز شدن مدارس (حداقل در هر منطقه)‌ به سالن‌های سرپوشیده و مجهز، آموزش دادن مربیانی که بتوانند این گروه میلیونی را با تعلیم صحیح و یکسان با الفبای بدون نقص و ایراد حرکات ورزشی آشنا کنند و اعزام ناظرانی به این کلاس‌ها در جهت زیر نظر گرفتن استعدادهای درخشان، از جمله عوامل موثری است که باید در نظر گرفته شود.

کاری که آموزش و پرورش آغاز کرده است و هنوز هم جای بررسی و تکمیل دارد، زمانی ارزش پیدا می‌کند که در دانشگاه‌ها و در باشگاه‌ها دنبال شود و کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش در ادامه تا سطح ملی به آن توجه کنند. وزارت ورزش چاره‌ای ندارد که برای پیوستن این تلاش‌های مقطعی، سند راهبردی تهیه شده را بار دیگر مطالعه و ارزیابی کند تا نوجوانان و جوانان کشورمان از کودکی تا مرحله قهرمانی همراهی و مساعدت شوند. در این صورت است که می‌توان به آینده ورزش کشورمان امیدوار شد.