جذابیت سریال‌های ایرانی در عرصه بین‌المللی

ممنوعیت رسمی پخش هرگونه سریال خارجی از شبکه‌های تلویزیونی جمهوری آذربایجان البته در حالی ابلاغ شده که تب تند و فراگیر پخش سریال‌های مبتذل غربی و بویژه سریال‌های تولید آمریکای جنوبی، 20 سالی هست که دامن شبکه‌های تلویزیونی این کشور را گرفته و در تمام مدت این 20 سال هم ظاهراً هیچ خطری متوجه فرهنگ و ارزش‌های اجتماعی مردم جمهوری آذربایجان نبوده است، اما آن طور که از روند سه - دو سال اخیر می‌توان نتیجه گرفت سیاستگذاران فرهنگی کشور آذربایجان را، افزایش توجه و اقبال مردم آذربایجان نسبت به فیلم و سریال‌هایی که به صورت پر حجم از آنتن شبکه سحر برای بینندگان آذری‌زبان آن در آن سوی ارس پخش می‌شود، به سوی این تصمیم‌گیری سوق داده است.

بخصوص که این استقبال رو به تزاید، به مرور شبکه‌های تلویزیونی در داخل خاک آذربایجان را هم مجذوب خود کرد و در کنار پخش آثاری همچون فیلم‌های سینمایی سهم گمشده، رنگ خدا و سریال‌های جذابی چون زیر تیغ، شهریار، امام علی(ع)، میوه ممنوعه و... با فراهم شدن فرصت استثنایی پخش سریال یوسف پیامبر(ع) به اوج رسید.

حدود دو سال پیش بود که شبکه موسوم به اسپیس در آذربایجان در آستانه ورشکستگی قرار داشت ولی با پخش سریال یوسف پیامبر(ع) با دوبله ارزشمندی که شبکه سحر با حضور صداپیشگان و بازیگران مطرح جمهوری آذربایجان روی این سریال ماندگار و ارزشمند تاریخی ـ مذهبی انجام داده بود، از ورشکستگی کامل نجات یافت.

تجربه ارائه یوسف پیامبر(ع) از یک شبکه داخلی با دسترسی آسان برای تماشاگران تلویزیون در جمهوری آذربایجان، نشان داد پخش فیلم و سریال‌های ایرانی، به تدریج عرصه را برای محصولات آمریکای جنوبی و حتی ترکیه هم ـ که آثار تولید شده در آنها به صورت گسترده در معرض دید بینندگان آذری تلویزیون قرار می‌گرفت ـ تنگ خواهد کرد.

از نگاه مسوولان آذربایجان خطر اصلی، نفوذ فرهنگ ایرانی ـ اسلامی از دریچه تولیدات ایرانی است. در همان زمان منابع خبری از خلوت شدن محسوس خیابان‌ها و اتومبیل‌ها در ساعت پخش یوسف پیامبر(ع) خبر دادند.

تلویزیون خزر هم چندی پیش گزارش داد در دو سال متوالی 2010 و 2011 انتخاب پرتعداد نام یوسف برای نوزادان آذری، رتبه این نام را به بالاترین جایگاه آماری ارتقا داده است.

در گزارش تلویزیون خزر به صراحت بر تأثیر پخش سریال ایرانی یوسف پیامبر(ع) بر این تغییر مهم در انتخاب نام برای نوزادان تأکید شده است و با کمی شناخت از حال و هوای جمهوری آذربایجان، براحتی می‌توان دریافت که این موضوع ریشه در علاقه‌مندی دیرینه مردم این کشور به قرآن و ارزش‌های اسلامی و نیز مشترکات تاریخی و مذهبی با ایران اسلامی دارد.

البته در همان زمان پخش یوسف پیامبر(ع) از شبکه اسپیس در ماه رمضان دو سال پیش نیز، اقداماتی برای خنثی کردن این روند صورت گرفت، از جمله این‌که شبکه اجتماعی آذربایجان هم اقدام به پخش نسخه آمریکایی یوسف با کارگردانی راجر یانگ کرد؛ فیلمی سه ساعته، سراسر تحریف درباره این پیامبر الهی، غیرقابل اعتماد و فاقد توانایی در جذب مخاطبان مسلمانی که به سرچشمه حکمت‌های قرآنی در مورد داستان یوسف که احسن‌القصص قصه‌های قرآنی است، متصلند.

این شبکه نسخه آمریکایی یوسف را در دو قسمت و با تکرار در وقت پخش شبکه سحر، ارائه کرد تا به مقابله با پخش یوسف پیامبر(ع) که از سوی شبکه اسپیس در بهترین موقعیت ممکن یعنی ماه مبارک رمضان پخش می‌شد، بپردازد.

ماجرا به همین جا هم ختم نشد و دو شبکه دیگر تلویزیونی جمهوری آذربایجان یعنی لیدر و آ.ان.اس چندی پس از آن، با وجود پخش آنونس سریال یوسف پیامبر(ع)، به یکباره از پخش سریال منصرف شدند که نشان‌دهنده دخالت عوامل خارجی بر این تصمیم‌گیری تعجب‌برانگیز است.

وقتی این موضوع جالب می‌شود که به تأثیر شروع پخش سریال مختارنامه از شبکه سحر در بین مردم اشاره کنیم. این سریال در جمهوری آذربایجان و با مشهورترین چهره‌های بازیگری و تعدادی از دارندگان نشان دولتی هنرمند خلقی (بالاترین نشان دولتی در این عرصه) دوبله شده است.

با آغاز پخش این سریال مجدداً صحنه‌های خلوت شدن خیابان‌ها و محل‌های گذر در شهرها و روستاهای جمهوری آذربایجان در حال تکرار است که عمق تأثیرگذاری این اثر بر مردم آذربایجان را می‌رساند.

به این دلایل است که سرانجام نوشیروان محرملی، رییس شورای ملی رادیو و تلویزیون جمهوری آذربایجان رسماً اعلام کرد از روز اول ماه مه سال 2012، پخش سریال‌های خارجی از شبکه‌های جمهوری آذربایجان متوقف خواهد شد، هرچند که در عمل، پخش سریال‌های ایرانی از شبکه‌های جمهوری آذربایجان، از یک سال پیش از آن متوقف شده بود اما در حال حاضر این موضوع کاملاً رسمی و ابلاغ شده است.

شیدا اسلامی ‌-‌ مدیر روابط‌ عمومی شبکه سحر