پایان کاوش معدن چهرآباد مردان نمکی

ابوالفضل عالی افزود: با پایان فصل دوم کاوش معدن چهرآباد (مردان نمکی)، مشخص شد مهم‌ترین دوره استخراج نمک از معدن چهرآباد مربوط به دوره هخامنشی است. تونل‌های اصلی و بزرگ این معدن در دوره هخامنشی ایجاد شده و در این دوره استخراج نمک در مقیاس بسیار بزرگی انجام گرفته است.

وی گفت: طی دوره هخامنشی بهره‎برداری نمک در چهرآباد رونق فراوانی داشته و معدنکاران با ایجاد تونل‌های بسیار بزرگ و مرتفع، حجم بسیار زیادی از نمک را با استفاده از ابزارهای معدن‌کاوی همچون کلنگ و تیشه استخراج می‌کرده‌اند.

ریزش معدن قبل از کشته‌شدن مردان نمکی

عالی گفت: از نتایج بسیار مهم کاوش این فصل، پی بردن به این مساله بود که ریزش معدن در دوره هخامنشی قبل از حادثه کشته شدن مردان نمکی نیز صورت گرفته و احتمال می‌رود ریزش بخش‌هایی از تونل‌های معدن به دلیل تکان خوردن‌های تکتونیکی یا احتمالا ریزش‌های تعمدی بوده باشد.

سرپرست هیات کاوش مردان نمکی افزود: حادثه ریزش معدن که منجر به کشته شدن مردان نمکی در دوره هخامنشی شده، درواقع آخرین دوره استخراج نمک در زمان هخامنشیان بوده است.

عالی افزود: از دیگر نتایج کاوش این فصل کشف تونل‌های جدید در 3 بخش از محدوده کاوش بود. یکی از تونل‌ها در گوشه شمال شرق محدوده کاوش و نزدیک پرتگاه قرار دارد. تونل بسیار مرتفع بوده و کاملا با آوار و واریزه‌های معدنی پر شده است. این تونل درواقع ادامه تونل تخریب شده در ترانشه A است که در دل کوه معدن نمک امتداد یافته است.

به گفته سرپرست هیات کاوش مردان نمکی، تونل دیگر در گوشه جنوب غرب محدوده کاوش و در روزهای آخر کاوش کشف شد. این تونل در تحتانی‌ترین بخش ترانشه C قرار گرفته است. بیشتر قسمت‌های آن با آوار و واریزه‌های معدنی پر شده و فقط قسمت‌هایی از آن به‌صورت فضای خالی باقی مانده است. بر سراسر دیوار‌ها و سقف تونل اثر و رد ابزار‌های معدن کاوی دیده می‌شود.

عالی گفت: تونل سوم در بخش فوقانی ترانشه c کشف شد که در جهت شمال شرق امتداد یافته است. با توجه به محدودیت زمانی در این فصل، کاوش عمقی در تونل‌های مکشوفه انجام نشد و به فصل آینده موکول شد.

سرپرست هیات کاوش مردان نمکی با اشاره به اهداف این فصل کاوش ادامه داد: تکمیل لایه‌نگاری سال گذشته، به‌ دست آوردن اطلاعات بیش‌تر از چگونگی معدن‌کاوی دوره هخامنشی و ساسانی و درک وجوه تمایز و تشابه تکنیک‌های دو دوره و به‌دست آوردن اطلاعات از لایه‌های احتمالی پیش از دوره هخامنشی، از اهداف فصل دوم کاوش بود.

عالی افزود: محدوده این فصل کاوش ترانشه‌های چهارگانه سال‌های گذشته بود که با همکاری میراث‌فرهنگی زنجان، دانشگاه محقق اردبیلی و دانشگاه بوخوم آلمان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.

 سرپرست هیات کاوش مردان نمکی تصریح کرد: در کاوش سال گذشته لایه‌های 3 دوره اصلی هخامنشی، ساسانی و دوران متاخر اسلامی مشخص شده بودند. امسال با ایجاد دیواره‌های لایه‌نگاری جدید در قسمت‌های مختلف ترانشه‌های چهارگانه، جزئیات لایه‌های باستانی 3 دوره با دقت مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند.

عالی با اشاره به اهداف مطالعه و بررسی لایه‌های باستانی 3 دوره گذشته گفت: پی بردن به ماهیت لایه‌ها و چگونگی تشکیل آنها، همچنین ردیابی آنها در بخش‌های مختلف محدوده کاوش در راستای جداسازی دوره‌های تاریخی و در نهایت پی بردن به نحوه ریزش تونل‌های معدن در 2 دوره اصلی استخراج نمک، از اهداف اصلی این مطالعات بود. (مهر)