از تاریخ می‌آموزیم که از تاریخ نیاموخته‌ایم!

در تصاویر، صدام حسین که از درون سوراخی با موهای آشفته و نگاهی نگران، بیرون کشیده می‌شد تا مبارک درون قفس و معمر قذافی که احتمالا با شکل و شمایلی مشابه به معرض نمایش گذاشته خواهد شد، یک چیز مشترک وجود دارد؛ حاکمانی که نمی‌خواستند ببینند!

حدیثی از پیامبر اسلام‌^ص وجود دارد که در آن می‌فرمایند: ایاکم و الظلم فان الظلم عند الله هو الظلمات یوم القیامه. از ظلم بپرهیزید زیرا در روز رستاخیز که هر عملى به شکل مناسبى مجسم می‌شود ظلم در شکل ظلمت تجسم خواهد یافت و پرده‌اى از تاریکى، اطراف ظالمان را فرا خواهد گرفت.

تشبیه ظلم به سیاهی و پرده‌ای که دنیای واقعی اطراف ظالم را از او دریغ می‌کند، تشبیهی ظریف و بسیار زیباست زیرا بدیهی‌ترین آفت ظلم، دور ماندن از واقعیت‌هاست.

دنیایی که در آن تنها یک نفر یا اقلیتی محدود یا اکثریتی ظاهری که عملا ناچار به تبعیت بی‌چون و چرا از یک نفر یا اقلیتی محدود باشند، دنیایی است ظالمانه که بی‌تردید نمی‌تواند عادلانه باشد و پیداست که در چنین دنیایی، هرچند پاره‌ای لذت‌های زود گذر و کامرانی‌های سرخوشانه، سراب لذت و قدرت ابدی را در ذهن حاکمان می‌پروراند، اما در حقیقت مقدمه ظلمی است که چون پرده‌ای آنان را از درک حقایق پیرامون خود محروم می‌کند و اغراق نیست بگوییم در میان آنچه بشریت مرتکب شده هیچ چیز به اندازه ظلم به خویشتن و جامعه، هولناک و زیان بار نبوده است تا جایی که این قول مشهور اکنون به اصلی ثابت تبدیل شده است که تداوم حکومت با کفر ممکن است، اما با ظلم غیرممکن.

دیکتاتورهای جهان این روزها حال و روز خوشی ندارند، نصیب ملت‌هایشان از آن آرمان‌های متعالی و روزهای روشنی که وعده داده شده بودند، فقر است و نکبت و انزوا، باورهای مردم به عنوان آخرین توشه روزهای سخت از باور به آرمان‌های قومی و ملی گرفته تا باورهای دینی تنها بازیچه دست حاکمان و بهانه سرکوب بوده است.

حکام مستبد دیگر حتی تنها منبع اطلاعات مردم نیز نیستند و دیری است تفاوت میان گفتار و عمل آنان هویدا شده است. متاع شعارهای دهان‌پرکن و پوشالی آنان که جز حاکم، همه را موظف و مکلف می‌دید در کنار متاع آزادی در عقیده و عمل و کرامت انسانی رنگ باخته است و فرجامی که آنان در میان آسمان‌ها یا بلندای ذهن و فکر مردم برای خود می‌اندیشند تبدیل به دخمه‌ها و قفس‌ها شده است.

با این همه اما درک تفاوت زمانه و گذشت دوران تزویر و دروغ، همچنان برای برخی دیگر از دیکتاتورهای عربی منطقه دشوار و البته بعید است که سقوط پیاپی امپراتوری‌های نخوت، غرور و قدرت، تاثیری در آنان داشته باشد. اینجاست که باز می‌توانیم به سخن خردمندانه هگل دل خوش کنیم که:

«از تاریخ می‌آموزیم که از تاریخ نیاموخته‌ایم!»