مرگ پل‌های تاریخی آمل در بیداد ترافیک

به گزارش فارس، شهر آمل از معدود شهرهای استان مازندران است که شهرنشینی در آن در دو سوی یک رودخانه جریان دارد.

رودخانه هراز با تقسیم شهر آمل به دو بخش شرقی و غربی چشم‌اندازی زیبا به این شهر بخشیده است. با دایر شدن شهرنشینی در دو سوی این رودخانه و جریان زندگی از غرب به شرق و بالعکس پل‌هایی بر روی رودخانه هراز احداث شد.

پل 12 چشمه در سال 1081 هجری قمری به دستور شاه عباس صفوی به عنوان راه ارتباطی بر روی رودخانه هراز ایجاد شده است.

اکنون بیش از 700 سال از تاریخ ساخت این پل می‌گذرد و همچنان تردد بر روی این پل ادامه دارد.

این پل در سال 1335 به عنوان یک اثر ملی ثبت شده و امروز بیش از 55 سال از ملی شدن این اثر تاریخی در قلب شهر آمل می‌گذرد.

پلی دیگری که به موازات و در فاصله نزدیکتری نسبت به پل دوازده چشمه آمل قرار دارد پل معلق است.

این پل امروز بیش از 70 سال قدمت دارد و یکی از بناهای باشکوه و ارزشمند توریستی شهر آمل به شمار میرود. زیبایی این دو پل در کنار قدمت و تاریخ این پل‌ها در نگاه اول هر بیننده‌ای را به وجد می‌آورد.

این پل نیز تاریخ سوم اسفند 1353 به عنوان اثر ملی به ثبت رسیده است.

همچنین این پل را به این دلیل معلق می‌خوانند که اگر پایه‌های زیرین آن بر اثر سیل تخریب شود کمان‌های بالایی آن را نگه می‌دارند.

پل معلق در میانه شهر آمل بر روی رودخانه هراز دارای 180متر طول و 80 متر عرض و شش متر از کف رودخانه ارتفاع دارد.

شهر آمل با تقسیم شدن به دو بخش شرقی و غربی نیاز به پل‌هایی برای ایجاد ارتباط پیدا کرده و این ارتباط از روی پل‌های ساخته شده بر روی رودخانه هراز میسر می‌شود.

افزایش جمعیت شهرنشین، قرار داشتن در ورودی استان مازندران از سمت تهران و قرار گرفتن حدود 90درصد از ادارات و دستگاه‌های دولتی و مراکز تجاری و خدماتی در سمت غربی رودخانه هراز تردد از روی این پل‌ها را افزایش داده است.

با ساخت سه پل دیگر در سال‌های اخیر بر روی رودخانه هراز اگرچه جای امیدواری بود که بتوان از حجم بار ترافیکی بر روی نخستین پل‌های شهر آمل کاست، اما هنوز بار عمده جابه‌جایی مردم آمل بر دوش این پل‌ها سنگینی میکند.

پایان عمر مفید پل‌های تاریخی آمل

در سال‌های اخیر خبری در رسانه‌ها پیچید که سازندگان پل معلق از اتمام عمر مفید این پل خبر داده و دیگر تضمینی برای حفظ جان کسانی که از روی این پل عبور می‌کنند نمی‌دهند.

با فراگیر شدن این خبر شهردار وقت قول مساعدی برای مرمت و بازسازی پل معلق داد هرچند که پل 700 سال دوازده چشمه با توجه به سازه‌های به کار رفته در آن دیگر جایی برای بازسازی و تعمیر ندارد.

شورای ترافیک شهرستان آمل در جلسات متعدد نیز به مسدود کردن عبور و مرور وسائل نقلیه از روی این پل مصوباتی را صادر کرده است.

هم‌اکنون تنها خودروهای سبک عمومی شامل تاکسی و ون و بر روی پل معلق نیز انواع خودرو رفت‌ و آمد می‌کنند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌ دستی و گردشگری شهرستان آمل در گفت‌وگو با فارس با اشاره به این‌که تاکنون هیچ‌گونه مرمتی بر روی پل معلق صورت نگرفته، می‌گوید: به دلیل سالم بودن ساختار این پل تا به حال مرمتی بر روی این پل انجام نشده است.

مهدی بهمنی با بیان این‌که پل 12 چشمه نیز 400 سال پیش توسط ناصرالدین شاه به دستور میرزا شفیع مازندرانی مرمت شده، اظهار میدارد: پس از ثبت ملی این اثر در سال 1335 ملات این پل که از جنس آجر و ساروج است یک بار دیگر مرمت شده است.

 خطر تردد بر روی آثار ملی

وی با اشاره به سابقه تاریخی این دو پل می‌گوید: در مجموع این دو پل از آثار تاریخی شهر آمل محسوب می‌شوند و دارای حریم 200 متری هستند یعنی این‌که در فاصله 200 متر از این پل‌ها هرگونه ساخت‌وساز باید با اجازه میراث فرهنگی صورت گیرد.

بهمنی می‌افزاید: شهرداری آمل پس از احداث پل‌های چهارم و پنجم بر روی رودخانه هراز و بازگشایی خیابان 30 متری مقرر کرده بود عملاً بار ترافیکی شهر را از سوی این پل‌ها منحرف شود.

به گفته بهمنی قرار است پس از انحراف ترافیک از روی این پل‌ها تنها عابر پیاده و دوچرخه از روی آنها تردد کند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آمل دلیل عمده ترافیک و حجم خودروها بر روی این دو پل را وجود بافت قدیم و بازار میداند و می‌گوید: با وجود این مراکز و خواست مردم عملاً نمیتوان مسیر مورد نیاز مردم را مسدود کرد.

وی معتقد است با بازگشایی پل‌های چهارم و پنجم و مسیرهای درنظر گرفته شده میتوان این بار ترافیکی را به مسیرهای دیگر منحرف کرد.

بهمنی با اعلام این‌که عبور خودروها 100درصد به این پل‌ها صدمه میزند، تصریح می‌کند: به دلیل خطر احتمالی تخریب و طولانی شدن مدت ساخت این پل‌ها و کاهش استقامت پل‌ها بهتر است از روی این پل‌ها تردد نشود.

این مسوول با بیان این‌که جلساتی در یک سال گذشته برای توقف تردد از روی این پل صورت صورت گرفته است، یادآور ‌‌می‌شود: این پل‌ها باید تنها به عنوان نماد زیبایی و تاریخی شهر مورد استفاده قرار گیرند.

بازسازی پل معلق در حال انجام است

شهردار آمل نیز با اشاره به این‌که شهرداری آمل در سال‌های قبل متعهد شده بود نسبت به بازسازی این پل‌ها اقدام کند اظهار می‌کند: برای مقاوم‌سازی پل‌های معلق و 12 چشمه قرارداد 100 میلیون تومانی با دانشگاه علم و صنعت تهران منعقد شده است.

احمد امیرسلیمانی ادامه میدهد: همچنین قرارداد دیگری که با قرارداد قبلی به ارزش 130میلیون تومان می‌شود با دانشگاه تربیت‌ مدرس منعقد شده است.

شهردار آمل می‌افزاید: این قراردادها در بحث پایداری و مقاومت سازه‌ای این پل صورت گرفته است.

امیرسلیمانی با اشاره به این‌که به دلیل این‌که نقشه معماری این پل‌ از ابتدا موجود نبود با همین قراردادها نقشه معماری پل معلق در وضع موجود در حال انجام است، اظهار میدارد: براساس این قراردادها نمونه‌گیری از بدنه پل و مقاومت آن مشخص شده است.

وی با بیان این‌که آزمایشات ژئوفیزیک و ژئوالکتریک از این پل انجام شده، می‌گوید: با دستگاه‌های مجهز به اسکنر از بدنه پل اسکن گرفته شده و آرایش موجود پل استخراج شده است.

شهردار آمل با اعلام این‌که با اطلاعات موجود، پروژه بارگذاری شده و مقاومت و دوام پل بررسی می‌شود، می‌افزاید: با این امکانات میتوان سنجید آیا این پل ظرفیت باربری دارد یا خیر.

 ترافیک همچنان مهمان دو اثر ملی است

وی به نتایج این آزمایش‌ها نیز اشاره می‌کند که نشان می‌دهند که مقاومت پل معلق قابل قبول است و با ترمیم و مرمت آن میتوان قابلیت بهره‌برداری از آن را ادامه داد.

امیرسلیمانی با تاکید بر این‌که تا زمانی که این قدرت باربری در پل وجود داشته باشد از آن استفاده می‌کنیم، میگوید: اگر روزی این پل‌ها تهدیدی برای شهروندان باشد تردد از آنها را متوقف به عنوان نماد شهری از آنها استفاده می‌کنیم.

 سال 90 پایان تردد روی دو اثر تاریخی

این مسوول با بیان این‌که مصوبه شورای ترافیک برای ممنوعیت تردد بر روی پل‌های 12 چشمه و معلق زمانی اجرایی می‌شود که مسیر دیگری را برای عبور خودروها مشخص کنیم، می‌گوید: تا زمانی که مسیر جایگزین برای این خودروها تعریف نشود این امر محقق نخواهد شد.

وی با تاکید بر این‌که پس از ساخت پل پنجم و آزادسازی مسیر 30متری بافت فرسوده این امر مسیر میشود، می‌افزاید: با اجرای بافت 30 متری تا پایان سال 90 تردد از روی این دو پل را مسدود می‌کنیم.

به نظر می‌رسد اکنون که چاره‌ای برای رفع تردد از روی دو اثر ملی وجود ندارد می‌توان با جابه‌جایی ایستگاه‌های وسائط نقلیه عمومی در دو سوی پل و جابه‌جایی تردد خودروهای شخصی به مسیر دیگر پل‌های شهر آمل از افزایش صدمات بیشتر به این یادمان‌های تاریخی شهر جلوگیری کرد.

تسریع در روند اجرای پروژه‌هایی که برای جابه‌جایی مسیر ترافیک صورت می‌گیرد نیز می‌تواند میزان صدمات وارده به این دو اثر ملی را کاهش دهد.